Dù theo bất cứ tiêu chuẩn nào ở thành phố cảng sầm uất Thiên Tân (đông bắc Trung Quốc), thì dường như Công Hải Đào, 31 tuổi, cũng đều có. Là giám sát sản xuất tại một hãng gương kính lớn, Công có thu nhập ổn định, sở hữu một căn hộ tươm tất, một chiếc xe hơi và một cuộc hôn nhân hạnh phúc. Vợ anh - Vương Yến Phong, 28 tuổi, là quản lý của một thẩm mỹ viện cao cấp ở địa phương.
Tuy nhiên, trong suốt chuyến lái xe vừa rồi từ khu trung tâm Thiên Tân tới nhà của anh ở vùng ngoại ô thành phố, Công không thể ngừng than phiền về cuộc sống dù theo một cách mộc mạc và hài hước.
"Nếu không phải vì tình hình kinh tế xấu thì hiện tại tôi có thể đã mua được chiếc xe hơi thứ hai và một căn hộ đẹp hơn", Công nói trong lúc lái xe qua những công trường xây dựng chen lẫn các nông trại ở miền nam Thiên Tân.
Những cặp vợ chồng trẻ, trung lưu như Công và Vương đóng vai trò trọng yếu đối tương lai kinh tế của Trung Quốc, cũng giống như việc tương lai của Trung Quốc có thể quyết định cuộc suy thoái toàn cầu sẽ kéo dài trong bao lâu.
Họ là một phần của lực lượng dân số đông đảo mà Chính phủ Trung Quốc hy vọng sẽ giúp tăng cường tiêu dùng trong nước, vốn mới chiếm 35% GDP của cả nước hiện giờ, và bằng cách ấy sẽ giúp nước này thoát khỏi sự tăng trưởng phụ thuộc vào xuất khẩu.
Trung Quốc từ lâu đã lo lắng về nhu cầu phát triển chậm của người tiêu dùng nội địa và mới đây tuyên bố sẽ mở rộng nhu cầu này bằng cách "bơm" 586 tỉ USD vào cơ sở hạ tầng khắp toàn quốc. Tuy nhiên, niềm tin vào nền kinh tế ngày càng suy giảm dường như đang tạo ra trở ngại đối với chương trình nghị sự của Chính phủ.
Cắt giảm chi tiêu
Tại khu Đại Cảng, phía nam Thiên Tân, thay vì chi tiêu nhiều hơn để thúc đẩy GDP của Trung Quốc, vợ chồng anh Công đang thực sự thắt chặt hầu bao phòng khi túng thiếu. Người dân Trung Quốc vốn là những người rất tiết kiệm, ngay cả trong những thời điểm thịnh vượng nhất của nền kinh tế.
Hiện tại, hơn bao giờ hết, tiền của họ vẫn nằm trong các ngân hàng và không được chi ra. "Cứ gọi đó là theo trường phái cổ điển nếu bạn muốn, nhưng tôi nghĩ gửi tiền vào một ngân hàng thực sự là cách thức an toàn nhất để giữ tiền hiện giờ. Nhiều đồng nghiệp của tôi cũng nhất trí như vậy", anh Công nói.
Sự thận trọng ngày càng tăng của Công trong việc chi tiêu và đầu tư, xuất phát từ một lí do tốt. Suốt năm vừa qua, những khoản đầu tư xấu vào các việc kinh doanh mạo hiểm đã tiêu tốn của vợ chồng anh tới 50.000 Nhân dân tệ (gần 7.300USD), tương đương 1/3 số thu nhập hàng năm của họ - một điều khó tưởng tượng được theo cách nghĩ thông thường khi viễn cảnh kinh tế còn lạc quan hơn.
Dẫu vậy, mức sống của gia đình Công không hoàn toàn phù hợp với định nghĩa của người Trung Quốc về tính tiết kiệm. Họ sống trong một căn hộ hai phòng ngủ ấm cúng ở khu trung tâm Đại Cảng và lái xe đi làm mỗi ngày bằng chiếc xe Kia Cerato mà theo lời Công khoảng 70% người dân địa phương vẫn cho là đồ xa xỉ.
Vợ chồng Công cũng không phải thế chấp một khoản có thể tiêu tốn thêm của họ 2.000 Nhân dân tệ (gần 300USD) mỗi tháng. Cha mẹ của Công đã rút một phần tiết kiệm để giúp vợ chồng anh mua căn hộ.
Thắt lưng buộc bụng
Ngay cả khi như vậy, cặp vợ chồng trẻ nhìn chung vẫn hạn chế chi tiêu thường xuyên cho những thứ cần dùng như thực phẩm, quần áo và khí đốt, tổng cộng khoảng 4.000 Nhân dân tệ (khoảng 580USD) mỗi tháng.
Số chi phí đó đã tiêu tốn gần hết lương tháng của Công. Bằng cách giảm mua đồ xa xỉ và hủy bỏ các kỳ nghỉ, vợ chồng Công - Vương đã tiết kiệm được toàn bộ lương của người vợ, thường lên tới xấp xỉ 10.000 Nhân dân tệ/tháng (1.460USD).
"Tôi chỉ thích ở nhà và xem tivi khi không phải đi làm", Công nói. Anh tự miêu tả bản thân là một người thích nhốt mình trong nhà. Chuyến đi xa nhất của anh trong mấy năm trở lại đây là chuyến bay kéo dài một giờ đồng hồ tới thành phố biển Đại Liên, đối diện Thiên Tân qua vịnh Bột Hải.
Công bộc bạch: "Rất may, không đi lại nhiều cũng tiết kiệm được tiền".
Đã kết hôn được hai năm nhưng vợ chồng Công nói, họ không muốn sinh con thêm 4 năm nữa, một phần vì tình hình tài chính. Giống như nhiều cặp vợ chồng trẻ khác ở Trung Quốc, hai người e sợ việc sinh con sẽ tăng thêm gánh nặng tài chính cho gia đình họ.
"Đó có thể là mục tiêu trong kế hoạch 5 năm tới của chúng tôi", Công tiết lộ. Kế hoạch 5 năm tới của vợ chồng anh bao gồm cả một chiếc xe hơi và một gói bảo hiểm y tế tốt hơn cho người vợ cũng như một căn hộ mới ở một khu dân cư tốt hơn, nơi họ cảm thấy an toàn khi dắt chó đi dạo.
Tuy nhiên, hiện tại mọi thứ vẫn trong dự định. Công lo sợ khả năng anh mất việc hiện vào khoảng 10% do công ty của anh, nhà cung cấp cửa kính lớn cho ngành công nghiệp xe hơi, đang hứng chịu cuộc suy thoái toàn cầu.
Công nói một cách quả quyết: "Nếu nền kinh tế được vực dậy vào năm tới, điều đầu tiên mà tôi sẽ làm là mua một chiếc xe hơi mới. Điều đó vô cùng cần thiết và nằm trong khả năng của chúng tôi. Hiện giờ, chúng tôi chỉ đang chờ đợi thời cơ".
Thanh Bình (Theo Time)