Có yếu tố đầu cơ
Một đại lý gas tại phố Nguyễn Đức Cảnh, Hà Nội báo giá gas Vinashin hôm qua là 270.000 đ/bình 12 kg trong khi cách đây hơn 1 tuần, đại lý này bán 240.000 đ/bình. Giá Shell Gas cũng lên tới 290.000 đ/bình trong khi khoảng 10 ngày trước, giá là 270.000 đ/bình.
Ông Trần Minh Loan, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty dầu khí Anpha (đơn vị nhập và phân phối gas với thương hiệu Gas Gia Định), Phó chủ tịch Hiệp hội Gas VN, cho rằng: “Giá gas tăng là do một số nguyên nhân tổng hợp như kinh tế thế giới hồi phục, nhu cầu gas cho công nghiệp tăng; Nhiều nơi vào mùa lạnh nên nhu cầu gas cho lò sưởi, đun nước nóng tăng đẩy cầu tăng khiến gas trên thế giới lên giá liên tục. Ở VN, gas trong nước mới đáp ứng được chừng hơn 40% tổng nhu cầu nên thị trường vẫn phụ thuộc vào giá gas thế giới. Các doanh nghiệp nhập khẩu lại bị tác động do giá USD tăng so với tiền đồng VN, thêm vào đó là yếu tố đầu cơ nên giá gas tăng liên tục trong thời gian vừa qua”.
Ông Thái Văn Chức, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần vật tư thiết bị dầu khí VN (đơn vị sản xuất và phân phối gas thương hiệu Vinape Gas) phân tích thêm: “Một nguyên nhân nữa khiến nhiều đại lý cố tình đẩy giá gas lên cao là do một số thương hiệu gas lớn bán với giá cao như Shell Gas đang được bán ra với giá 290.000 đ/bình; Total bán ra với giá 285.000 đ/bình nên tạo thành một “đầu kéo” đưa giá gas lên cao. Một số cửa hàng (thường bán nhiều loại gas) thấy gas của các hãng này lên cao nên cũng đẩy giá gas của thương hiệu khác (có thể nhập vào với giá thấp) lên cao nhằm kiếm lời”.
Nghị định 107/2009 NĐ-CP (có hiệu lực từ 15.1.2010) đã quy định khá chặt chẽ về việc tổ chức kinh doanh gas. Theo đó, mỗi cửa hàng bán gas chỉ được làm đại lý cho tối đa là 3 hãng và đại lý sẽ phải chịu sự kiểm soát về giá và chất lượng của các nhà cung cấp gas. Do đó, thị trường gas hy vọng sẽ được ổn định, người tiêu dùng sẽ bớt đi nguy cơ mua phải gas giả, gas thiếu và giá cả cũng sẽ thống nhất hơn.
Ông Trần Việt Tuấn, Tổng giám đốc Công ty Tân An Bình (chuyên nhập và phân phối gas của Petrovietnam Gas), Phó chủ tịch Hiệp hội gas, ước tính hiện nay trung bình giá gas nhập vào chưa đến 18.600 đ/kg, tức là một bình 12 kg giá khoảng 223.000đ. Sau khi sang chiết, các công ty nhập khẩu, phân phối bán ra cho các cửa hàng khoảng 19.500 đ/kg, tức là khoảng 235.000 đ/bình và các cửa hàng có thể bán cho khách hàng với giá từ 270.000 -300.000 đ/kg tùy loại gas.
Mượn đà thổi giá
Theo một giám đốc công ty phân phối có hơn 10 năm trong nghề, hiện nay các đại lý bán gas đang được thả nổi, một cửa hàng làm đại lý cho nhiều hãng nên việc bán giá bao nhiêu là do chính các ông chủ cửa hàng quyết định. Do đó, có thể có cửa hàng bán chênh lệch từ 50.000 -70.000 đ/bình so với giá mua vào. Hậu quả là người tiêu dùng chịu thiệt do tình trạng găm hàng, đầu cơ, lên giá tùy tiện và bán gas với chất lượng, số lượng không đảm bảo.
Ông Trần Việt Tuấn cho biết, công ty ông giao cho đại lý với giá 228.000 đ/bình. Tuy nhiên, trên thị trường hiện nay giá bán ra của thương hiệu gas này cũng lên tới 285.000 - 290.000 đ/bình.
Theo phân tích của một số nhà phân phối, với tình hình thị trường đang “thả nổi” như hiện nay, người được hưởng lợi nhiều nhất chính là các cửa hàng bán gas. Các cửa hàng này có thể để giá lên, xuống 5.000 - 10.000 đ/bình thậm chí chênh lệch 15.000 - 20.000 đ/bình tùy theo địa bàn và sự cạnh tranh. Có nơi cửa hàng thu lời tới 40.000 -50.000đ/bình gas giá 270.000đ -290.000đ. Nguyên nhân sâu xa của tình trạng giá gas trong nước biến động bất thường là do VN chưa có hệ thống kho chứa gas đủ lớn, chưa có đủ các doanh nghiệp nhập khẩu và có hệ thống phân phối mạnh. Ông Thái Văn Chức chia sẻ: “Tôi từng đi Trung Quốc để tìm hiểu, ở nơi cách Móng Cái, Quảng Ninh của VN có 38 km, họ có một kho chứa có thể dự trữ tới 35.000 tấn gas trong khi cả miền Bắc VN chưa có kho nào vượt quá 5.000 tấn”.
Ông Chức cũng lo ngại tình trạng khan hiếm gas có thể xảy ra do nhiều đơn vị không dám nhập gas vì sợ nếu nhập vào mà giá gas xuống sẽ lỗ nặng. Do đó, nếu không có chính sách điều tiết của Nhà nước, cụ thể là thông qua các doanh nghiệp lớn mà Nhà nước còn nắm quyền chi phối để chỉ đạo nhập gas thì tình hình giá gas còn có thể tăng nữa.
Tuy nhiên, ông Trần Minh Loan lại dự đoán, từ nay đến cuối năm, giá gas sẽ ít có khả năng biến động mạnh. Có thể giá gas sẽ xuống (với mức xuống không đáng kể) bởi lẽ giá gas thế giới đã tăng liên tục 4 tháng qua nên thường khi giá lên liên tục, đến “ngưỡng” sẽ phải xuống. Thêm vào đó, dù giới đầu cơ có mua vào găm hàng thì đến thời điểm này, khi giá lên cao họ cũng phải bán ra để giải phóng vốn.
Káp Thành Long