Ông Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, dí dỏm: “Có người nói vui, cả nước có 63 tỉnh thành, là 63 nền kinh tế, thêm nền kinh tế trung ương nữa là 64”.
Ngày 12-8-2008, Chính phủ đã phê duyệt quy hoạch vùng kinh tế trọng điểm miền Trung (VKTTĐMT), trên cơ sở thấy được tiềm năng của miền Trung gồm các tỉnh TT-Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định. Chuyện liên kết phát triển vùng kinh tế trọng điểm miền Trung không phải bây giờ mới nói, mà đã được xác định từ chủ trương của Chính phủ, một số diễn đàn địa phương, nhưng rồi đâu lại vào đó.
Theo ông Lê Danh Vĩnh, Thứ trưởng Bộ Công Thương, nguyên nhân chính là vùng này khó khăn tài chính, cơ chế đầu tư, hạ tầng kém, ưu đãi không thu hút, quy hoạch không đồng bộ. Các diễn đàn, hội nghị tìm giải pháp liên kết mới dừng lại ở mức nâng cao nhận thức, thiếu hành lang pháp lý...
Phát biểu tại diễn đàn này, lãnh đạo các tỉnh đều nhấn mạnh rằng đã nhận thức sâu sắc về tính liên kết, nhưng thiếu cơ chế đặc biệt về đầu tư hạ tầng giao thông, vốn đầu tư, đặc biệt là thiếu cơ chế đặc thù cho miền Trung phát triển.
Ông Đinh Văn Thu, Phó Chủ tịch (PCT) tỉnh Quảng Nam cho rằng, nguyên nhân các tỉnh không kết nối liên kết với nhau, là do thiếu sự quản lý nhà nước, nên mạnh ai nấy làm. Lợi ích cục bộ là ưu tiên hàng đầu của các địa phương.
Một ví dụ rõ ràng nhất là liên kết du lịch-văn hóa Đà Nẵng - Quảng Nam-Huế từng ngồi lại với nhau thống nhất về quảng bá du lịch, tổ chức liên kết các lễ hội văn hóa, nhưng rồi nói như một vị giám đốc sở, là nói chơi thôi, việc mình mình làm.
Người ta cũng la làng vì thiếu nhạc trưởng là Chính phủ điều phối, nhưng tất cả rơi vào im lặng. Không ai chỉ đạo, tâm lý cục bộ được dịp phát triển. Vấn đề nêu ra tại đây quá lớn, cần phải có nhiều diễn đàn như vậy nữa mới giải quyết được. Cũng có ý kiến cho rằng các tỉnh nên mạnh dạn làm, đừng kêu xin, bởi xin được mà không làm cũng như không.
Đầu tư hạ tầng giao thông, mở tuyến đường cao tốc từ Đà Nẵng - Quảng Ngãi - Bình Định - Tây Nguyên, kêu gọi cơ chế đặc thù trong đầu tư, rót vốn... là yêu cầu được các tỉnh nêu ra, làm đòn bẩy cho phát triển, lan tỏa. Đồng thời tỉnh nào cũng cho rằng cần phải có liên kết trên nhiều lĩnh vực, không thể để tình trạng giẫm chân nhau kéo dài.
Ông Hồ Quốc Dũng, PCT tỉnh Bình Định, cho rằng, cần xác định tỉnh trung tâm, đầu tư trọng điểm để thúc đẩy các tỉnh khác và Bình Định là tỉnh xứng đáng được chọn vào vị trí đó.
Trong khi đó, ông Phùng Tấn Viết, PCT Thành phố Đà Nẵng thì khẳng định Đà Nẵng là trung tâm, năng động. Cùng ý kiến với ông Viết là ý kiến của TS Trương Đình Hiển.
Tuy nhiên, ông Hiển cho rằng, thế mạnh của miền Trung là biển, nếu các tỉnh liên kết với nhau, sẽ tạo ra bước chuyển to lớn trong phát triển, chứ không phải cứ chăm chú mở đường cao tốc, cầu vượt.
Ông Hiển bác bỏ ý kiến cho rằng thừa cảng biển, mà phải có hàng loạt cảng nhỏ để tận dụng vận tải biển.
Ông đề xuất các tỉnh cần liên kết theo ngành, theo cụm ngành như dịch vụ, du lịch, công nghiệp phụ trợ, liên kết địa giới hành chính, phát triển đại công nghiệp vào chiến lược biển và nên có liên kết theo đường ngang, cụ thể là mở lên Tây Nguyên, bởi Tây Nguyên có thế mạnh rất lớn, bên kia là nối với các nước tiểu vùng sông MeKong, dưới này là các tỉnh ven biển. Phải xây dựng Tây Nguyên thành trang trại đại gia súc lớn nhất nước.
Đại diện cảng Đà Nẵng cho rằng, các nước có cảng biển thì có cơ chế riêng, khớp nối sân bay bến cảng, còn ta thì không, cảng biển thì thuộc Tổng công ty Hàng hải Việt Nam, cảng chuyên dụng thì thuộc các doanh nghiệp, mạnh ai nấy làm. Ý kiến này được Hội thảo cho là một phát hiện về lỗ hổng pháp lý.
Ông Đinh Văn Thu cho rằng, cần có các ban điều hành cho từng nhóm vấn đề chứ không thể một ban chung được, quản không nổi. Trong khi đó, TS. Lê Đăng Doanh, cho rằng cần lập một trung tâm liên kết vùng tại một trường đại học, có quy chế hoạt động được các tỉnh tham gia chuẩn y, cung cấp thông tin kinh tế, chính sách cho các vùng.
Trả lời Tiền Phong, vì sao giao đầu mối điều phối cho trường đại học mà không là Chính phủ như đề xuất của các tỉnh, ông Doanh nói: “Chính phủ là hành chính, lên đó sẽ không tỉnh nào chịu tỉnh nào. Vì vậy phải là trường đại học. Nó sẽ điều hòa thông tin, công bằng khi phân tích, đánh giá”.
“Cần hành động một cách chuyên nghiệp – ông Doanh nhấn mạnh - Liên kết chỉ có thể hình thành và phát triển trên cơ sở tự nguyện, tín nhiệm và hợp tác; mệnh lệnh hành chính, phong trào nên giới hạn. Liên kết phải thực tế và thiết thực trong bối cảnh kinh tế hiện nay”.
Tại diễn dàn, đại diện Bộ Công Thương và lãnh đạo 5 tỉnh đã ký kết liên kết phát triển vùng. Người ta chờ xem điều này có thành hiện thực không và cụ thể ra sao, khi khẩu hiệu được đưa ra tại đây là Diễn đàn hành động.