Những nhà hoạt động môi trường đang đòi công lý cho khí hậu toàn cầu tại Copenhagen ngày 15-12
(CATP) Chỉ còn một ngày nữa (18-12) là Hội nghị Liên hiệp quốc về biến đổi khí hậu kéo dài 2 tuần ở Copenhagen (Đan Mạch) sẽ kết thúc. Khoảng 115 nhà lãnh đạo trên toàn thế giới sẽ có mặt dự ngày bế mạc với trọng trách mà cả nhân loại đang kỳ vọng là ký kết một thỏa thuận khung làm nền tảng cho một nghị định thư mới sẽ được hoàn tất trong năm 2010.
Không khí ở Copenhagen đã trở nên nóng bỏng với tranh luận căng thẳng về những điều khoản cụ thể. Đã xuất hiện thế đối đầu giữa hai khối nước: công nghiệp phát triển (nước giàu) và đang phát triển (nước nghèo). Các nước đang phát triển do Nhóm G77 đứng đầu quy tụ khoảng 130 nước đang phát triển muốn các nước giàu phải chịu trách nhiệm chính về tình trạng biến đổi khí hậu toàn cầu. Cụ thể là họ muốn các nước công nghiệp phát triển phải cắt giảm lượng khí thải nguy hiểm nhiều hơn và đóng góp nhiều hơn vào quỹ trợ giúp các nước nghèo đối phó với tình trạng biến đổi khí hậu và bù đắp những thiệt hại khi họ cắt giảm lượng khí thải - vốn được gắn với phát triển công nghiệp và tăng trưởng kinh tế. Trong khi đó, các nước công nghiệp phát triển muốn chia đều trách nhiệm cho cả thế giới, cả về mức cắt giảm lượng khí thải lẫn khoản tiền đóng góp vào quỹ biến đổi khí hậu.
Cho tới nay, các nước đang phát triển vẫn muốn thỏa thuận mới sẽ kế thừa và phát triển từ Nghị định thư Kyoto (sẽ hết hiệu lực vào cuối năm 2012), thỏa thuận quốc tế duy nhất hiện nay có tính ràng buộc pháp lý về cắt giảm khí thải. Nhưng sâu xa hơn, nghị định thư này cũng là thỏa thuận duy nhất có các cơ chế hỗ trợ các nước nghèo đối phó với tình trạng biến đổi toàn cầu. Trong khi đó, Liên minh châu Âu (EU) và các nước công nghiệp phát triển muốn có một thỏa thuận hoàn toàn mới để thay cho Nghị định thư Kyoto mà họ cho là đầy bất cập và không có hiệu lực thật sự (Mỹ vẫn không ký kết nó). Sâu xa hơn ở chỗ họ không muốn bị gánh vác quá nặng!
Các mục tiêu cụ thể với các luận cứ khoa học đều đã có sẵn. Để cứu trái đất, nhiệt độ toàn cầu sẽ không được phép tăng quá 1,5OC hoặc 2OC so với thời kỳ tiền công nghiệp. Muốn vậy, các nước phải cắt giảm quyết liệt lượng khí thải của mình, đặc biệt là ba nước thải nhiều khí CO2 nhất (Mỹ, Trung Quốc và Ấn Độ) cũng như 37 nước chịu chi phối bởi Nghị định thư Kyoto. Tỷ lệ cắt giảm bao nhiêu vào năm 2020 so với mức năm 1990 cho tới nay vẫn còn tranh cãi gay gắt.
Tất nhiên, từng nước sẽ phải cân nhắc thiệt hơn cho lợi ích quốc gia của mình. Nhưng lợi ích của toàn cầu vẫn là trên hết. Đó là trách nhiệm của từng quốc gia - thành viên để cứu ngôi nhà chung trái đất. Mà muốn vậy thì cần có sự nhân nhượng và chấp nhận nhân nhượng. Những người yêu trái đất đã gọi Copenhagen là “Hopenhagen” với nhiều “hy vọng ở Copenhagen”.