Những hợp đồng lớn
Trong chuyến thăm, Thủ tướng Putin đã có cuộc hội đàm với các nhà lãnh đạo hàng đầu của Ấn Độ như Tổng thống Pratibha Patil, Chủ tịch Đảng Quốc đại Sonia Gandhi và Thủ tướng Manmohan Singh. Thủ tướng Putin và các nhà lãnh đạo Ấn Độ đã chứng kiến đại diện của hai bên ký kết nhiều thỏa thuận hợp tác trên nhiều lĩnh vực với trị giá lên tới 10 tỉ USD.
Về quân sự, hai bên đã đạt được thỏa thuận về việc Ấn Độ sẽ mua 29 máy bay chiến đấu MIG-29 của Nga trị giá khoảng 1,5 tỷ USD. Giám đốc hãng chế tạo máy bay Sukhoi của Nga M.Pogosyan cho biết thêm, Nga sẽ sản xuất hơn 1.000 máy bay tiêm kích tàng hình trong 4 thập kỷ tới, trong đó có ít nhất 200 chiếc sẽ được bán cho Ấn Độ. Hai bên cũng ký hợp đồng nâng cấp tàu sân bay Đô đốc Gorshkov mà Ấn Độ mua của Nga năm 2004. Hợp đồng này bước đầu trị giá 750 triệu USD và có thể lên tới 1,5 tỷ USD.
Về hợp tác dân sự, Nga đạt được thỏa thuận xây dựng 16 nhà máy điện hạt nhân tại 3 địa điểm ở Ấn Độ trong tương lai. Theo người đứng đầu Cơ quan Nguyên tử Quốc gia Nga S.Kiriyenko, 6 trong số các lò phản ứng này có thể được khởi công trong thời gian từ năm 2012 đến 2017.
Thủ tướng Putin cho rằng năng lượng hạt nhân là một trong những lĩnh vực quan trọng nhất và hứa hẹn nhất trong các lĩnh vực hợp tác giữa hai nước. Ông cũng khẳng định các lò phản ứng hạt nhân thế hệ mới của Nga được đánh giá nằm trong số những lò phản ứng hạt nhân an toàn nhất thế giới.
Trong khi đó, Chủ tịch Tập đoàn Điện Hạt nhân Ấn Độ cho hay, nước này đã có kế hoạch tổng thể về phát triển hạt nhân dân sự đến năm 2050. Ông cũng khẳng định, sự tham gia của Nga là một phần quan trọng của kế hoạch này.Ngoài ra, Nga và Ấn Độ cũng đã ký thỏa thuận về việc thành lập liên doanh sản xuất thiết bị định vị cho Hệ thống Vệ tinh Định vị Toàn cầu (Glonass) của Nga. Glonass tương tự như hệ thống GPS của Mỹ, có khả năng xác định mọi vị trí trên toàn cầu với độ chính xác cao. Được sử dụng cho mục đích dân sự cũng như quân sự, Glonass sẽ bắt đầu đi vào hoạt động cuối năm 2010. Ấn Độ có thể sử dụng ngay hệ thống này cho mục đích dân sự.
Về kinh tế, bên cạnh những hợp đồng đã ký kết, trong cuộc hội thảo trực tuyến với giới doanh nghiệp Ấn Độ, Thủ tướng Putin nhấn mạnh quan hệ thương mại giữa hai nước có thể mở rộng sang nhiều lĩnh vực như năng lượng, ngân hàng và công nghệ thông tin. Ấn Độ hiện là khách hàng lớn của Nga về thiết bị quân sự. Tuy nhiên, quan hệ thương mại hai chiều mới chỉ ở mức khiêm tốn hơn 7,5 tỷ USD trong năm 2009, và hai bên đang hướng tới mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương lên 25 tỷ USD vào năm 2015.
Xích lại gần nhau
Liên Xô và Ấn Độ thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 13-4-1947. Cơ sở pháp lý chính thức cho quan hệ song phương hiện nay giữa Nga và Ấn Độ là Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác Nga - Ấn Độ ký ngày 28-1-1993. Tháng 1-2000, Tổng thống V. Putin thăm chính thức Ấn Độ, ký Tuyên bố chung về quan hệ đối tác chiến lược giữa hai nước.
Đặc biệt, trong những năm gần đây, khi Nga đã và đang khẳng định vị thế của mình trên thế giới và Ấn Độ đang vươn lên là một trụ cột, đầu tàu trong phát triển kinh tế ở Châu Á thì quan hệ giữa hai nước đã được thúc đẩy mạnh mẽ.
Kim ngạch thương mại song phương từ mức khoảng 2 tỷ USD/năm trong những năm đầu thế kỷ XXI đã tăng lên hơn 7,5 tỷ USD trong năm 2009. Hai nước đã đề ra mục tiêu đưa con số này lên 10 tỷ USD vào năm 2010 và 25 tỷ USD vào năm 2015.
Hai bên cũng đã ký hàng loạt hiệp định hợp tác trên nhiều lĩnh vực; trong đó có hợp tác thăm dò Mặt trăng, sản xuất máy bay chiến đấu thế hệ mới, phòng chống tội phạm ma túy, xây dựng các nhà máy điện hạt nhân, hợp tác trong việc chế tạo hệ thống vệ tinh định vị toàn cầu ...
