Phó Chủ tịch thường trực UBND huyện Krông Pa (Gia Lai) Tô Văn Chánh, nói: "Mai này hoàn thành dự án cải tạo, nâng cấp quốc lộ 25, đèo Tô Na - điểm đen giao thông trên tuyến đường này chỉ còn là một cái dốc dài. Mạch máu lưu thông của nền kinh tế Bắc Tây Nguyên nói chung và các địa phương dọc tuyến quốc lộ này sẽ rộng đường tăng tốc...".
Thi công nền đường mố cầu Ia Trê trên quốc lộ 25, đoạn gần đèo Tô Na.
Đánh thức một huyết mạch của Tây Nguyên
Đường 7, nay là quốc lộ 25 đi qua địa phận hai tỉnh Gia Lai và Phú Yên có chiều dài 181km, được người Pháp xây dựng từ những năm đầu thế kỷ XX. Điểm đầu của đường nối với quốc lộ 1A tại km1332 thuộc địa phận TP. Tuy Hòa (tỉnh Phú Yên) và điểm cuối giao với quốc lộ 14 tại km567+ 800, thuộc địa phận huyện Chư Sê (tỉnh Gia Lai). Cùng với quốc lộ 19, quốc lộ 25 là trục quốc lộ thứ hai trong vùng Bắc Tây Nguyên nối liền hai trục xuyên quốc gia là quốc lộ 1A và quốc lộ 14, đồng thời cũng là một trong hai tuyến đường ngắn nối Tây Nguyên tới các tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ vươn tới các nước bạn: Campuchia, Nam Lào và Đông Bắc Thái Lan...
Trải qua một thời gian dài quốc lộ 25 bị lãng quên đầu tư, nay đã xuống cấp trầm trọng. Theo đánh giá của Cục Đường bộ Việt Nam, hiện trạng quốc lộ 25 chỉ đạt tiêu chuẩn đường cấp V miền núi - cấp đường thấp nhất hiện nay, trên tuyến có nhiều đoạn đường đèo chỉ rộng 3,5 - 4,5m (đèo Tô Na thuộc địa phận huyện Krông Pa - Gia Lai), lớp láng nhựa mặt đường bị bong bật khá nhiều, đó là chưa kể đến việc có tới 34 cầu cũ tải trọng thấp đã bị hư hỏng nặng. Do đó từ lâu, quốc lộ 25 đã mất "sức cạnh tranh" về chuyên chở hàng hóa, hành khách so với quốc lộ 19 (từ phố núi Pleiku xuống thành phố biển Quy Nhơn và ngược lại). Cùng với đó, bộ mặt kinh tế xã hội của các địa phương dọc theo quốc lộ 25 cũng chậm phát triển hơn so với nhiều tuyến đường khác. Vì thế, nhu cầu cấp thiết về mở rộng, nâng cấp để "đánh thức" quốc lộ 25 đã trở thành niềm khát khao của hàng triệu đồng bào Tây Nguyên từ nhiều năm nay.
Bạt mái taluy, làm nền đường quốc lộ 25 đoạn qua đèo Tô Na.
Dự án đầu tư cải tạo, nâng cấp quốc lộ 25 từ Gia Lai đi Phú Yên với tổng chiều dài gần 100km vừa được Cục Đường bộ Việt Nam hoàn chỉnh báo cáo đầu tư. Dự án có tổng mức đầu tư 2.076 tỷ đồng. Theo dự án, quốc lộ 25 được đầu tư mở rộng, nâng cấp theo tiêu chuẩn đường cấp III miền núi, nền đường rộng 9 mét, mặt đường rộng 6 mét, đạt tốc độ thiết kế 60km/giờ. Toàn bộ mặt đường thuộc dự án sẽ được trải bê tông nhún cấp cao dày 12cm. Hướng tuyến cơ bản vẫn đi theo quốc lộ 25 hiện tại (có nắn chỉnh cục bộ) để phù hợp với cấp đường. Dự kiến việc cải tạo, nâng cấp quốc lộ 25 sẽ được tiến hành vào đầu năm 2010. Cục Đường bộ Việt Nam đề xuất phương án sử dụng nguồn vốn trái phiếu Chính phủ cho dự án này.
Nỗ lực cho một tuyến đường
Theo quan sát của chúng tôi, việc thi công đường đã được triển khai sớm hơn dự định. Trên tuyến đi qua tỉnh Gia Lai hiện đang thi công đoạn từ cầu Lệ Bắc đến đèo Tô Na (km99+432 - km111+205) gồm 2 gói thầu: Gói thầu số 1 (km99+432 - km107) do liên doanh Công ty cổ phần đầu tư xây dựng và thương mại Thăng Long và Công ty cổ phần xây dựng và vận tải Gia Lai trúng thầu thi công; Gói thầu số 2 (km107+00 - km111+205) do liên doanh Tổng Công ty xây dựng giao thông 1 (Bộ GTVT) và Công ty cổ phần Đông Hưng Gia Lai trúng thầu thi công.
