Tuy nhiên, do vấn đề về mặt bằng và sự xuống cấp của đền Ghềnh, lễ hội không còn được tiếp tục nữa. Mong muốn khôi phục một lần nữa lễ hội đền Ghềnh của người dân bao lâu nay liệu có thể được thỏa mãn?
Ngôi đền này là nơi thờ công chúa Ngọc Hân. Nàng là con gái thứ 21 của vua Lê Hiển Tông, thân mẫu là cung phi Nguyễn Thị Huyền, quê ở Phù Ninh, Từ Sơn, Bắc Ninh (nay là làng Ninh Hiệp, Gia Lâm, Hà Nội). Năm 16 tuổi, nàng xuất giá theo người anh hùng áo vải Nguyễn Huệ vì mối giao hảo giữa nhà Lê và vua Quang Trung.
Tuy nhiên, khi nàng mới chỉ 22 tuổi thì vua Quang Trung qua đời. Một thời gian ngắn sau, Nguyễn Ánh lên ngôi Hoàng đế và cũng từ đây Ngọc Hân và hai con lưu lạc, bắt đầu những trang sử đầy đau thương của một nhân vật mang màu sắc chính trị lãng mạn bậc nhất Việt Nam.
Năm 2003 đánh dấu một năm rạng rỡ của đền Ghềnh vì hội đền được mở lại. "Nhưng do diện tích quá hẹp, mặt bằng đền nằm ngay cạnh sông Hồng gây mất an toàn cho người thăm viếng, cộng với tình trạng ngôi đền đã quá xuống cấp, lễ hội đền Ghềnh đành chỉ khôi phục được 1 năm rồi dừng lại", ông Đặng Đình Khuê, thủ nhang đền Ghềnh cho biết, "Ngoài vấn đề về mặt bằng, ngày tổ chức lễ hội đền Ghềnh, cầu Chương Dương tắc nghẽn trong một thời gian, đó cũng là vấn đề khiến tôi đau đầu khi muốn tổ chức lại lễ hội đền Ghềnh", ông Khuê nói.
Năm 2009, với nỗ lực cá nhân, ông Đặng Đình Khuê cố hết sức để khôi phục lễ hội đền Ghềnh nhưng cho đến tận bây giờ, ông già hom hem vẫn đang đi trên con đường cuối cùng với tuổi đời đã quá cao của mình, trong nỗ lực nhằm khôi phục lại lễ hội đền Ghềnh vào tháng 8/2010. "Sau năm 2003, khi thấy khó có thể tiếp tục tổ chức lễ hội, tôi tập trung tu bổ lại đền. Tôi cố gắng làm sao để dù có bị hẹp về diện tích, người dân đến thăm đền vẫn thấy được phần nào hình hài xưa của ngôi đền thờ và thấy được hồn thiêng của công chúa Ngọc Hân hàng ngày vẫn phù trì cho họ", ông Khuê cho biết.
Mong muốn là một chuyện nhưng việc tổ chức cả một lễ hội lại là điều khác: "Tôi gom góp tiền cúng tế của khách thập phương lại mong có thể khôi phục lại lễ hội. Điều này vốn đã vô cùng khó khăn rồi nhưng khó khăn lớn hơn nằm ở chỗ mặt bằng đền quá hẹp", ông Khuê cho biết.
Tuy nhiên, ngoài việc người dân hết sức mong mỏi và ủng hộ thì các nhà hoạt động trong lĩnh vực văn hóa và tôn giáo cho rằng việc phục dựng lễ hội đền Ghềnh không chỉ là điều cần thiết đối với đời sống tín ngưỡng của nhân dân mà đó còn là điều cần thiết mang tính lịch sử và văn hóa của dân tộc. Ông Đào Ngọc Sơn, phụ trách nhóm nghiên cứu về tâm linh và tín ngưỡng Viện Tôn giáo cho rằng, việc phục dựng lễ hội đền thờ công chúa Ngọc Hân dù có thể gây tắc đường trong một thời gian ngắn nhưng đó là điều có thể chấp nhận được.
"Việc khôi phục lễ hội đền Ghềnh là điều rất nên làm" - ông Nguyễn Hồng Dương, Viện trưởng Viện Tôn giáo nói - "Con đường đi từ một nhân thần, đến phúc thần và rồi trở thành Mẫu của công chúa Ngọc Hân đã là một con đường mang đặc trưng rất riêng. Để cho nhân dân được đến dự lễ hội để tôn vinh bà là điều nên làm".
Bàn về vấn đề về mặt bằng, các nhà hoạt động tôn giáo và tín ngưỡng đều cho rằng nên tìm cách khắc phục để có thể tiến tới một lễ hội ý nghĩa: "Tập quán tín ngưỡng có sức sống rất mạnh mẽ, có tính triết lý và giáo dục rất cao. Hơn nữa, vì Việt Nam chúng ta không có truyền thống viết sử, nên việc duy trì hoặc phục dựng lại những nét văn hóa như thế là điều cần thiết để thế hệ sau biết được ông cha đã sống thế nào và nghĩ những gì", ông Đào Ngọc Sơn nhấn mạnh.
Mặc dù nhận biết rất rõ sự tha thiết của người dân Gia Lâm và khách thập phương về việc phục dựng lễ hội, người ta vẫn nhận biết một điều còn rõ hơn, đó là những cản trở trong việc phục dựng này như vấn đề về tài chính, mặt bằng... Với sự tha thiết muốn được sống lại không khí lễ hội đền Ghềnh, các chuyên gia trong lĩnh vực tín ngưỡng và lễ hội cho rằng cách để vượt qua những trở ngại này đó là tổ chức lễ hội đúng với những gì nó cần có, không bày đặt.
Triệu Phong