Ý tưởng này được đưa ra chỉ vài ngày sau khi Hy Lạp, tức giận bởi những chỉ trích trước đó của Đức về thói quen chi tiêu của họ, đề xuất rằng người Đức có thể giải quyết vấn đề, bằng cách trả tiền bồi thường chiến phí cho số vàng đã bị lấy cắp trong cuộc xâm lược của những người quốc xã.
Phó thủ tướng Hy Lạp Theodoros Pangalos nói: “Họ lấy tiền của Hy Lạp và không bao giờ trả lại. Đây là vấn đề mà chúng ta sẽ phải đối mặt vào một thời điểm nào đó trong tương lai.”
Những sự trao đổi trong mấy tuần qua đã nhấn mạnh thêm sự bất đồng đang gia tăng trong liên minh châu Âu, một quốc gia đang phải đối mắt với các vấn đề nghiêm trọng về kinh tế và ngoại giao đang đặt cả liên minh 27 nước trong một thử thách khó khăn nhất trong nhiều năm. Và các quốc gia EU vẫn chưa đạt được một sự thống nhất quan trọng về cách thức giải cứu Hy Lạp và chống đỡ cho đồng euro.
Những xích mích tại châu Âu có thể tăng thể áp lực lên thị trường tiền tệ và trái phiếu toàn cầu, ngăn cản sự mở rộng của đồng euro, và nỗ lực đưa sự ảnh hưởng của cả khu vực lên tầm thế giới. Đồng thời, chúng cũng đe dọa những nỗ lực phức tạp của Washington để hợp tác với châu Âu giải quyết những vấn đề đã kéo dài, như: khoảng cách quá lớn trong sự đóng góp tài chính cho NATO, thúc đẩy việc thông qua một tiêu chuẩn toàn cầu cho hệ thống tài chính trong thời gian sau cuộc Đại khủng hoảng.
Simon Tilford, kinh tế gia trưởng tại Center for European Reform, một tổ chức nghiên cứu độc lập có trụ sở tại Luân Đôn, phát biểu: “Sự ra đời và phát triển của EU là một trong những thành tựu lớn nhất của châu Âu, những bây giờ sự bất lực khi để đạt được tiếng nói chung, và sự thất bại để đi đến một sự thống nhất trong việc giải quyết các thách thức kinh tế và xã hội cơ bản, đã xói mòn vị thế của châu Âu và có thể dẫn khu vực này tời một thời kỳ suy thoái.”
Sau nhiều tuần thảo luận, các quốc gia này vẫn bất đồng về cách thức giải quyết vấn đề lớn nhất mà khu vực đang phải đối mặt: khối nợ của Hy Lạp – vốn đã châm ngòi cho cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất trong lịch sử 11 năm của các nước sử dụng đồng euro. Đức, nước có sức mạnh tài chính lớn nhất châu Âu, đang phản đối việc cứu trợ cho một quốc gia đã tự hủy hoại mình với việc chi tiêu hoang phí, một nền văn hóa trốn thuế và một lịch sử của việc làm giả các số liệu kinh tế.
Đối mặt với áp lực chính trị đang gia tăng tại quê nhà, Đức – được trông đợi, bởi các nước khác trong khu vực, sẽ dẫn đầu bất kỳ một sự cứu trợ nào – trong tuần qua đã làm bất ngờ các láng giềng của mình bằng việc quay lại với chính sách trái ngược ban đầu của mình, đó là kêu gọi IMF vào cuộc để giải cứu Hy Lạp. Động thái này đã gây bối rồi cho các quốc gia thuộc khu vực sử dụng đồng euro và hoàn toàn trái ngược với người láng giềng Pháp.
Nhưng sự trở mặt của Đức đã cho thấy sự phản đối từ trong nước đã ảnh hưởng đến quyết định cứu giúp người đồng mình đau yếu trong khu vực, và làm dấy lên lo ngại rằng các lãnh đạo EU sẽ không thể đạt được một thỏa thuận về một kế hoạch cứu trợ trong cuộc họp tuần tới, khiến cho đồng euro lại mất giá thêm 1% so với đồng dollar vào hôm thứ 5.
Sự chia rẽ sâu sắc
Cuộc khủng hoảng Hy Lạp đồng cũng vạch ra những chia rẽ sâu sắc. Trong tuần qua, một sự bất đồng mới đã nổ ra giữa Đức và Pháp – 2 nước mạnh nhất trong khu vực – về sự thặng dư thương mại quá lớn của Đức với các nước khác trong liên minh châu Âu, một sự bất đồng mà các nhà phân tích cho là sẽ phải giải quyết vì sự ổn định lâu dài của cả khu vực. Hôm thứ 2, bộ trưởng tài chính pháp Christine Lagarde đã đưa ra gợi ý rằng người tiêu dùng Đức nền mở hầu bao của mình và mua thêm hàng hóa mà các nước khác trong khu vực bán ra.
Ngay lập tức, bộ trưởng kinh tế Đức Rainer Bruederle đáp trả: “ Với những quốc gia mà trong quá khứ đã sống dựa vào trợ cấp và không thèm chú ý đến tính cạnh tranh, thì việc chỉ trích các nước khác là có thể hiểu được về mặt chính trị nhưng vẫn là không công bằng.”
Không chỉ là sự chấp thuận đối với các nước sử dụng sự kỳ vọng vào đồng euro để trở nên cứng rắn hơn với các quốc gia,như Ai Len, muốn tham gia vào, mà khả năng một số thành viên sẽ rời khỏi – tự nguyện hay bị ép buộc - chưa bao giờ lớn hơn thế.
Việc sử dụng đồng euro đã kích thích tăng trưởng và ban đầu còn bảo vệ các nước như Tây Ban Nha, Hy Lạp và Bồ Đào Nha khỏi cuộc khủng hoảng tài chính. Nhưng các nhà kinh tế hàng đầu cho rằng, sự bất lực của các quốc gia đó trong việc hạ giá đồng tiền là nguyên nhân chính dẫn đến sự suy thoái kinh tế kéo dài của họ, có khả năng dẫn đến tỷ lệ thất nghiệp cao, trì trệ trả lương và tăng đói nghèo trong hàng năm trời. Đây sẽ là một bài kiểm tra mong muốn tiếp tục sử dụng đồng euro của họ, các nhà phân tích cho biết.
Cùng lúc đó, Đức đang tìm cách để loại bỏ các quốc gia ra khỏi khu vực sử dụng đồng euro, nếu họ không thể tuân thủ những quy tắc chặt chẽ về tài chính công.
Vĩnh Thắng