Nuôi cấy hoa lan tại phòng nuôi cấy mô của Trung tâm.
(LĐCT) -
Đổi mới để phát triển
Được thành lập từ năm 1987, hơn 20 năm qua, Trung tâm Ứng dụng tiến bộ khoa học tỉnh Hải Dương (Trung tâm) đã thực hiện xuất sắc vai trò cầu nối trong việc nghiên cứu, chuyển giao những tiến bộ khoa học từ các viện, trường đại học, các cơ sở nghiên cứu... vào sản xuất trên địa bàn Hải Dương và nhiều vùng lân cận.
Trước khi có Nghị định 115/2005/NĐ-CP (NĐ 115), hoạt động của Trung tâm chủ yếu theo cơ chế "bao cấp", kinh phí hoạt động từ nguồn thu thường xuyên ngân sách nhà nước là chính, đội ngũ cán bộ chưa thực sự năng động với công việc, hiệu quả hoạt động chưa cao, thu nhập của cán bộ, nhân viên còn thấp...
Sau khi NĐ 115 của Chính phủ ban hành, trên cơ sở các văn bản hướng dẫn và dưới sự chỉ đạo của UBND tỉnh, đầu năm 2007, Trung tâm chính thức chuyển đổi hoạt động theo cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm. Thời gian đầu, Trung tâm gặp không ít khó khăn trong hoạt động do tiềm lực KH&CN còn thiếu, một số cán bộ viên chức còn mang nặng tư duy bao cấp, chưa hiểu rõ mục đích chuyển đổi của tổ chức KH&CN công lập,...
Cán bộ Trung tâm kiểm tra việc trồng cây trinh nữ hoàng cung.
Nhưng với sự quan tâm của Sở KH&CN Hải Dương trong việc tạo điều kiện để Trung tâm thực hiện các nhiệm vụ KH&CN cấp tỉnh, cấp bộ, hỗ trợ vốn và cơ sở vật chất phục vụ nghiên cứu như xây dựng nhà lưới hiện đại nuôi cấy mô, đầu tư xây dựng phòng tiết kiệm năng lượng thông qua đề án Tiết kiệm năng lượng... Trung tâm đã có những bước đi phù hợp và đạt được hiệu quả cao trong quá trình nghiên cứu và ứng dụng tiến bộ khoa học vào sản xuất.
Trong quá trình hoạt động theo NĐ 115, vấn đề tuyển chọn và đào tạo nguồn nhân lực KH&CN luôn được Trung tâm đặc biệt chú ý. Bên cạnh đó, đội ngũ cán bộ, nhân viên đã tích cực tìm kiếm các thành tựu mới về KH&CN tại các viện, trường đại học, các cơ sở nghiên cứu trong và ngoài nước có hiệu quả kinh tế cao, sau đó nghiên cứu và ứng dụng vào sản xuất. Trung tâm đã làm tốt vai trò cầu nối để liên kết giữa 3 nhà từ quá trình nghiên cứu đến sản xuất: Nhà khoa học - nhà sản xuất - nhà nông.
"Sau khi hoạt động theo cơ chế tự chủ tự chịu trách nhiệm, những đề tài mà Trung tâm triển khai đều đạt được kết quả rất cao. Điều quan trọng nhất là hoạt động của cán bộ nhân viên không còn trì trệ, ỷ lại như trước mà năng động và hiệu quả hơn rất nhiều" Ông Hà Bạch Đằng - Giám đốc Sở KH&CN tỉnh Hải Dương - chia sẻ.
Thành công sau chuyển đổi
Từ khi chuyển đổi cơ chế hoạt động, tính năng động và hiệu quả của Trung tâm được nâng cao rõ rệt. Từ năm 2007 đến 2009, Trung tâm đã thực hiện thành công trên 12 đề tài /dự án và nhiệm vụ KH &CN, trong đó có 6 đề tài về nông nghiệp, 2 dự án thuộc chương trình Nông thôn miền núi trong đó 1 đề tài hợp tác với Thụy Điển....
Các đề tài /dự án do Trung tâm thực hiện được đánh giá cao, có tính thực tiễn, được triển khai rộng rãi trong sản xuất và đời sống và hiệu quả kinh tế rõ rệt. Trong đó, tiêu biểu là một số đề tài /dự án như: "Chuyển giao công nghệ xây dựng lò nung gạch liên tục kiểu đứng (LTKĐ)" từ Viện Khoa học và Công nghệ nhiệt lạnh đến các cơ sở sản xuất trên địa bàn các huyện Tứ Kỳ, Nam Sách, Cẩm Giàng và Kinh Môn.
Giống gà siêu trứng HA1. Dự án lò nung gạch LTKĐ đã mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội và môi trường rõ rệt, tiết kiệm được 40-50% than, 90% củi so với các lò gạch thủ công, thu nhập của công nhân từ 1,5-2 triệu đồng/tháng. Hiện nay, Hải Dương là tỉnh dẫn đầu cả nước về phát triển lò nung gạch LTKĐ với trên 150 lò, đồng thời xóa bỏ hoàn toàn các lò gạch thủ công hoạt động kém hiệu quả.
Công nghệ nuôi cấy mô thực vật là một trong những sản phẩm mũi nhọn của Trung tâm. Từ phòng nuôi cấy mô đã nuôi cấy thành công một số giống hoa, cây dược liệu như hoa phong lan, cây lô hội, trinh nữ hoàng cung...
Hiện nay, Trung tâm đang phối hợp với Công ty Dược - Vật tư Y tế Hải Dương chuyển giao giống, phương pháp trồng cây trinh nữ hoàng cung cho người dân sản xuất để làm dược liệu sản xuất viên nang cứng chống u xơ tử cung.
Thông qua các dự án, Trung tâm đã xây dựng hoàn thiện phòng nuôi cấy mô với các thiết bị khá hiện đại, đội ngũ kỹ sư, kỹ thuật viên được đào tạo đã làm chủ được công nghệ. Bên cạnh đó, Trung tâm đã nghiên cứu và đưa vào sản xuất giống gà siêu trứng HA1 năng suất 270 đến 300 trứng/năm/con, cá lăng chấm thương phẩm...
"Nhờ tích cực nghiên cứu và chuyển giao tiến bộ KH&CN vào sản xuất theo nhu cầu của thị trường nên những kết quả mà Trung tâm đạt được đã có những đóng góp cụ thể đối với một số lĩnh vực kinh tế thật sự có nhu cầu tại địa phương. Đây cũng là một trong những đơn vị tiêu biểu tham dự Hội thảo Giám đốc các Trung tâm Ứng dụng TBKH&CN địa phương lần thứ II tại Hải Dương tới đây", ông Trần Phong - Phó Cục trưởng Cục ƯÁng dụng và Phát triển công nghệ (Bộ KH&CN) - cho biết.
Những kết quả mà Trung tâm ƯÁng dụng tiến bộ khoa học tỉnh Hải Dương đạt được trong thời gian qua cho thấy lợi ích thiết thực của việc chuyển đổi sang cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm ở các tổ chức KH&CN. Nếu các tổ chức KH&CN thực sự năng đông, đầu tư đúng hướng trong quá trình đổi mới thì hiệu quả mang lại là rất lớn, góp phần đẩy nhanh kết quả nghiên cứu vào sản xuất và đưa nền kinh tế xã hội nước ta ngày càng phát triển.
Theo đề án chuyển đổi được UBND tỉnh Hải Dương phê duyệt, năm 2007 Trung tâm tự túc 20% kinh phí hoạt động, năm 2008 là 50%, năm 2009 tăng lên 80%, từ năm 2010 trở đi là 100%.
Trần Thành