Có nguyên nhân từ các yếu tố ở bên ngoài. Đó là sự sụt giảm gần như "rơi tự do" của chỉ số chứng khoán Mỹ, tiếp đến là hầu hết các thị trường trên thế giới do cuộc khủng hoảng nợ công của Hy Lạp có nguy cơ lan rộng ra một số nước trong khu vực đồng euro.
Có nguyên nhân do các yếu tố ở trong nước. Ngoài yếu tố giá vàng trong nước tăng theo giá vàng thế giới đã hút một lượng tiền đầu tư vào đây. Thị trường bất động sản đã ấm nóng ở một số khu vực, một số loại sản phẩm,… cũng hút một lượng vốn vào thị trường này. Nhưng ít ai ngờ tới, đó là "đòn bẩy tài chính" đã được sử dụng lại, sau khi lãi suất giảm, tăng trưởng tín dụng cao lên, chính sách tiền tệ - tín dụng được nới lỏng hơn; nay khi thị trường xuống nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy tài chính đã bán ra ào ạt để trả nợ. Giá trị giao dịch trên cả 2 sàn "bừng lên" ở mức trên 5 nghìn tỉ đồng/phiên, có phiên lên đến gần 6,8 nghìn tỉ đồng, đã hạ nhanh xuống trong những phiên gần đây. Việc phát hành với khối lượng lớn của các công ty niêm yết, việc bán ra khá nhộn nhịp với khối lượng không nhỏ của các cổ đông nội bộ,… cũng làm tăng cung chứng khoán, trong khi cầu chứng khoán thì lại rất dè dặt,…
Mặc dù nửa đầu tháng 5 thì như vậy, nhưng vẫn có thể kỳ vọng vào nửa cuối tháng 5. Cơ sở của kỳ vọng này là dựa trên nhiều yếu tố. Yếu tố quan trọng nhất là chính sách tiền tệ - tín dụng từ tháng 4, đặc biệt là tháng 5 đã được nới lỏng hơn so với quý 1, tạo điều kiện cho lượng vốn ra lưu thông, đồng thời cũng sẽ có một phần được đưa vào chứng khoán. Đòn bẩy tài chính thời gian qua đã được các nhà đầu tư sử dụng quá mức, nhưng sau mấy phiên giá chứng khoán giảm liền và giảm mạnh, lượng tiền còn lại từ việc sử dụng này đã giảm thiểu, hiện không còn bao nhiêu, nên áp lực từ giải chấp đã giảm; sự sụt giảm đã ngừng, đối với VN-Index, chỉ còn ở mức nhẹ đối với HNX, khả năng trở lại tăng đối với HNX và tăng cao hơn đối với VN-Index. Một yếu tố khác quan trọng không kém là giá của nhiều mã cổ phiếu đã ở mức khá thấp, có sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư. Cơ cấu danh mục cổ phiếu của các nhà đầu tư trong thời gian khá dài nghiêng về các mã có giá trị vốn hóa nhỏ, có thị giá nhỏ, nay đã có dấu hiệu vừa "lướt" nốt đối với các mã có giá trị vốn hóa nhỏ, có thị giá nhỏ, vừa chuyển sang các mã có giá trị vốn hóa lớn, có thị giá lớn. Đối với những mã này, dòng tiền của những nhà đầu cơ sẽ rất khó thao túng để "đánh lên", "đánh xuống", tạo sóng lớn, lôi kéo các nhà đầu cơ nhỏ lẻ "đánh theo" nhưng thường chậm chân hơn hoặc ngược với các nhà đầu cơ (mua ở đỉnh, bán ở đáy, trong khi các nhà đầu cơ tạo đỉnh, tạo đáy và bán ở đỉnh, mua ở đáy). Các yếu tố "hút tiền" của thị trường chứng khoán cũng sẽ khác với thời gian qua. Giá vàng đã tạo đỉnh mới cách khá xa đỉnh cũ và có thể sẽ vượt qua đỉnh để sang dốc bên kia. Giá bất động sản đã ấm nóng ở một vài nơi, vài loại sản phẩm, nhưng có lẽ vẫn còn đang leo dốc, có thể còn một thời gian tương đối dài nữa mới đến đỉnh dốc. Dòng tiền nhờ đó có thể sẽ trở lại với chứng khoán,…
Kỳ vọng nửa tháng 5 còn lại sẽ tăng khá cao, không những bù lại được sự sụt giảm của nửa đầu tháng 5, mà còn làm cho cả tháng 5 tăng lên. Tuy không thể tăng với tốc độ cao "ngất ngưởng" tới 27,99% như tháng 5 năm ngoái, nhưng tăng lên cũng đã là một thành công!
Ngọc Minh