Đúng một năm sau kể từ khi áp dụng cách tổ chức giao thông "mới" này, Sở GTVT lại "âm thầm" tháo bỏ các dải phân cách inox tại 3 nút giao thông mà trước đây được cho là hiệu quả nhất khi tổ chức giao thông theo cách... mới. Dư luận đang đặt ra câu hỏi, phải chăng Sở GTVT - đơn vị được thành phố giao làm công tác tổ chức, chống ùn tắc giao thông cho Hà Nội đang làm việc theo kiểu "ăn xổi" không tính toán lâu dài gây lãng phí tiền của nhà nước và nhân dân?
Bộc lộ bất cập sau 3 tháng áp dụng
Việc áp dụng cách tổ chức giao thông bằng việc bỏ đèn chỉ huy giao thông rồi lắp dải phân cách tại nút buộc các phương tiện muốn qua nút phải đi tiếp và quay đầu xe tải các điểm mở dải phân cách đã được Sở GTVT tính toán "đâu vào đó". Khi áp dụng cách tổ chức giao thông này, Sở đã chọn thời điểm hết sức "hợp lý" vì thời gian này học sinh, sinh viên (HSSV) nghỉ học, nên lưu lượng phương tiện tham gia giao thông giảm hẳn. Dẫn đến cách tổ chức giao thông "mới" đã phát huy hiệu quả trong thời gian ngắn. Nhưng chỉ 3 tháng sau, khi HSSV đi học trở lại thì các nút tổ chức lại giao thông lại xuất hiện ùn tắc nghiêm trọng vào giờ cao điểm, thậm chí giờ thấp điểm... cũng tắc. Vào thời điểm đó, Báo Kinh tế & Đô thị đã có bài chỉ ra hàng loạt các bất cập tại các nút mới tổ chức lại giao thông như Giảng Võ - Láng Hạ, Kim Ngưu - Minh Khai, Trần Duy Hưng - Láng…
Chưa hết, vào thời điểm cuối năm 2009, khi trao đổi với một số người có trách nhiệm của thành phố cũng như các chuyên gia giao thông chúng tôi đều nhận được câu trả lời là cách thức tổ chức giao thông bịt ngã tư là không hợp lý. Bởi lưu lượng phương tiện tham gia giao thông ở Hà Nội không khác gì một quả bóng hơi, bóp chỗ này sẽ phình chỗ kia. Nói thẳng ra là giải quyết được ùn tắc chỗ này, sẽ tắc ở đường, nút giao thông khác. Dẫn chứng rõ nhất là trước đây khi chưa có cầu vượt Ngã Tư Sở, Ngã Tư Vọng thì 2 nút này là trọng điểm ùn tắc. Khi có cầu vượt, 2 nút này không còn ùn tắc thì tình trạng ùn tắc lại chuyển vào nút Kim Liên và ngã tư Ô Chợ Dừa. Việc tổ chức giao thông bằng cách bịt ngã tư cũng vậy. Trước khi bịt, các phương tiện phải chờ qua nút, nếu giờ cao điểm sẽ làm thời gian qua nút lâu hơn. Khi bịt lại, các phương tiện phải đi vòng qua nút, vào giờ cao điểm sẽ bị dồn cục ở điểm quay đầu xe nên để đi vòng qua nút cũng rất mất thời gian.
Tốn kém mà hiệu quả chưa cao
Nhiều ý kiến cho rằng, khi tổ chức lại giao thông bằng biện pháp bịt ngã tư, Sở GTVT đã không tính toán kỹ nên gây lãng phí tiền của. Bởi việc "bắt" các phương tiện không được qua nút trực tiếp mà phải đi vòng khiến phương tiện bị dồn cục về điểm quay đầu xe (như đã nói ở trên). Trong khi đó, đã có nhiều kiến nghị đề nghị Sở GTVT không nên đầu tư nhiều tỷ đồng làm các dải phân cách inox bịt nút mà chỉ cần cắm một số biển báo hạn chế phương tiện rẽ trái và vẫn cho các phương tiện đi thẳng qua nút bình thường.
