Các ý kiến thảo luận tại hội trường đều đồng tình với chủ trương đầu tư dự án trên bởi thủy điện Lai Châu không chỉ có vai trò quan trọng trong việc cung cấp điện cho đất nước, tham gia cấp nước cho đồng bằng sông Hồng về mùa cạn mà còn tạo cơ hội góp phần phát triển kinh tế - xã hội hai tỉnh Lai Châu, Điện Biên và đảm bảo an ninh quốc phòng khu vực Tây Bắc.
Không để giá trị văn hóa chìm dưới lòng hồ
Tuy vậy, đại biểu Lê Văn Học (Lâm Đồng) đề nghị Chính phủ thuyết minh rõ hơn các điều kiện về an toàn và ảnh hưởng tới thủy điện Sơn La, thủy điện Hòa Bình khi “vựa nước” thủy điện Lai Châu có sự cố; phương án ứng phó khi xảy ra lũ quét, sạt lở lớn ở khu vực công trình, ảnh hưởng của các vùng lân cận nhà máy khi xả lũ lớn trong trường hợp mưa kéo dài gây lụt; phương án ứng phó khi các đập thủy điện trên thượng nguồn xảy ra trục trặc...
Còn theo đại biểu Nguyễn Đình Xuân, động đất kích ứng là điều khó tránh khỏi, nên phải tính toán xem nó có thể xảy ra ở cấp độ nào để xây dựng công trình phù hợp. “Trong trường hợp vừa lũ, vừa động đất thì phải tính tới khả năng có thể xảy ra vỡ đập. Do đó, cần xây dựng phương án ứng phó để hạn chế thiệt hại”, đại biểu Xuân đề nghị.
Trong khi đó, đề cập đến vị trí đặc biệt của công trình thủy điện Lai Châu đối với quốc phòng, an ninh, đại biểu Trần Đình Long (Dăk Lăk) nêu quan điểm: “Dù có tốn kém hoặc giá thành có lên cao, cũng phải đầu tư, phải chọn một phương án là bảo đảm tuyệt đối an toàn cho công trình”.
Đề cập đến công tác di dân, tái định cư, đại biểu Đặng Văn Chiến (Lai Châu) ủng hộ chủ trương bảo đảm cho người dân có nơi ở mới tốt hơn nơi ở cũ. “Nhưng nơi ở chỉ là điều kiện cần mà chưa đủ. Trên cơ sở bố trí lại dân cư, cần nghiên cứu thay đổi phương thức canh tác của bà con từ sống bằng nghề nương rẫy sang tham gia bảo vệ rừng phòng hộ đầu nguồn hoặc trồng cây công nghiệp”, đại biểu Chiến đề nghị.
Cũng theo đại biểu này, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch và các cơ quan có trách nhiệm của Trung ương cần “vào cuộc” với Lai Châu trong việc giữ gìn di sản văn hóa, không để các di sản này của đồng bào bị chìm đắm dưới lòng hồ thủy điện Lai Châu.
Đề nghị VUSTA tham gia thẩm định dự án điện hạt nhân
Chiều cùng ngày, thảo luận về chủ trương đầu tư dự án điện hạt nhân Ninh Thuận, các đại biểu QH cho rằng chủ trương xây dựng nhà máy điện hạt nhân để thỏa mãn nhu cầu năng lượng cho tiến trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước là giải pháp cần thiết và hợp lý.
Tuy vậy, theo nhiều đại biểu QH, việc giải bài toán năng lượng ở Việt Nam phải tổng hòa giữa hai hướng là tăng cường sử dụng năng lượng hạt nhân bằng việc xây dựng các nhà máy điện hạt nhân và sử dụng tiết kiệm hơn các nguồn năng lượng hiện có, tăng cường sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo.
Các đại biểu QH đề nghị cân nhắc, tính toán kỹ lưỡng việc lựa chọn công nghệ, vấn đề an ninh năng lượng, đào tạo nguồn nhân lực và đặc biệt là việc đảm bảo an toàn khi xây dựng, vận hành nhà máy điện hạt nhân. “Sau khi có dự án khả thi xây dựng nhà máy điện hạt nhân, đề nghị Chính phủ cho phép Liên hiệp Các hội khoa học - kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) được tham gia thẩm định dự án với tư cách là cơ quan phản biện xã hội như đề nghị của Thường trực Ban bí thư”, đại biểu Nguyễn Minh Hồng (Nghệ An) nói.
Theo Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng, việc lựa chọn công nghệ nhà máy điện hạt nhân phải tuân thủ nguyên tắc đảm bảo hiện đại, đã được kiểm chứng về hiệu quả cũng như tính an toàn. “Vấn đề an toàn cho người dân luôn được đặt lên hàng đầu khi triển khai xây dựng, vận hành nhà máy điện hạt nhân”, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng nói.