LTS: Nguồn năng lượng truyền thống là than đá, dầu, khí... sắp cạn kiệt, biến động về giá cả đã tác động không nhỏ đến đời sống xã hội. Trong khi đó năng lượng tái tạo của Việt Nam lại được đánh giá là rất dồi dào. Theo các nhà khoa học, nếu "biết cách", nguồn năng lượng này có thể thay thế hoàn toàn nguồn năng lượng hóa thạch.
Nhiên liệu rẻ, sạch
KS Nguyễn Thường, Giám đốc Trung tâm Phát triển năng lượng bền vững cho biết, từ những năm 1978 đã có chuyên gia của Ấn Độ sang Việt Nam giúp triển khai đưa hầm biogas (khí sinh học) vào đời sống.
Từ năm 2003 đến nay, việc triển khai đưa biogas vào cộng đồng được thực hiện khá rầm rộ. Chỉ tính riêng dự án do chính phủ Hà Lan tài trợ đã thực hiện được khoảng 70.000 hầm biogas trong cả nước.
Không chỉ có khí sinh học, các loại năng lượng gió, năng lượng mặt trời cũng đã được chú ý. Năm 2006, Đại học Bách khoa Đà Nẵng cho ra đời sản phẩm bếp đun bằng năng lượng mặt trời gồm bếp hình hộp và bếp hình parabol. Các loại bếp này có chức năng thu nhiệt từ ánh sáng mặt trời để đun nóng nước, nấu chín thức ăn...
Năm 2008, PGS.TS Nguyễn Việt Cường, Trung tâm Vật liệu môi trường khắc nghiệt, Viện KH&CN Việt Nam phối hợp với Công ty Thăng Long, Bộ Công an nghiên cứu và chế tạo ra một trạm phát điện được cấu tạo tổng hợp các nguồn điện từ ánh sáng, gió, sóng biển và động vật kéo.
Tiếp sau đó, PGS.TS Nguyễn Việt Cường lại cho ra đời quả cầu gió phát điện. Quả cầu này thay thế quả cầu thông gió vẫn đang sử dụng ở nhiều hộ gia đình đồng thời có thể phát ra điện đảm nhận chức năng chiếu sáng cho cả ngôi nhà. Sản phẩm nữa là đèn học sử dụng năng lượng mặt trời, cho độ sáng an toàn không hại mắt, phù hợp với học sinh...
Tốt, rẻ vẫn bị chê
Các chuyên gia cho biết, mặc dù được đánh giá là rẻ, tốt, nhưng đến thời điểm hiện tại, số những sản phẩm được đưa vào cuộc sống đếm trên đầu ngón tay.
PGS.TS Nguyễn Việt Cường cho biết, những sản phẩm mà Trung tâm Vật liệu môi trường khắc nghiệt Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam gần như bị "xếp xó" do không thể triển khai nổi.
Còn một số những sản phẩm khác tuy được triển khai nhưng cũng ở quy mô rất nhỏ và chưa được nhân rộng. Sản phẩm khoa học có tiềm năng ứng dụng, đáp ứng nhu cầu nhiều, nhanh, tốt, rẻ nhưng vẫn bị chê.
Việc đưa hầm biogas được cho là thành công nhất. Tuy nhiên, trừ việc thay thế chất đốt đun nấu, chỉ số ít trang trại chăn nuôi khai thác hiệu quả khí biogas thay thế các loại năng lượng khác (điện, xăng - dầu...).
Những chiếc bếp năng lượng mặt trời sau sự ra đời hoành tráng cũng đã dần chìm vào quên lãng. PGS.TS Hoàng Dương Hùng, Phó hiệu trưởng trường Đại học Bách khoa Đà Nẵng cho rằng việc người dân đón nhận sử dụng đã là một thành công lớn. Còn để nhân rộng cho bà con mọi vùng miền thì phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố khác.
Kỳ II: Nhà nghèo nhưng thích chơi sang.
Tô Lan