Mặc dù mô hình kinh tế Trung Quốc đã phát huy khá hiệu quả trong thời kỳ đầu phát triển kinh tế, nhưng đến thời kỳ sau, nó rất có thể sẽ cản trở sự phát triển lâu dài của nền kinh tế.
20 năm trước, Nhật Bản đã chi phối thương mại thế giới và ngoại giao toàn cầu, nhưng hiện giờ, sau khi trải qua cơn bão tài chính toàn cầu đổ bộ, kinh tế Nhật Bản đã kiệt quệ nghiêm trọng. Giống như Nhật Bản, mô hình kinh tế do nhà nước Trung Quốc chèo lái đã phát huy tác dụng trong thời kỳ đầu phát triển, nhưng lại không thể bảo đảm nên kinh tế sẽ tăng trưởng với tốc độ cao trong tương lai.
Theo một chuyên gia kinh tế, “mô hình kinh tế của Nhật Bản xem ra rất tốt, nhưng sau 40 năm thì sao? Hiện nó đang ngừng hoạt động. Điều này ám chỉ rằng, mô hình trong 40 năm đầu tiên có sai lầm không? Không, đó chỉ có thể bảo đảm mô hình kinh tế đó thích hợp với trạng thái phát triển của Nhật Bản khi đó”. Trong tuần này, rất nhiều lãnh đạo của các công ty Mỹ quan tâm đến thị trường Trung Quốc cũng đến Bắc Kinh, họ quan tâm đến sự cạnh tranh công bằng, giá trị tiền tệ và quyền sở hữu trí tuệ.., điều này tương tự như Nhật Bản 20 năm trước.
Sau Đại chiến thế giới II, Nhật Bản đã cho xây dựng một đế quốc công ty tư nhân có quan hệ mật thiết với quốc gia. Thông qua việc tạo sức ép lên giá trị đồng yên, xuất khẩu một lượng lớn hàng hóa sang Mỹ; Ngành chế tạo Nhật Bản lợi dụng khoa học công nghệ Mỹ để sản xuất những mặt hàng điện tử với chi phí rẻ; Đối thủ cạnh tranh của Nhật Bản khó mà gia nhập vào ngành bán lẻ và thị trường tài chính Nhật Bản. Trung Quốc ngày nay cũng có rất nhiều công ty lớn, đã hạn chế được sự cạnh tranh của người nước ngoài trong nhiều lĩnh vực then chốt; Đồng Nhân dân tệ với giá trị thấp cũng giúp Trung Quốc đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng xuất khẩu, các công ty Mỹ buộc phải lấy “bảo thạch công nghệ” để đổi lấy tấm vé vào thị trường Trung Quốc; Một số công ty lớn của Trung Quốc đi đầu trong quá trình Trung Quốc tiến quân vào thị trường toàn cầu, cũng là người truyền bá cho giá trị kinh tế Trung Quốc.
Cũng giống như Nhật Bản, các hãng bán lẻ và hàng hóa phương Tây tràn ngập tại Trung Quốc, sức cạnh tranh với các công ty nội địa Trung Quốc cũng rất khốc liệt. Trung Quốc đang trải qua sự thay đổi mạnh mẽ; Các đối thủ cạnh tranh về chi phí thấp như Việt Nam cũng đang cùng với Trung Quốc tranh giành thị phần tại các thị trường lớn trên thế giới. Sự giảm tốc của nền kinh tế toàn cầu đã khiến Trung Quốc không thể dựa vào vào xuất khẩu để lôi kéo tăng trưởng kinh tế; Trung Quốc đành phải cam kết nâng cao tiêu dùng nội địa để giảm phụ thuộc vào xuất khẩu, và yêu cầu người dân phải thay đổi thói quen tiêu dùng tăng tiết kiệm giảm chi tiêu trước kia.
Mặc dù cho đến nay, sự đầu tư do nhà nước chỉ đạo vẫn đang giúp Trung Quốc phát triển, nhưng xuất khẩu không thể tăng trưởng mãi, việc xây dựng đường sá và nhà máy mới cũng không thể gia tăng mãi. Kỳ tích về nền kinh tế Nhật Bản đã bị bong bóng bất động sản đặt dấu chấm hết, một loạt những chính sách sai lầm đã khiến kinh tế Nhật Bản xấu đi trong thời gian dài. Nền kinh tế Trung Quốc vẫn đang trong trạng thái của thời kỳ đầu phát triển, do đó, chính phủ Trung Quốc cần phải tìm ra bài học kinh nghiệm từ vết xe đổ của Nhật Bản, tránh mắc sai lầm tương tự.