Quốc phòng là một trong những lĩnh vực hợp tác truyền thống lâu đời giữa Nga và Ấn Độ. Phần lớn thiết bị quân sự, vũ khí của Ấn Độ được sản xuất ở Liên Xô (trước đây) và Nga. Trong đó, 70% số vũ khí của Ấn Độ hiện nay là do Nga sản xuất và 30% doanh thu từ xuất khẩu vũ khí của Nga là từ Ấn Độ. Ấn Độ mua của Nga máy bay chiến đấu SU-30, xe tăng T-90, máy bay lên thẳng MI-17...Nga giúp Ấn Độ nâng cấp các máy bay vận tải quân sự cũ, cùng phát triển máy bay vận tải quân sự mới II-214, cũng như hợp tác chế tạo máy bay chiến đấu đa năng thế hệ thứ năm.
Tại kỳ họp thứ 9 Ủy ban liên chính phủ Ấn Độ-Nga về hợp tác kỹ thuật- quân sự tại thủ đô Niu Đêli tháng 10-2009, hai bên đã đề ra các biện pháp nhằm thúc đẩy thực hiện các dự án chung, trong đó có dự án hiện đại hóa tuần dương hạm-tàu sân bay Vicramaditja (tàu Đô đốc Gorshkov) mà Nga sẽ chuyển giao cho Ấn Độ trong vài năm tới; dự án Nga chuyển giao cho Ấn Độ công nghệ chế tạo xe tăng T-90. Ngoài ra, còn có các dự án khác liên quan tới việc xây dựng công ty liên doanh "BrahMos", dự án Ấn Độ mua các dàn tên lửa phòng không và máy bay tiêm kích của Nga, chương trình Nga giúp Ấn Độ đào tạo phi công, công nhân kỹ thuật hàng không và cung cấp thiết bị quân sự bổ sung...
Hợp tác trong lĩnh vực hạt nhân dân sự là một trong những mối quan tâm hàng đầu của các nhà lãnh đạo Ấn Độ và Nga. Mới đây, ngay sau khi Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) thông qua Hiệp ước với Ấn Độ về an toàn và thanh sát hạt nhân dân sự và Nhóm các nước cung cấp hạt nhân (NSG) hủy bỏ lệnh cấm vận công nghệ và nguyên liệu hạt nhân với Ấn Độ, Ấn Độ và Nga đã hợp tác xây dựng nhà máy điện nguyên tử tại Ấn Độ và trao đối nghiên cứu khoa học. Hiện Nga đang xây dựng 4 lò phản ứng tại Nhà máy điện hạt nhân Kuđanculam ở Ấn Độ.
Theo các nhà phân tích, tất cả điều đó cho thấy mối quan hệ hợp tác khăng khít giữa Nga và Ấn Độ. Xét trên thực tế, quan hệ Nga-Ấn không có điều gì phải phàn nàn khi hai bên cùng chung quan điểm trên nhiều vấn đề, và ít khi có những va chạm về mặt lợi ích. Mátxcơvà và Niu Đêli đều nhận thức rõ rằng họ là những quốc gia đang nổi, với lợi thế về dân số, tiềm lực về quân sự và uy tín toàn cầu. Hơn nữa, cả Nga và Ấn Độ đều là thành viên nhóm các nền kinh tế mới nổi BRIC, với sức tăng trưởng nhanh và có những kỳ vọng giống nhau. Điều này lý giải tại sao Nga và Ấn Độ luôn chủ động xích lại gần nhau để xây dựng nền tảng cho các mối quan hệ sau này.
Đối với Nga, Ấn Độ là một thị trường lớn về tiêu thụ vũ khí, hàng hóa, khoa học công nghệ vũ trụ. Ở một khía cạnh nào đó, có được sự bền chặt trong quan hệ với Ấn Độ, Mátxcơva cũng sẽ sớm giải được bài toán về sự chuyển dịch trọng tâm sang khu vực Châu Á-Thái Bình Dương của Oasinhtơn mà Ấn Độ là một trong những đích đến. Có quan hệ tin cậy với Niu Đêli, quốc gia có vị trí địa lý thuận lợi và nhiều ưu thế khác, Mátxcơva sẽ có thêm một đối trọng, tạo thế cân bằng trong khu vực.
Đối với Ấn Độ, mối quan hệ bền chặt với Mátxcơva là rất cần thiết. Ấn Độ không có nhiều nguồn năng lượng của riêng mình. Tự thân Ấn Độ cũng không thể đáp ứng được nhu cầu quá lớn của nền kinh tế. Theo ước tính, trong vòng 15 năm nữa, quốc gia Nam Á này sẽ tiêu thụ số lượng dầu mỏ lớn gấp 3 lần mức hiện tại. Nếu không tìm được nguồn cung cấp năng lượng mới, sự trỗi dậy kinh tế của Ấn Độ có thể rơi vào tình trạng bấp bênh. Bởi vậy, hợp tác với Nga trong xây dựng các lò phản ứng hạt nhân cho mục đích dân sự là giải pháp hữu hiệu.
Chính vì vậy, việc Nga và Ấn Độ luôn chủ động xích lại gần nhau là điều dễ hiểu. Như Thủ tướng Ấn Độ M.Singh đã không ít lần khẳng định rằng: "Quan hệ Nga-Ấn sẽ là chìa khóa thúc đẩy sự phát triển của khu vực".
Thanh Bình (tổng hợp)