Xứ Lạng vào xuân với rất nhiều lễ hội đông vui, náo nhiệt. Từ đầu tháng Giêng cho tới hết tháng ba âm lịch, các lễ hội lần lượt được tổ chức ở hầu hết các địa phương trong tỉnh Lạng Sơn, trong đó đặc sắc và phổ biến nhất phải kể đến lễ hội Lồng tồng của đồng bào Tày, Nùng.
Để chuẩn bị cho lễ hội Lồng tồng, người dân trong làng thường thành lập ban tổ chức bao gồm Pú mo, trưởng bản và các bậc lão niên là những người có uy tín trong làng. Trước ngày diễn ra lễ hội, ban tổ chức tiến hành họp dân để giao nhiệm vụ cụ thể cho từng dòng họ, chi tộc trong làng.
Buổi sáng ngày diễn ra lễ hội, các ông Pú mo với trang phục ngày đại lễ đến dâng hương, lễ vật trước thổ công đình để xin phép các thần linh cho làng mở hội lễ cầu cho một năm mới mưa thuận gió hòa, trồng trọt, chăn nuôi may mắn, mùa màng bội thu, con cháu ăn ở trên dưới thuận hòa. Lễ vật cầu cúng trong ngày hội Lồng tồng là các sản vật có nguồn gốc từ nông nghiệp, thường có cả lễ chay và lễ mặn. Lễ mặn không thể thiếu con lợn quay, con gà sống thiến. Lễ chay thì bao gồm: Bánh dày, xôi ngũ sắc, bánh khảo, chè lam, pẻng khua, thúc théc...
Những năm gần đây, lễ hội Lồng tồng ở một số địa phương trong tỉnh đã không còn giữ được những trò chơi, tiết mục biểu diễn đặc sắc, nguyên bản như ngày xưa. Bà Ấu Thị Nga Sơn, Phó giám đốc Sở Văn hóa-Thể thao và Du lịch tỉnh Lạng Sơn cho biết: “Để góp phần bảo tồn và lưu giữ những giá trị văn hóa và ý nghĩa xã hội của lễ hội trong đó có lễ hội Lồng tồng xứ Lạng, từ năm 2006 đến nay, tỉnh Lạng Sơn đã tiến hành phục dựng lễ hội Lồng tồng nguyên bản ở một số địa phương trong tỉnh. Chủ trương phục dựng lễ hội được bà con nhân dân nhiệt thành hưởng ứng...”.
Việc phục dựng lễ hội Lồng tồng không chỉ góp phần bảo tồn những giá trị văn hóa mà qua đó còn nâng cao ý thức của người dân trong việc tự gìn giữ, bảo vệ những di sản văn hóa của dân tộc mình. Và chúng tôi mong rằng, trong những tháng đầu năm mới, lễ hội Lồng tồng sẽ mãi là những điểm nhấn văn hóa đặc sắc của quê hương xứ Lạng.
Bài và ảnh: Vi Thị Thu Đạm