Riêng gói thầu số 2, từ tháng 10/2009, liên doanh Tổng Công ty xây dựng giao thông 1 (Bộ GTVT) và Công ty cổ phần Đông Hưng Gia Lai đã đổ quân lên công trường thực hiện các phần việc của mình. Xuôi đèo Tô Na, dễ dàng bắt gặp các nhóm công nhân chia thành chặng tiến hành bạt mái taluy đường, san ủi, lu đầm nền đường và đặt cống thoát nước qua đường. Con đường gồ ghề, ổ voi ổ gà nhỏ xíu lúc xưa được “banh” rộng ra, san ủi bạt nền đường cho bằng phẳng hơn, xe cộ dễ chạy hơn.
Quốc lộ 25, đoạn qua huyện Krông Pa (Gia Lai), đang được thi công.
Tại cầu Ia Trê, đoạn cuối đèo Tô Na, hơn 20 công nhân Công ty cổ phần Công trình giao thông 134 thuộc Tổng Công ty xây dựng giao thông 1 (Bộ GTVT) đang tích cực thi công mố cầu. Kỹ sư Trần Văn Hòa - Chỉ huy công trường cho biết: “Từ tháng 3/2009, đơn vị đã huy động hơn 20 công nhân đến công trường này, 2 ôtô, 1 máy đào, 1 máy cẩu làm việc cả ngày đêm. Cầu dài 33m, gồm 4 nhịp bắc qua suối Ia Trê, cắt ngang quốc lộ 25. Đến nay chúng tôi đã thi công xong móng, mố và đổ 4 dầm cầu, chuẩn bị lao dầm cầu, hợp long nối liền 2 bờ suối. Phấn đấu đến tháng 12/2009 sẽ hoàn thành công trình theo kịp tiến độ”.
Chống gậy ra đứng xem mấy chiếc xe ủi, xe lu hạng nặng rầm rập san ủi mặt đường, cụ Phan Thị Tèo, 86 tuổi ở ngã Ba xã Ia Sai, huyện Krông Pa, Gia Lai móm mém nói: "Con đường 7 ni là huyết mạch của cả Tây Nguyên lưu thông xuống quốc lộ 1A, ra biển. Khi xưa nó là con đường tháo chạy của toàn bộ Quân đoàn 2 ngụy khỏi Tây Nguyên đã bị bộ đội ta chặn đánh cho tan tác. Trong thời bình, đáng lẽ ra quốc lộ 25 phải trở thành huyết mạch cho lưu thông, buôn bán nhưng tiếc là đường bị xuống cấp nặng nề nên xe cộ và hàng hóa phải chạy ngược lên Chư Sê để vòng về Đắk Lắk hoặc lên Pleiku rồi vòng xuống Quy Nhơn, vừa mất thời gian mà tốn kém tiền của. Giờ Nhà nước quyết định mở đường rộng hơn, đẹp hơn thì con cháu sau này sẽ có nhiều cơ hội mở mày mở mặt...".
Ngồi xe khách chất lượng cao ngược 130 cây số từ TP. Tuy Hòa (Phú Yên) lên thị xã Ayun Pa (Gia Lai) theo quốc lộ 25 mất hơn hai tiếng đồng hồ, dọc đường thi thoảng bắt gặp một nhóm vài ba công nhân đang đo đạc, kẻ vẽ phóng tuyến đường. Phía đầu nối quốc lộ 25 thuộc tỉnh bạn Phú Yên chưa thấy bóng dáng của các đơn vị thi công đường. Chỉ riêng đoạn từ cầu Lệ Bắc đến đèo Tô Na thuộc huyện Krông Pa (tỉnh Gia Lai) dài gần 12 cây số, các hạng mục công trình đang gấp rút được thi công. Không lâu nữa, khi toàn tuyến được hoàn thành, ngoài việc rút ngắn gần một nửa chặng đường so với quốc lộ 19, quốc lộ 25 cũng không có nhiều đèo, dốc lớn cản trở giao thông. Và mai này, cảng Vũng Rô (tỉnh Phú Yên) được hoàn thiện đầu tư nâng cấp có thể tiếp nhận tàu có tải trọng 10.000 tấn, lúc đó chi phí vận chuyển hàng hóa lên Tây Nguyên và ngược lại trên quốc lộ 25 sẽ kinh tế, an toàn hơn rất nhiều so với các tuyến đường và phương thức vận tải khác. Quốc lộ 25 sẽ trở thành huyết mạch giao thông quan trọng cho Tây Nguyên rộng đường ra biển lớn.
Bài và ảnh: Sông Lam