Từ những nguy cơ lọt bức xạ
Tại một số các bệnh viện hiện nay, việc bố trí các máy X-quang tại các phòng bệnh vẫn còn đang gặp nhiều khó khăn, phòng càng nhỏ, nguy cơ liều chiếu trên bệnh nhân càng tăng và liều bức xạ lọt ra ngoài càng cao nếu mức độ che chắn được áp dụng như một phòng có diện tích lớn hơn.
Ngoài ra, mức độ liều chiếu trên bệnh nhân và lọt ra ngoài còn phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố như trình độ của kỹ thuật viên vận hành thiết bị, thế hệ và trình độ công nghệ thiết bị của từng nhà sản xuất. Cán bộ y tế thường xuyên tiếp xúc với bức xạ ion hay gặp phải những biểu hiện cụ thể từ việc ảnh hưởng bức xạ, có nhiều người đã vô sinh, suy giảm bạch cầu, sùi tay, sinh con dị dạng quái thai, ung thư hoặc nhẹ thì mẫn cảm dị ứng.
Tuy nhiên, hiểm họa từ X-quang còn tác động lên cộng đồng dân cư rất lớn do chính nhu cầu khám và điều trị bệnh của người dân.
Những máy X-quang thông thường lẽ ra cần phải có quy định cấm dùng cho chụp răng nhưng hiện nay, nhiều cơ sở y tế, đặc biệt phòng răng tư nhân vẫn dùng. Bên cạnh đó, các hiểm họa khác vẫn luôn tồn tại: thiếu tín hiệu cảnh báo hoặc hệ thống cửa ra vào không đảm bảo an toàn. Nhiều phòng X - quang, chủ yếu ở khu vực y tế tư nhân có diện tích nhỏ hơn quy định (dưới 12m2). Không phải các cơ sở này không biết diện tích phòng tối thiểu phải là 12m2 nhưng nếu áp dụng đúng quy định thì điều kiện thực tế không cho phép cho nên phòng ốc có sao dùng vậy. Nhiều cơ sở có phòng ốc và phương tiện phòng hộ cá nhân không đảm bảo theo quy định, cửa ra vào và các cửa sổ của các phòng X-quang chưa được áp dụng biện pháp chắn tia xạ.
Chiếu xạ gây nhiều hiệu ứng xấu
Bên cạnh những nguy hiểm từ máy X-quang cũ nhưng vẫn được sử dụng thì cũng cần nhắc đến độ an toàn của chúng. Tuổi thọ trung bình của máy X-quang là từ 7–10 năm nhưng nhiều cơ sở khám chữa bệnh hiện nay đã vượt qua khoảng thời gian trên, máy càng cũ thì chùm tia độc khuếch tán trong không khí càng nhiều, ảnh hưởng lên cơ thể bệnh nhân càng lớn nên không đảm bảo về an toàn bức xạ cho bệnh nhân và nhân viên chụp.
Một thực tế cho thấy, việc người bệnh vô tình bị chiếu xạ thông thường với mức liều cao có thể dẫn đến các tổn thương phóng xạ, gây các hiệu ứng muộn với hai trạng thái: tăng xác suất ung thư cho người bị chiếu, tăng hiệu ứng di truyền. Với lĩnh vực X-quang, một thiết bị chiếu xạ trực tiếp lên con người, nếu không kiểm soát chặt chẽ, việc bị chiếu vô tình sẽ làm tăng tỷ lệ ung thư của xã hội.
Máy X-quang trong chẩn đoán y khoa là loại thiết bị bức xạ mang tính nguy hiểm thấp so với nguồn phóng xạ vì mức độ ảnh hưởng chỉ mang tính cục bộ, nhất thời, dễ dàng quản lý và khắc phục nếu xảy ra sự cố về thiết bị. Nhưng như vậy không có nghĩa là liều suất bức xạ từ các phòng X-quang là không nguy hiểm, vì các cơ sở y tế cũng là những nơi tập trung đông người, đặc biệt là đối tượng sức khỏe suy giảm. Do việc khám chữa bệnh ở các cơ sở y tế hiện nay không thể thiếu máy X-quang nên trước khi bắt buộc các phòng X-quang nhất nhất tuân thủ quy định về diện tích, rất cần Cục Kiểm soát và an toàn bức xạ, hạt nhân sớm ra quy định chặt chẽ về đảm bảo liều suất bức xạ trong che chắn của phòng X-quang đối với nhân viên bức xạ, dân chúng và bệnh nhân.
Minh Thắng