Từ phà Đình Khao, huyện Long Hồ, Vĩnh Long theo quốc lộ 57 về “vương quốc” trái cây huyện Chợ Lách, Bến Tre, màu trái chôm chôm chín đỏ lấn áp màu xanh của lá nhưng rất ít thấy nhà vườn thu hoạch. Hỏi ra mới biết, hầu hết nhà vườn chưa tìm được người mua. Anh Nguyễn Văn Hóa, xã Tân Phú, huyện Châu Thành, Bến Tre cho hay: 0,6 ha chôm chôm chín đỏ cây cần phải thu hoạch gấp nhưng tìm người mua rất khó. Nếu có người mua thì giá cũng chỉ 2.500 đồng/kg, giảm gấp hơn 3 lần so với 1 tháng trước. Nhà nào có nhân công hái thì còn dư chút ít, nếu thuê mướn lao động phải bù thêm tiền trả công hái. Năm nay có cái lạ là không thấy thương lái đến đặt mua chôm chôm xuất khẩu, đa số cho vào bọc, cần xé lên xe tiêu thụ nội địa...
Sầu riêng cơm vàng hạt lép cũng cùng số phận. Ông Lê Văn Hiền, ấp Sơn Lâm, xã Sơn Định, huyện Chợ Lách, Bến Tre bộc bạch: Giống sầu riêng Monthong, Ri6, Chín Hóa là giống chất lượng được ngành nông nghiệp địa phương chọn nhân giống nhưng năm nay cũng giảm giá mạnh. Sầu riêng Ri 6 có giá khoảng 14.000 đồng/kg; Monthong hay còn gọi sữa hạt lép 11.000 đồng/kg; măng cụt cũng rớt giá xuống còn 8.000 - 10.000 đồng/kg. Các loại trái cây đặc sản đang giảm giá mạnh hơn hơn một nửa so với tháng trước.
Ông Võ Văn Hớn, xã Phú Phụng, huyện Chợ Lách, Bến Tre cho biết: Hiện tại, chôm chôm lựa đúng tiêu chuẩn, kích cỡ, mẫu mã để xuất khẩu sang Trung Quốc thu mua tại vườn có giá rất thấp chỉ 3.000 đồng/kg. Với giá này, 1 ha nhà vườn thu hoạch 25 – 30 tấn chôm chôm xem như không đủ vốn đầu tư. Nguyên nhân chôm chôm giảm giá là do chưa vào điểm người tiêu dùng Trung Quốc ăn mạnh (thị trường mạnh nhất là vào tháng 10). Bên cạnh đó, trái cây đồng bằng đang đụng với trái cây miền Đông nên buộc giá phải trượt dốc. Còn chủ cơ sở cung ứng trái cây xuất khẩu Chánh Thu ở huyện Chợ Lách nhận định: Trái cây của nhà vườn Bến Tre phải “nhường” thị trường lại cho trái vải và chôm chôm, sầu riêng Long Khánh (Đồng Nai). Chất lượng sầu riêng, chôm chôm Long Khánh không hơn Bến Tre nhưng lợi thế về diện tích trồng lớn, giá rẻ và chi phí vận chuyển ít tốn kém.
Ông Bùi Thanh Liêm, Trưởng Phòng NN-PTNT huyện Chợ Lách cho biết: Có nhiều nhà vườn xử lý cho cây ra trái nghịch vụ nhưng vào thời điểm này, toàn huyện còn khoảng 20% diện tích (khoảng 1.600 ha) đang vào vụ thu hoạch. Giá trái cây hiện tại giảm hơn phân nửa so với thời điểm tết Đoan Ngọ. Cái khó hơn là trái chín treo trên cây chờ nhưng rất ít thương lái tìm mua.
Tiến sĩ Nguyễn Minh Châu, Viện trưởng Viện nghiên cứu Cây ăn quả Miền Nam cho biết: ĐBSCL có diện tích trồng cây ăn trái lớn nhất cả nước với trên 250.000 ha, sản lượng mỗi năm khoảng 2,7 triệu tấn. Tuy nhiên, đến thời điểm này diện tích cây ăn trái đặc sản chiếm tỷ lệ còn rất ít, chỉ khoảng 7,24% toàn vùng. Đã vậy, nhà vườn vẫn còn sản xuất manh mún, nhỏ lẻ, chất lượng không đồng đều, hạn chế về sản lượng và an toàn trong sản xuất, bảo quản sau thu hoạch chưa được quan tâm đúng mức, khâu tiêu thụ còn quá nhiều trung gian, phí sản xuất liên tục gia tăng. Chính những cái vướng trên nên khi rơi vào mùa thu hoạch trùng với trái cây miền Đông đã không tránh khỏi cảnh rớt giá thê thảm.
Bộ NN-PTNT vừa chọn 9 loại cây ăn trái đặc sản thực hiện dự án qui hoạch phát triển cây ăn trái chất lượng ở vùng ĐBSCL. Trong đó, tỉnh Vĩnh Long có 2 loại là Bưởi Năm Roi và cam sành. Gần đây, một số loại trái cây đặc sản của vùng ĐBSCL đã thâm nhập được vào những thị trường khó tính như: Mỹ, EU, Nhật Bản v.v...
Tuy nhiên, theo TS Nguyễn Minh Châu, Viện trưởng Viện Nguyên cứu Cây ăn quả miền Nam, diện trái nhiều loại trái cây đặc sản ở ĐBSCL còn trồng rất phân tán, manh mún. Miền Tây là thiên đường trái cây nhưng có nhiều loại vẫn phải chịu lép so với miền Đông. Ví dụ, riêng tỉnh Đồng Nai có khoảng 1.718 héc ta chôm chôm và sầu riêng đang bước vào thu hoạch, giá thấp nên dòng trái cây miền Đông đang chạy ngược về đồng bằng.
Theo tiến sĩ Võ Mai, Nguyễn Chủ tịch hiệp hội trái cây Việt Nam thì: Việc trái cây miền Đông lấn áp trái cây đồng bằng là điều tất yếu bởi vì lợi hế của miền Đông là trồng tập trung theo mô hình trang trại nên giá thành sản xuất thấp, sản lượng lớn. Và đây là ưu thế lớn. Xuất phát từ thực tế trên thì trái cây đồng bằng buộc phải hướng mạnh đến hướng sản xuất tập trung, qui mô là chính yếu mà các tỉnh đồng bằng phải nhắm mạnh hơn hiện tại thì mai ra không thua thiệt.