GS.TSKH Nguyễn Thế Bá nói về tàu điện một ray:
Giải pháp giảm ùn tắc giao thông
Ngày 21/7 tại Hà Nội sẽ có hội thảo “Tàu điện một ray - Giải pháp cho giao thông Việt Nam” do Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam phối hợp với Tổng công ty Vinaconex tổ chức. PV Báo GĐ&XH đã có cuộc trò chuyện với Nhà giáo Nhân dân, GS.TSKH, KTS Nguyễn Thế Bá, nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu Quy hoạch và Thiết kế đô thị nông thôn về vấn đề này.
- Vì sao giao thông đô thị Hà Nội và các thành phố lớn nước ta lại nhộn nhạo? Ông đánh giá thế nào về đề xuất xây tàu điện một ray trên trục Hòa Lạc - Nam Hồ Tây gây chú ý dư luận gần đây?
- Tình trạng giao thông "nhộn nhạo" hiện nay tại Hà Nội và nhiều thành phố lớn có một số căn nguyên. Thứ nhất là sự khác nhau về quan điểm thiết lập và xây dựng mạng lưới giao thông của những người làm giao thông với các nhà quy hoạch. Quy hoạch bao giờ cũng đặt đối tượng cần xây dựng là các tuyến giao thông vào một bức tranh tổng thể chung. Giao thông là bộ xương cốt của đô thị nên khi có một phần bị lệch lạc sẽ khiến cho bộ xương đó xiêu vẹo. Cùng đó, chỉ cần một điểm tắc nghẽn là cả mạch máu bị tê liệt. Quan điểm phải khoa học, thể hiện được tầm nhìn, không bị chi phối bởi những... "lợi ích riêng". Từ đó dẫn đến thực trạng thiết kế một đằng, xây dựng một nẻo.
Một nguyên nhân nữa là việc đào tạo về giao thông của chúng ta quá chú trọng vào kĩ thuật, xem nhẹ phần quy hoạch. Vì vậy, hỏi về kĩ thuật thì ai được đào tạo cũng thuộc vanh vách nhưng lại ít biết về kiến thức quy hoạch.
Trở lại chủ đề chính, theo tôi đây là một đề xuất phù hợp.
- Theo ông, đề xuất này phù hợp ở những điểm nào?
- Ở Hà Nội, để mở rộng đường các tuyến nội đô, xây dựng hệ thống metro ngầm là quá tốn kém và ảnh hưởng nghiêm trọng đến giao thông lúc triển khai. Khi đi vào khai thác, tuyến giao thông mới này tránh được tất cả những xung đột với các dòng phương tiện khác. Tính thông suốt và an toàn luôn được đảm bảo. Vì vậy chỉ còn cách là làm thêm một tuyến mới dựa trên mặt bằng tuyến cũ nên đề xuất xây tàu một ray là rất phù hợp, có tính hiện thực cao.
Theo tìm hiểu của tôi tại các nước đã xây tàu một ray thì khoảng cách ga chỉ là trên dưới 1km. Điều này rất phù hợp với khoảng cách các tuyến trục chính ở nước ta là trong khoảng 2km. Hệ thống ga sẽ được bố trí để kết nối các tuyến trục chính của các phương tiện giao thông khác với tàu một ray góp phần tạo nên hệ thống giao thông liên hoàn...
- Có ý kiến cho rằng xây đường trên cao sẽ phá vỡ kiến trúc đô thị hiện có của Hà Nội. Dưới góc nhìn kiến trúc sư, quan điểm của ông như thế nào?
- Thông thường cái khó nhất nằm ở góc độ kĩ thuật chứ không ở góc mĩ thuật. Khi ta thấy được khả năng thực hiện và đóng góp của góc kĩ thuật thì phần mĩ thuật giải quyết không khó. Theo tôi, nếu biết cách làm, Hà Nội sẽ có thêm các điểm nhấn. Theo đó, các trụ đỡ sẽ được cách điệu, các nhà ga sẽ là những tổ hợp kiến trúc độc đáo, những đường cong, góc uốn lượn của đường ray sẽ làm mềm đi trong bối cảnh chung của các khối nhà bê tông cốt thép... Những cái này chúng ta có đủ khả năng để làm đẹp hơn. Ví như khi có mảnh vải đẹp thì thiếu gì cách để tạo ra những chiếc áo đẹp, độc đáo.
- Theo ông, ngoài tuyến Hòa Lạc - Nam Hồ Tây, còn những tuyến nào phù hợp để làm tàu điện một ray?
- Nếu chỉ xây một tuyến sẽ chẳng giải quyết được vấn đề gì nhiều. Giao thông phải có sự kết nối để trở thành mạng lưới liên hoàn. Vì vậy, theo tôi những nơi nào có thể làm được thì nên làm. Các trục kết nối trung tâm với Nhổn, Hà Đông, hay như dọc bờ sông Tô Lịch... là có thể xây được.
- Ngoài lợi ích giải quyết bài toán giao thông, theo ông nếu có thêm các tuyến đường mới như hệ thống tàu điện một ray sẽ có những lợi ích gì cho Hà Nội?
- Du lịch sẽ phát triển, du khách sẽ được phóng tầm mắt du ngoạn Hà Nội trên một loại hình phương tiện phù hợp. Cùng đó sẽ giải quyết được bài toán phân bố dân cư, nhà ở vốn đang là vấn đề bức xúc. Người dân sẽ có điều kiện có đất, có nhà nhưng vẫn đảm bảo được công việc ở nội đô. Nói chung, khi giao thông được "mở nút" thì sẽ kéo theo rất nhiều lợi ích về kinh tế xã hội.
Về đề xuất này, theo tôi chúng ta nên đặt vấn đề và nghiên cứu một cách nghiêm túc. Đề nghị TP Hà Nội, các nhà quy hoạch, các nhà làm giao thông nghiên cứu vấn đề này để sớm có lời giải làm thay đổi những bức xúc trong vấn đề giao thông. Với tôi, đề xuất này có thể là một mũi tên mở màn cho việc cải tạo một cách khoa học, bền vững cho hệ thống giao thông Hà Nội hiện nay.
- Xin cảm ơn ông!
Công Tâm (Thực hiện)