Các nước nghèo đã từng tự chuốc quá nhiều rắc rối – tạo cho các nước giàu quá nhiều quyền lực, thâm hụt ngân sách khổng lồ, không giải quyết được sự mất cân đối nội bộ nghiêm trọng. Giờ đây, các nước giàu lại đi vào vết xe đổ của những nước nghèo.
Hãy bắt đầu từ thương mại. Trung Quốc, và những nước xuất khẩu hàng hóa dành cho những người có thu nhập trung bình, hiện là những nước có thặng dư thương mại cao nhất. Trong khi đó, nước Mỹ, nền kinh tế lớn nhất và thịnh vượng nhất thế giới, lại cũng đồng thời nắm giữ mức thâm hụt lớn nhất.
Đồng hành cùng thặng dư thương mại luôn là sức mạnh tài chính cùng những luồng vốn đầu tư đổ vào nước đó. Trong khi đó, thâm hụt thương mại lại dẫn tới hậu quả là sự phụ thuộc, và kết quả là sự suy yếu.
Cần phải nói thêm rằng, thậm hụt ngân sách đã đạt mức cao ở mọi nơi trên thế giới. Tuy nhiên, sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 thì các nước giàu đã rơi vào tình trạng tồi tệ hơn rất nhiều so với các nước nghèo. Theo số liệu từ Quỹ tiền tệ quốc tế IMF, Thâm hụt ở các nước phát triển như Mỹ và Anh đã tăng thêm 7,7% GDP, gần gấp đôi mức tăng 4,2% tại các nước có thu nhập được xếp vào mức trung bình.
Bên cạnh đó, Chính phủ các nước giàu đang gặp phải khó khăn trong việc kêu gọi sự đồng tình trong bộ máy chính quyền nhằm giảm tỷ lệ thâm hụt quá mức nói trên. Các nhà lãnh đạo nhận thức rằng họ cần phải giải quyết vấn đề thâm hụt ngân sách song không thể tìm kiếm sự ủng hộ từ phía nhân dân, và trong một vài trường hợp là từ phía chính những nhà chức trách/ đồng sự trong chính quyền của họ. Tổng thống Barack Obama và Nicolas Sarkozy là hai trong số những nhà lãnh đạo như vậy. Đây chính là sự khác biệt căn bản với những chính phủ vững mạnh và được lòng dân, ví dụ như Brazil.
Kết quả là, các nước giàu dường như không thể thống nhất về điều mà họ cho là đúng. Những cuộc chiến tranh về văn hóa của Mỹ thể hiện rõ nét nền chính trị của nước này. Tương lai của liên minh châu Âu và đồng euro vẫn đang được đưa ra làm đề tài tranh luận gay gắt.
Tuy nhiên, chắc chắn vẫn có những ngoại lệ. Rất nhiều nước nghèo, ví dụ như Thái Lan, vẫn đang vật lộn với những vấn đề của riêng mình. Và một vài nước giàu khác, trong đó có Đức, đang phát triển tương đối thuận lợi bất chấp những bất ổn về kinh tế toàn cầu. Nhưng thế cân bằng vốn có trên thế giới dường như đã bắt đầu thay đổi.
Đây không phải là điều quá gây ngạc nhiên. Người dân ở các nước đang phát triển muốn trở nên giàu có hơn, và họ sẽ học hỏi từ những nước đã đạt được điều đó trước mình. Còn các nước giàu, gần 2 thiên niên kỷ sau khi Đế chế La mã cổ đại bắt đầu sụp đổ, họ vẫn chưa rõ về những sai lầm đã mắc phải.
Thủy Trần