Rõ nhất là tại ngã tư Lê Văn Lương - Láng Hạ, cùng có đặc điểm giống với ngã tư Trần Duy Hưng - Nguyễn Chí Thanh, nhưng không bị bịt ngã tư. Tại nút này, các phương tiện trên đường Láng Hạ có thể đi thẳng Lê Văn Lương, nhưng không được rẽ trái sang đường Láng. Tương tự xe từ đường Lê Văn Lương đi Láng Hạ cũng không được rẽ trái ra Láng, muốn quay đầu xe, cả 2 hướng trên phải đi qua nút mới quay đầu xe và cách tổ chức giao thông này đã phát huy tác dụng. Việc 3 nút giao thông Giảng Võ - Láng Hạ, Nguyễn Chí Thanh - Trần Duy Hưng và Nguyễn Chí Thanh - La Thành được dỡ bỏ dải phân cách inox bịt nút và tổ chức giao thông theo cách này là dẫn chứng rõ nhất.
Được biết, tháng 8/2009, UBND TP Hà Nội đã phê duyệt cho Sở GTVT 27 tỷ đồng để tiến hành tổ chức, phân luồng lại giao thông tại các "điểm đen" ùn tắc trên địa bàn. Toàn bộ nguồn kinh phí này được dùng để mua hàng rào di động, biển báo... phục vụ phân luồng giao thông và chi phí hỗ trợ lực lượng giữ gìn trật tự giao thông, giải tỏa vi phạm tại các nút, tuyến giao thông đang là điểm nóng trên địa bàn... Khi được hỏi việc dỡ bỏ các hàng rào inox có trị giá hàng tỷ đồng có gây lãng phí, lãnh đạo Sở GTVT cho rằng, "không hề có sự lãng phí". Vì số hàng rào inox sẽ được tái sử dụng vào mục đích phân luồng ở nơi khác! Với cách làm thí điểm tốn kém bạc tỷ để tổ chức lại giao thông không hiệu quả này ai là người chịu trách nhiệm(?). Đã đến lúc cần làm rõ ai là chịu trách nhiệm về những đề án gây lãng phí mà không đem lại hiệu quả này.
Ông Nguyễn Quang Toản, nguyên Chủ nhiệm bộ môn Đường bộ (ĐH GTVT Hà Nội): Đáng ra 3 ngã tư mới được tháo bỏ dải phân cách inox phải được mở lại từ lâu rồi. Ngay từ đầu, khi Hà Nội rầm rộ triển khai "bịt ngã tư", tôi đã khẳng định rằng, không phải chỗ nào cũng có thể áp dụng giải pháp này. Tôi nghĩ giải pháp này chỉ nên áp dụng trên những tuyến đường rộng, các đường nhỏ hẹp hơn thì nên cân nhắc.
Việc Sở GTVT Hà Nội để quá lâu mới quyết định dỡ bỏ rào chắn ở các điểm trên thực sự gây lãng phí lớn. Lãng phí ở đây không chỉ là nhiều tỷ đồng bỏ ra để tổ chức giao thông theo kiểu bịt ngã tư thời gian qua mà là số tiền người dân phải bỏ thêm ra để trả tiền taxi, tiền xăng xe, tiền khấu hao máy móc khi phải đi thêm một đoạn đường. Số tiền dù rất nhỏ nhưng nhân với hàng triệu lượt phương tiện thì chắc chắn là rất đáng kể. Hiện tại, không một ai có thể đưa ra một giải pháp hoàn hảo cho giao thông Hà Nội. Hay nói cách khác, giải pháp nào cũng chỉ là tình thế, đúng vào một thời điểm nhất định và trong một hoàn cảnh nhất định. Hạ tầng giao thông không thể cải thiện trong một sớm một chiều. Giải pháp tốt nhất cho Hà Nội nói riêng và những thành phố lớn khác trong cả nước nói chung không gì khác hơn chính là đường có từng ấy, ngã tư có từng ấy, nếu toàn dân phải lo cho giao thông, lo đến việc đi lại của mình và tự điều chỉnh, nhường nhau mà đi thì trước mắt, giao thông vẫn có thể đảm bảo ở mức độ chấp nhận được...
Hoàng Giang - Ngọc Anh