Thực tế, rừng tạo ra các dịch vụ về môi trường như điều tiết nguồn nước, hạn chế lũ lụt, cung cấp nước cho thủy điện... cho đến nay chưa có cơ chế chính thức nào để những tổ chức, cá nhân (như các nhà máy thủy điện…) sử dụng những điều trên trả lợi nhuận cho người chăm sóc rừng.
Do đó, việc thí điểm chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng ở Sơn La và Lâm Đồng được coi là bước đệm cần thiết để nghiên cứu, cân nhắc một cơ chế hiệu quả cho vấn đề này.
Sau gần hai năm triển khai thí điểm chính sách thí điểm chi trả dịch vụ môi trường rừng tại hai tỉnh Lâm Đồng và Sơn La. Kết quả cho thấy tại Lâm Đồng, trong năm 2009, tổng số tiền chi trả dịch vụ môi trường rừng ước thu hơn 55 tỉ đồng. Mức chi trả dịch vụ môi trường rừng: Lưu vực hồ thủy điện Đa Nhim là 290.000 đồng/ ha / năm; hồ thủy điện Đại Ninh là 270.000 đồng/ ha/ năm; lưu vực sông Đồng Nai là 10.000 đồng/ ha/ năm.
Còn tại Sơn La, tỉnh cũng đã thực hiện thí điểm chính sách tại 9 huyện trên địa bàn tỉnh. Năm 2009, tổng số tiền chi trả dịch vụ môi trường rừng của Sơn La là hơn 60 tỉ đồng, mới trả phí cho các chủ rừng hơn 10 tỉ đồng. Mức chi trả cho 1 ha rừng năm 2009: Rừng phòng hộ là rừng tự nhiên: 140.243 đồng/ ha/ năm; rừng phòng hộ là rừng trồng: 126.219 đồng/ ha/ năm; rừng sản xuất là rừng tự nhiên: 84.146 đồng/ ha/ năm; rừng sản xuất là rừng trồng: 70.121 đồng/ ha/ năm.
Ông Hoàng Sĩ Sơn, Phó Chủ tịch tỉnh Lâm Đồng - nơi thực hiện thí điểm chính sách trên cho biết 80% số tiền thu được từ dịch vụ chi trả môi trường đã được chi trả cho người dân, từng bước giảm đói nghèo tại các vùng thực hiện chính sách này; có nơi hộ nghèo đã giảm tới 15% khi thực hiện Chính sách.
Với kết quả đó, cho đến nay, các đối tượng phải chi trả tiền dịch vụ môi trường rừng (các nhà máy thủy điện, công ty cung cấp nước…) đã đồng thuận cao với chính sách thí điểm, thực hiện nghiêm túc và có trách nhiệm trong việc chi trả tiền dịch vụ. Đồng bào các dân tộc trong vùng thí điểm cũng đón nhận chính sách rất nhiệt tình. Tuy nhiên, điều đáng nói là trong quá trình triển khai đã gặp không ít khó khăn lớn nhất là thực hiện dự án rà soát diện tích rừng trên thực địa đã giao, cho thuê hoặc khoán bảo vệ cho các tổ chức, cá nhân, hộ gia đình…
Trước thực tế này, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cũng đã đề nghị Chính phủ xem xét, cho phép kéo dài thời gian thực hiện chính sách thí điểm chi trả dịch vụ môi trường rừng đến hết tháng 12/2010 hoặc đến khi Nghị định về chính sách này có hiệu lực và cho phép các tỉnh: Kon Tum, Ninh Thuận, Quảng Nam được thực hiện thí điểm.
Mong rằng mô hình này sẽ sớm được nhân rộng trên địa bàn cả nước để góp phần ổn định cuộc sống cho người dân và bảo vệ rừng tốt hơn.