Hãng tin Fars dẫn lời Thiếu tướng Hassan Firouzabadi, Tổng tham mưu trưởng quân đội Iran, khẳng định hôm 1.7 rằng EU không còn đủ “khả năng và tư cách” để tham gia các cuộc thương thuyết về chương trình hạt nhân của Iran vì đã can thiệp vào các vụ nổi loạn sau bầu cử ở nước này. Ông kêu gọi EU đưa ra lời xin lỗi với Iran như một điều kiện để nối lại đàm phán. “Trước khi xin lỗi về sai lầm lớn của mình, họ (EU) không có quyền nói về các cuộc thương thuyết hạt nhân”, ông Firouzabadi nói.
Phát biểu của ông Firouzabadi được đưa ra sau khi Ủy viên phụ trách chính sách đối ngoại và an ninh EU Javier Solana hôm 28.6 tuyên bố phương Tây hy vọng sớm nối lại các cuộc đàm phán với Iran về chương trình hạt nhân của nước này. Ba nước thành viên chủ chốt của EU là Anh, Pháp, Đức dẫn đầu các cuộc đàm phán với Iran, cùng với Mỹ, Nga và Trung Quốc. Theo hãng tin BBC, trong các cuộc đàm phán cuối cùng với Iran, các nước này đã đề xuất một gói ưu đãi để đổi lấy việc Tehran ngừng các hoạt động hạt nhân. Tuy nhiên, Iran khẳng định quyền làm giàu uranium của nước này là “không thể bàn cãi”. Phương Tây nghi ngờ chương trình hạt nhân của Iran là nhằm chế tạo bom hạt nhân, nhưng Tehran khẳng định nó chỉ phục vụ các mục đích hòa bình.
Khối EU dẫn đầu làn sóng chỉ trích của quốc tế đối với cuộc bầu cử Tổng thống Iran hôm 12.6, vốn đem lại chiến thắng cho Tổng thống Mahmoud Ahdinejad và dẫn đến hàng loạt cuộc biểu tình cùng hành động trấn áp sau đó của chính phủ khiến 20 người thiệt mạng. Cộng đồng quốc tế trước đó đã áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Iran nhưng tác dụng biện pháp này là không đáng kể, đặc biệt khi các cường quốc muốn tiếp tục đàm phán với Iran về chương trình hạt nhân gây tranh cãi của quốc gia vùng Vịnh này, và Washington cũng đã mở cánh cửa đối thoại với Tehran.
Trong tuyên bố đưa ra hôm 1.7, Thiếu tướng Firouzabadi nói rằng EU cần “bày tỏ sự ân hận” về việc đã can dự vào các vụ gây rối sau bầu cử ở Iran. Trước đó, Iran chỉ nhắm cáo buộc trên vào Anh và cuối tuần qua đã bắt một số nhân viên bản địa của Đại sứ quán Anh tại Tehran. Năm người được trả tự do hôm 29.6 và 3 người khác được thả hôm 1.7. Hiện chỉ còn 1 người bị giam giữ. Cả Anh lẫn EU đều lên án hành động này của Tehran. Hiện các nước thành viên EU đang cân nhắc đề nghị của Anh rút các đại sứ khỏi Iran như một biện pháp trả đũa.
Tình hình tại Iran vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ bất ổn. Theo hãng tin AFP, ứng viên tổng thống thất cử Mir Hossein Mousavi hôm 1.7 tiếp tục đòi tổ chức bầu cử lại và cam kết lập một tổ chức bảo vệ quyền công dân. Một ứng viên thất cử khác là Mehdi Karroubi cùng ngày tuyên bố chiến thắng của ông Ahmadinejad là không có hiệu lực và chính quyền mới là “bất hợp pháp”. Cựu tổng thống Mohammad Khatami cũng đã đưa ra lời chỉ trích tương tự.
Trước đó, Hội đồng Giám hộ, cơ quan giám sát bầu cử, đã cảnh báo họ sẽ không chấp nhận khiếu nại nào nữa sau khi đã tiến hành kiểm lại 10% phiếu của cuộc bầu cử ngày 12.6. Hôm 1.7, Basij, lực lượng thực thi pháp luật trên đường phố của Iran, đã chính thức đề nghị điều tra ông Mousavi về cáo buộc “cố vấn hoặc hỗ trợ các hành động có thể bị trừng phạt” trong các cuộc biểu tình phản đối kết quả bầu cử.
Trùng Quang