TPO - Nếu tách nhiệm vụ kinh doanh với chính trị xã hội để đánh giá hiệu quả hoạt động của các tập đoàn, tổng công ty thì rất khó. Không chỉ các đoàn giám sát mà cả Bộ Tài chính và ngay các tập đoàn cũng khó có thể tách rời từng phần đề đánh giá.
>> Làm rõ vốn nhà nước thất thoát đi đâu >> Hoạt động của các tập đoàn: Nhiều lỗ hổng cần lấp >> Cần 'soi lại' các tập đoàn kinh tế Bộ trưởng Tài chính Vũ Văn Ninh. Ảnh: Hồng Vĩnh Chiều nay (9/11), Bộ trưởng Tài chính Vũ Văn Ninh đã cho biết như vậy tại phiên thảo luận ở hội trường về việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, sử dụng vốn, tài sản nhà nước tại các tập đoàn, tổng công ty nhà nước. Về hoạt động kinh doanh lỗ của các tập đoàn, tổng công ty nêu trong bản giám sát của Ủy ban Kinh tế, Bộ trưởng Tài chính Vũ Văn Ninh cho biết các khoản lỗ này chủ yếu là lỗ tồn tại từ thời bao cấp để lại. Bộ trưởng Tài chính Vũ Văn Ninh cũng nêu ví dụ về khoản lỗ tồn tại từ thời bao cấp để lại là trường hợp của Tổng Công ty xây dựng đường thủy. Khoản lỗ này là từ trước năm 2002 là lỗ chủ yếu là do mua 3 con tầu, trong đó có tàu nạo vét đường thủy. Khi đưa vào hoạt động thì không hiệu quả, chỉ đạt được 20 – 30% công suất dẫn đến không trả được nợ. Về vấn đề này, theo ông Ninh, ngày 8/9/2004 Bộ Tài chính đã có văn bản báo cáo Thủ tướng. Đến ngày 30/6/2007, Bộ tiếp tục có báo cáo cảnh báo về khoản lỗ này và đề xuất phương án xử lý. “Tuy nhiên do nội bộ của Tổng công ty này rất phức tạp, kiện cáo nhiều. Thủ tướng đã cho thanh tra nên việc xử lý còn chậm. Hiện Thủ tướng đã có văn bản giao Bộ GT-VT phối hợp với Bộ Tài chính lập phương án xử lý đối với tổng công ty này”- Ông Ninh cho biết. Cũng theo lãnh đạo Bộ Tài chính, việc chuyển đổi chính sách cần một thời gian rất dài để thực hiện. Có đặc thù là hiện các doanh nghiệp nhà nước vừa phải thực hiện việc chuyển đổi mô hình hoạt động nhưng cũng phải đồng thời thực hiện các nhiệm vụ chính trị xã hội của Nhà nước giao. Ví dụ trong cả năm 2008, Tập đoàn Điện lực không được tăng giá bán điện. Đến đầu 2009 mới được tăng giá bán nhưng vẫn chưa theo giá thị trường. 100 số điện đầu hiện nay vẫn bán dưới giá thành. Các tập đoàn như bưu chính viễn thông, xăng dầu, hàng không cũng không được tăng giá. Riêng tập đoàn điện lực đầu tư cho các điểm vùng sâu vùng xa, các huyện đảo bình quân mỗi năm lỗ 100 tỉ đồng và phải lấy các nguồn khác bù vào. Với ngành than cũng vậy, phải bán dưới giá thành, chỉ ở mức 60%, cho các sản xuất điện, xi măng, phân bón.... Tại thời điểm giá than xuất khẩu cao nhất thì giá bán điện cho các xi măng, thép phân bón cũng chỉ bằng 56% giá bán xuất khẩu ra bên ngoài. Tổng công ty lương thực phải gánh trách nhiệm mua lúa tạm