Ông Phạm Xuân Đà, Viện trưởng Viện Kiểm nghiệm vệ sinh an toàn thực phẩm quốc gia nói về rượu, 1 trong những mặt hàng tiêu thụ “chủ lực” trong dịp tết, sau một nghiên cứu tại 15 tỉnh thành trên toàn quốc về rượu và hàng loạt ca ngộ độc rượu ở nhiều tỉnh thành. Ông Đà nói thêm:
- Thị trường rượu rất phức tạp, không chỉ có rượu trắng, rượu tự nấu theo phương pháp truyền thống, rượu “nhà máy”, rượu pha chế thủ công, rượu ngoại. Trong nghiên cứu kể trên, chúng tôi chỉ nghiên cứu rượu tự nấu theo phương pháp truyền thống, với ước tính sản lượng khoảng 400 triệu lít/năm.
Kiểm nghiệm thì thấy hầu hết các chỉ tiêu theo tiêu chuẩn VN là rượu tự nấu kiểu truyền thống đạt, chỉ có dưới 10% mẫu có hàm lượng methanol vượt mức cho phép nhưng cao nhất “chỉ” vượt 5 lần. Truyền thống các nhà làm rượu sử dụng dây thu hồi rượu bằng gỗ, nay làm bằng cao su, nhựa và tạp chất thôi ra chính từ hệ thống này. Tôi đánh giá rượu gây chết người không phải là loại rượu chưng cất này, mà là rượu pha chế thủ công.
- Khi tôi đi điều tra thực địa, các nhà nấu rượu theo phương pháp truyền thống có mô tả những cách pha chế rượu như sử dụng loại men nhập lậu, trộn với thóc sống hoặc gạo sống, 10 kg gạo hoặc thóc thu được 20-25 lít rượu. Xét nghiệm mẫu rượu liên quan các trường hợp ngộ độc rượu thấy hàm lượng methanol vượt tiêu chuẩn rất cao, mẫu rượu liên quan đến vụ ngộ độc làm 22 người tử vong hôm 30.1 và 1.2 có hàm lượng methanol vượt mức cho phép 190 lần!
Nấu rượu theo truyền thống, 10 kg gạo chỉ thu được 7 lít rượu thôi và giá vốn ít nhất phải 13 ngàn đồng/lít, dưới giá ấy khó có thể mua được rượu gạo. Vậy nhưng thị trường vẫn có rượu gạo dưới giá kể trên, chả ai kinh doanh mà lại lỗ vốn vẫn làm. Một vấn đề nữa là rượu chưng cất truyền thống nếu để bay hơi bớt sẽ giảm được các chỉ tiêu vượt thành đủ tiêu chuẩn, nhưng ở nước ta, sản xuất rượu thủ công thường là sản xuất nhỏ, họ không có đủ vốn để nấu rượu trữ lại chờ rượu ngon, mà phải bán ngay để thu hồi vốn.
- Rượu pha chế thủ công, rượu giả, rượu ngâm sẵn kiểu thủ công với đủ thứ cây, con, củ quả tác dụng chưa rõ rang. Hiện nay VN chưa có tiêu chuẩn, quy chuẩn cho nhóm rượu này và thật ra chất lượng cũng chưa kiểm soát được.
Vì vậy chúng tôi mới nghĩ đến phương án kiểm soát từ gốc, nghĩa là kiểm soát quá trình từ loại nguyên liệu sử dụng, quá trình sản xuất chứ không kiểm soát sản phẩm. Để phân biệt rượu bằng mắt thường rất khó, nhưng dân nhậu thờng xuyên thì sẽ phân biệt được. Ví dụ như rượu chưng cất thủ công thường còn tồn dư mùi vị của nguyên liệu ban đầu, uống êm, không xóc.
Rượu pha chế thì tùy thuộc vào chất lượng cồn, như rượu Nga chất lượng cồn cao và rượu cũng rất ngon. Nhưng loại rượu pha chế thủ công thì không được như vậy, rượu không còn mùi vị nguyên liệu và thường có tồn dư methanol, fufurol hàm lượng cao, nguy hại cho sức khỏe người sử dụng.
- Phân biệt thì khó lắm. Tôi cũng phải đi học bên quản lý thị trường. Bên đó họ hướng dẫn 1 cách là xem tem dán trên nút chai rượu ngoại. Tem thật thì bóc đến đâu, vụn ra đến đấy, còn tem giả thì bóc ra cả mảng, không bị vụn.
