Những ngày cuối năm, bến cá phường 6, thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên, sôi động hơn bao giờ hết. Một số tàu cá đã trở về sau chuyến biển đầu tiên của mùa biển mới. Số tàu cá khác lại nhổ neo ra khơi ngay trong những ngày cuối năm. Đội xe của các doanh nghiệp cũng về nhiều hơn để mua gom hết lượng cá ngừ phục vụ chế biến và xuất khẩu tại chỗ trong dịp Tết Nguyên Đán.
Phơi phới ra khơi
Khác với không khí ảm đạm của năm 2009, năm 2010, ngư dân Phú Yên rất phấn khởi bởi từ đầu mùa biển đến nay, hầu hết các tàu cá sau chuyến mở biển về đều đạt sản lượng khá. Ước tính cứ 10 tàu cá câu cá ngừ đại dương thì có 7 tàu khai thác được hơn 1 tấn đến 1,5 tấn cá, thậm chí có tàu đạt trên 2 tấn cá ngừ, thu về 200 triệu đồng. Với mức bình quân 1 tấn có thể giúp ngư dân tránh lỗ tổn và có một phần thu nhập.
Chỉ chưa đầy một tháng ra khơi đánh bắt, với gần 800 tàu câu cá ngừ đại dương, sản lượng cá ngừ ở tỉnh Phú Yên đã đạt được 450 tấn. Điều làm nhiều ngư dân yên tâm lúc này là biển cho nhiều cá và đây là lý do để nhiều ngư dân quyết định mở biển trước Tết và bám biển trong những ngày Tết.
Chỉ tính riêng tàu khai thác cá ngừ ở Phú Yên, ước tính có đến 70% tàu cá bám biển trong dịp Tết Canh Dần. Riêng tại Phường 6, trong 300 tàu câu cá ngừ thì đã có 200 chiếc đang đánh bắt trên biển. Ông Nguyễn Đình Nhã, chủ tàu cá PY 92106 TS cho biết: “Anh em chúng tôi đã xác định rồi, mang bánh trái và thức ăn lên thuyền đón giao thừa luôn. Tất nhiên không được vui như ở nhà nhưng đón Tết trên biển cũng có cái “thú” riêng. Vả lại tranh thủ mấy ngày biển êm này anh em ra khơi, hy vọng sẽ trúng mánh đầu năm”.
Còn chị Trần Thị Hoa, cũng ở thành phố Tuy Hòa giải thích: “Ngày Tết, ai cũng muốn sum họp gia đình nhưng chị em ở biển cũng đã quen với chuyện chồng con ra khơi dịp Tết. Mỗi năm thời gian đánh bắt cá ngừ chỉ chừng 4-5 tháng, đầu vụ thì gió máy, cuối vụ lo bão nên bà con tranh thủ lúc nào trời yên biển lặng là ra khơi, tranh thủ kiếm thêm đồng ra đồng vào”.
Bài toán chi phí
Cá đánh bắt được với sản lượng khá, ai cũng phấn khởi. Tuy nhiên khi về bến lại phát sinh nhiều khó khăn khác. Đó là bài toán chi phí và hiệu quả chuyến biển. Với giá dầu hiện nay là 15.000 đồng đến 16.000 đồng/lít, cộng với các khoản đầu tư khác, chi phí mỗi chuyến câu cá ngừ kéo dài hơn 20 ngày ngót ngét 100 triệu đồng, tăng 20% so với chi phí vụ biển trước.
Trong khi đó, đầu ra cho cá ngừ luôn không ổn định. Đầu vụ, cá ngừ ít, những tàu vào bờ sớm bán với giá 95.000-102.000 đồng/kg. Thế nhưng thời điểm giáp Tết này, cá ngừ về nhiều lập tức giá bán bị đẩy xuống thấp: 85.000 đồng/kg cá loại 1, cá bị dạt sang chất lượng loại 2, loại 3 khá nhiều; 40.000 đồng/ kg cá loại 2 và cá loại 3 chỉ là 15.000 đồng/kg. Thực tế này đang khiến cho ngư dân dù sản lượng đánh bắt có tăng cũng không có thu nhập cao. Bà Huỳnh Thị Phượng chủ tàu PY2762TS bức xúc: “Tàu nhà tôi về bến được 1,2 tấn nhưng chỉ còn 800 kg loại 1, còn lại dạt loại 2, loại 3 hết. Bán cá xong đủ trang trải nợ nần và lo chi phí trong 3 ngày Tết coi như phủi tay”.
Để tránh cá về cùng một lúc, giá bán thấp, ngư dân không còn mở biển đồng loạt mà rải đều để tránh dồn ứ sản phẩm. Đây cũng chính là cách giảm bớt mối nguy sụt giảm giá cá- một tình trạng xảy ra trong nhiều năm qua. Các tàu cá đánh bắt hải sản ngay trong những ngày Tết cũng là cách để tránh điều này.
Ông Lê Văn Lợi, chủ doanh nghiệp thu mua cá ngừ Lợi Anh thành phố Tuy Hòa cho biết: “Thời điểm này việc xuất khẩu cá bằng máy bay tương đối khó khăn, trong khi lượng cá về bến nhiều buộc chúng tôi phải tính toán. Nếu các tàu đi rải đều và mỗi ngày về chừng 100 con cá thì việc mua bán của doanh nghiệp sẽ dễ dàng hơn rất nhiều. Hiện nay, ngư dân đã chủ động hơn chuyến biển, tuy nhiên cũng có những thời điểm cá về quá nhiều nên doanh nghiệp chỉ mua dự trữ”.
Cho đến lúc này, những tồn tại hạn chế trong nghề cá câu cá ngừ từ khâu khai thác đến thu mua chế biến vẫn chưa được giải quyết, nhưng khi biển êm, cá xuất hiện nhiều ngư dân lại ra khơi. Vừa câu cá ngừ vừa ăn Tết trên biển ngư dân hy vọng trời yên biển lặng, cá nặng lưới đầy, bù vào chi phí chuyến đi biển./.
Lê Biết