trữ, giữ giá cho nông dân. Tổng công ty xăng dầu cả năm 2007 – 2008 phải bán lỗ. “Nếu không phải doanh nghiệp nhà nước thì chắc không có doanh nghiệp nào đứng ra làm cả. Vì vậy nếu tách nhiệm vụ kinh doanh bình thường với nhiệm vụ chính trị xã hội để đánh giá hiệu quả hoạt động của các tập đoàn, tổng công ty thì rất khó. Không chỉ các đoàn giám sát mà cả Bộ Tài chính và ngay các tập đoàn cũng khó có thể tách rời từng phần đề đánh giá”- Ông Ninh khẳng định. Liên quan đến hoạt động kinh doanh lỗ của các tập đoàn, tổng công ty, Bộ trưởng Kế hoạch – Đầu tư Võ Hồng Phúc cho rằng cần có quan điểm lịch sử trong xu thế chung khi đánh giá. Chính phủ cũng giao Bộ KH-ĐT xây dựng Nghị định về quản lý tập đoàn kinh tế. Bộ KH&ĐT đã hoàn thiện trình Thủ tướng và dự kiến trong tuần này có thể ký ban hành. Ông Phúc cũng cho rằng việc đầu tư đa ngành của các tập đoàn đã được xác định từ thành lập. Vì vậy cần phải để cho họ làm. Thế giới cũng có các tập đoàn đa ngành nghề, nếu chỉ có những tập đoàn như điện lực làm điện thì làm sao mà có được thị trường điện cạnh tranh. Khi đó sẽ chuyển từ độc quyền nhà nước thành độc quyền công ty. Trong lĩnh vực bưu chính viễn thông cũng vậy. Nếu không các các đơn vị khác cùng tham gia thì chúng ta làm sao có sự phát triển, có giá cước rẻ như hiện nay. “Việc đa ngành đa lĩnh vực là cần thiết. Việc này mang lại sự cạnh tranh cao của nền kinh tế”- Ông Phúc nói. Cũng theo lãnh đạo Bộ KH&ĐT, qua kiểm tra của vào thời điểm tháng 6/2008 thì đầu tư ra ngoài ngành của các tập đoàn kinh tế ở mức thấp, khoảng 5%. “Theo tôi chúng ta chỉ cần nắm phần vốn nhà nước để kiểm tra còn việc đầu tư thế nào thì do doanh nghiệp đó quyết định. Về nguyên tắc, Chính phủ không can thiệp nhưng sẽ quản lý việc đầu tư đó đúng hay sai. Nếu dự án nào cũng trình lên Thủ tướng quyết định, trình lên Bộ KH-ĐT thẩm định thì sẽ mất cơ hội vì thủ tục sẽ kéo rất dài”- Ông Phúc nói. Theo báo cáo của Ủy ban Kinh tế, một số tổng công ty lỗ phát sinh ở đơn vị thành viên đã gây ảnh hưởng xấu đến hiệu quả hoạt động sản xuất - kinh doanh chung. Điển hình năm 2008 Tổng công ty Lắp máy có lỗ phát sinh 68,75 tỷ đồng, Tổng công ty Xây dựng công trình giao thông 4 lỗ phát sinh 52,52 tỷ đồng, Tập đoàn Dệt may Việt Nam lỗ phát sinh 27,98 tỷ đồng... Thậm chí Tổng công ty xây dựng đường thủy có tới 7 trong số 8 đơn vị thành viên hạch toán độc lập chưa cổ phần hóa bị lỗ làm mất toàn bộ vốn chủ sở hữu của tổng công ty. Việc mất phần vốn nhà nước ở các đơn vị thành viên làm cho phần vốn chủ sở hữu của toàn tổng công ty bị âm trong 3 năm liên tiếp. Năm 2006 âm 257.756 triệu đồng, năm 2007 âm 444.010 triệu đồng, năm 2008 âm 464.434 triệu đồng. Ý kiến của bạn về vấn đề này ?