Uống rượu bao nhiêu là vừa?
Rượu, trà, bánh là 3 thứ không thể thiếu trong mỗi gia đình VN ngày tết. Nhưng lạm dụng rượu là căn nguyên dẫn đến nhiều vụ đánh nhau, tai nạn giao thông, bất hòa gia đình… trong ngày tết. Bà Vũ Thị Minh Hạnh, Phó Viện trưởng Viện chiến lược và chính sách y tế, cho biết Tổ chức Y tế thế giới đã khuyến cáo mỗi người không uống quá 2 đơn vị rượu/ngày, trong đó mỗi đơn vị tương đương 10 g rượu nguyên chất hoặc 1 lon bia nồng độ 5% hoặc 1 cốc rượu vang 125 ml, nồng độ 11%. Theo bà Hạnh, nếu rượu nồng độ 40%, mỗi người không nên uống quá 2 chén 40 ml/ngày.
Bà Hạnhcho rằng nếu uống rượu thường xuyên, độ dung nạp ngày càng tăng, uống ngày càng “vào” nhưng sẽ dẫn đến tình trạng nghiện, lệ thuộc vào rượu. Nếu tình trạng lệ thuộc lên đến đỉnh điểm có thể tha hóa cả nhân cách, không làm chủ được mình. Tại một số bệnh viện tâm thần, tỷ lệ bệnh nhân loạn thần do rượu chiếm đến 20% tổng số bệnh nhân điều trị.
Bà Hạnh cũng cho biết thị trường đang có rất nhiều loại rượu pha chế, sản xuất không đạt tiêu chuẩn an toàn, như pha 1 cục cồn chưa rõ nguồn gốc vào 20 lít nước, đem phơi ra ánh nắng 1 ngày hoăc dùng men ủ gạo sống 3 ngày là ra rượu, sản phẩm không đạt tiêu chuẩn và rất nguy hiểm cho sức khỏe. Bà Hạnh cho rằng điều quan trọng là nên chọn mua rượu có đủ nhãn mác, nguồn gốc, xuất xứ, có công bố tiêu chuẩn chất lượng…
Rượu, trà, bánh là 3 thứ không thể thiếu trong mỗi gia đình VN ngày tết. Nhưng lạm dụng rượu là căn nguyên dẫn đến nhiều vụ đánh nhau, tai nạn giao thông, bất hòa gia đình… trong ngày tết. Bà Vũ Thị Minh Hạnh, Phó Viện trưởng Viện chiến lược và chính sách y tế, cho biết Tổ chức Y tế thế giới đã khuyến cáo mỗi người không uống quá 2 đơn vị rượu/ngày, trong đó mỗi đơn vị tương đương 10 g rượu nguyên chất hoặc 1 lon bia nồng độ 5% hoặc 1 cốc rượu vang 125 ml, nồng độ 11%. Theo bà Hạnh, nếu rượu nồng độ 40%, mỗi người không nên uống quá 2 chén 40 ml/ngày.
Bà Hạnhcho rằng nếu uống rượu thường xuyên, độ dung nạp ngày càng tăng, uống ngày càng “vào” nhưng sẽ dẫn đến tình trạng nghiện, lệ thuộc vào rượu. Nếu tình trạng lệ thuộc lên đến đỉnh điểm có thể tha hóa cả nhân cách, không làm chủ được mình. Tại một số bệnh viện tâm thần, tỷ lệ bệnh nhân loạn thần do rượu chiếm đến 20% tổng số bệnh nhân điều trị.
Bà Hạnh cũng cho biết thị trường đang có rất nhiều loại rượu pha chế, sản xuất không đạt tiêu chuẩn an toàn, như pha 1 cục cồn chưa rõ nguồn gốc vào 20 lít nước, đem phơi ra ánh nắng 1 ngày hoăc dùng men ủ gạo sống 3 ngày là ra rượu, sản phẩm không đạt tiêu chuẩn và rất nguy hiểm cho sức khỏe. Bà Hạnh cho rằng điều quan trọng là nên chọn mua rượu có đủ nhãn mác, nguồn gốc, xuất xứ, có công bố tiêu chuẩn chất lượng…