Nhưng càng khó khăn hơn cho nông dân, khi tại Hội nghị phân bón do Hiệp hội Phân bón Việt Nam tổ chức tại TPHCM hôm qau (12.3), các DN "nhăm nhe" đòi tăng giá phân, bởi giá than, nước, điện... tăng vọt.
"Rên xiết” vì lãi suất ngân hàng
Theo bà Nguyễn Thị Ngọ (Phó Chủ tịch Hiệp hội Phân bón VN - HHPB), năm 2010 này, DN sẽ khó khăn hơn khi giá đầu vào sản xuất trong nước (than, điện, nước) và nguyên liệu cho phân ở nước ngoài khan hiếm nên tăng vọt.
Có trách nhiệm bình ổn thị trường phân bón, nhưng theo các DN, họ không hề được hưởng ưu đãi gì trong lãi suất ngân hàng. Với mức 12%/năm chưa tính các loại “phí” khác để vay được thì cứ 1 tấn phân bón, DN mất đi hơn 100.000 đồng tiền lãi. Nếu vay hàng trăm tỉ để trữ hàng nhằm đáp ứng cung cầu, đảm bảo bình ổn thị trường theo chỉ đạo của ngành chức năng thì tiền lãi DN phải đóng không nhỏ.
“Phân bón - nguồn sống cho nông nghiệp - lẽ ra phải được hỗ trợ hơn cả xăng dầu, bởi 70% dân số là nông dân mà! Tôi kiến nghị với Chính phủ cần có chính sách hỗ trợ lãi suất ngân hàng cho phân bón! Ngành chức năng kêu gọi, chỉ đạo phải bình ổn thị trường phân bón, nhưng khi DN thua lỗ thì lại tự gánh là chưa công bằng!” - bà Ngọ bức xúc!
Cùng với việc “kêu khổ”, HHPB đặt câu hỏi cho hội viên của mình: “Trong cơ chế thị trường, làn sóng giá cả xăng dầu, điện, than, nước, tỉ giá ngoại tệ... tăng hiện nay thì giá phân bón có tăng hay không?”. Rồi hiệp hội tự trả lời đầy “ẩn ý”: “Nếu có tăng thì vì tình hình thực tế chứ không phải tát nước theo mưa!”.
Ông Nguyễn Hạc Thúy (Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký HHPB) cho biết thêm, sắp tới HHPB dự định sẽ tổ chức cuộc họp phối hợp với các bộ: Tài chính, Công Thương, NNPTNT và các nhà sản xuất về vấn đề giá cả phân bón sao cho... phù hợp với tình hình chung! Duy nhất tại hội nghị có nhiều “đại gia” sản xuất, nhập khẩu phân bón, chỉ có ông Lê Quốc Phong (Tổng GĐ Cty phân bón Bình Điền) hứa từ nay tới tháng 5 sẽ không tăng giá.
Trăm dâu đổ đầu... nông dân
Suy cho cùng, giá cả các loại tăng, hay kể cả lãi suất ngân hàng tăng - giảm thì DN phải tính hết vào giá thành sản xuất, nên người cuối cùng gánh chịu chính là người trồng lúa.
Đáng lo ngại hơn, các DN “suy nghĩ” về việc tăng giá phân đúng thời điểm khởi động vụ lúa hè thu, vụ sản xuất quan trọng thứ hai chỉ sau vụ đông xuân, bởi sẽ cung cấp khoảng 1/3 tổng lượng gạo hàng hóa cho xuất khẩu (khoảng 2 triệu tấn gạo).
Đây cũng là vụ khốn khó nhất trong năm bởi lúc gieo trồng và trưởng thành, cây lúa rơi vào thời điểm khô hạn khắc nghiệt, tất yếu chi phí nước tưới, xăng dầu, phân bón tăng vọt. Đến khi thu hoạch, ở vựa lúa gạo cung cấp hơn 90% lượng gạo xuất khẩu cả nước - ĐBSCL - thì lại đúng mùa lũ, lúa ẩm ướt, thiếu sân phơi, kho chứa.
Tất cả khiến giá thành lúa hè thu luôn cao hơn khoảng 1.000 đồng/kg so với lúa đông xuân. Nhưng chất lượng gạo vụ này thấp do các ảnh hưởng trên khiến lời lãi của dân không đáng bao nhiêu.
Nên việc giá phân mà tăng, tất yếu nông dân sẽ thêm thập phần khốn khó.
HHPB cho rằng phải giảm thuế VAT từ 5% xuống còn 0% cho phân bón. Vấn đề này, HHPB, Bộ NNPTNT, Bộ KHĐT, Bộ Công Thương đã 5 lần có văn bản kiến nghị Thủ tướng Chính phủ, nhưng vẫn như cũ.
HHPB cho rằng giảm VAT cho phân bón, là giúp nông dân chứ DN không hưởng lợi. Nếu không, nông dân sẽ phải gánh thêm trên vai ngoài giá phân bón tăng thì còn cả khoản thuế VAT ăn theo hơn gấp 3 lần.