Du khách tới xem hổ tại Bình Dương.
(Xuân 2010) -
Xem vuốt râu hổ
Nghe tiếng huýt của ông, 9 con hổ ở trong hang chạy ra. Ông ra hiệu lệnh, các con hổ bắt đầu xếp hàng, châu đầu ra hàng rào sắt. Ông là Đoàn Văn Bon là một nông dân thứ thiệt ở Bến Tre, nhưng rất thuần thục chuyện nuôi hổ 7-8 năm nay tại khu du lịch (KDL) Thanh Cảnh (thị trấn Lái Thiêu, huyện Thuận An, Bình Dương).
Đàn hổ như người bạn thân của ông. Hàng ngày, đến giờ ăn chỉ cần ông hú một tiếng, cả đàn đã chạy ra.
Hôm chúng tôi ghé qua, thật ngạc nhiên, những con hổ hung dữ vốn nổi tiếng là chúa sơn lâm nhưng lại ngoan ngoãn để ông vuốt râu, cho ăn. Ông Bon cho biết, dường như các con hổ coi ông là bạn, là bà mụ nuôi nên mỗi lần ra hiệu lệnh chúng đều nghe theo. Trong nhiều năm qua, ông chưa thấy chúng tỏ ra hung dữ với mình, trừ khi những người lạ đến có thể chúng gầm vài tiếng rồi chạy vào hang.
KDL Đại Nam phải chú ý tăng cường thêm kính và lưới sắt bảo vệ người xem thú.
Ông Bon thổ lộ: "Trong truyền thuyết, râu hổ rất độc. Nếu dùng râu khuấy vào ly nước uống trúng độc sẽ chết. Râu hổ được những người dân tộc dùng làm mũi tên săn bắt thú". Nói đến đây, ông Bon kêu ngay đàn hổ ra cửa sắt để chúng tôi xem ông nhổ râu ngon lành. Thấy ông thò tay vào cửa sắt để nhổ râu, chúng tôi hoảng sợ nhưng rất nhẹ nhàng một chiếc râu hổ được ông dứt ra.
Chúng tôi thấy, khu vực nuôi thú của KDL Thanh Cảnh được thiết kế như một rạp xiếc. Bên trong chuồng có nhiều hang động tạo chỗ hổ nghỉ ngơi. Cả chuồng lớn rộng hàng ngàn mét vuông là nơi để hổ dạo chơi. Trên tường rào được vẽ nhiều bức tranh về rừng, thú và những hang hầm đều thiết kế nhân tạo và bao bọc một lớp sắt bên ngoài rất an toàn.
Theo ông Bon, để nuôi các con hổ trưởng thành và nghe lời người nuôi là một kỳ công. Mỗi ngày tốn cho mỗi con hàng chục kilôgram thịt bò tươi, có ngày đổi món gà nên những con hổ ở Thanh Cảnh rất to béo, có con nặng hon 300kg. Ngoài việc cho ăn, phải dọn dẹp vệ sinh, bảo vệ môi trường để đàn hổ khỏe mạnh và cho sinh sản được. Chăm sóc có chủ ý cho nên cả đàn hổ khá thân thiện với con người. Hổ con rất dễ thương và hiền lành, du khách có thể gần nó chụp hình.
Ông thổ lộ, đặc tính của hổ là rất vệ sinh. Hổ "đi vệ sinh" cũng rất nghiêm túc có nơi, có chỗ chứ không bừa bãi. Hổ ăn uống rất văn minh. Thức ăn bỏ vào chuồng, thì thứ tự con lớn dùng trước, con nhỏ dùng sau, cứ thế mà ăn, tuyệt đối không giành của đồng loại, hổ không ăn da, mỡ cũng như các bộ phận ngũ tạng khác.
Hổ phục vụ du lịch
Nhắc đến chuyện hổ được huấn luyện thân thiết với con người như ông Bon ở Thanh Cảnh, chúng tôi biết KDL Đại Nam có vườn thú mở cũng rất lý thú. KDL Đại Nam đang nuôi 18 con hổ phục vụ tham quan du lịch là nơi nuôi thú theo mô hình bán hoang dã. Tuy nhiên, sau sự cố đáng tiếc một con hổ vồ chết nhân viên trồng cây xanh, KDL Đại Nam phải chú ý tăng cường thêm kính và lưới sắt bảo vệ người xem thú.
Ông Dương Thành Phi - Giám đốc vườn thú Đại Nam - cho biết, hổ là loài thú dữ, lớn con, chạy và phóng nhanh, có sức khỏe phi thường để săn mồi, nhưng sống trong môi trường nuôi bán hoang dã chúng bớt hoang dại hẳn. Thấy ông Phi và chúng tôi xuất hiện, các con hổ Đại Nam chạy ra đùa giỡn, chạy nhảy như không có chuyện gì xảy ra.
Hổ được nuôi trong điều kiện bán thiên nhiên, kết hợp với việc chăm sóc có chủ ý cho nên khá thân thiện với con người.
Ông Phi cho hay, hổ Đông Dương có bộ lông vằn vện được tô điểm bởi ba màu đen, nâu và xám. Đôi khi người ta cũng còn tìm thấy loài hổ với bộ lông toàn màu trắng mà người Việt gọi là bạch hổ hay loài hổ với bộ lông toàn màu đen ta gọi là hắc hổ. Đại Nam đang nuôi hai con bạch hổ nhập về từ Mexico sắp sinh sản lứa đầu tiên.
Mùa chịu đực của loài hổ thường từ tháng 12 đến tháng 3, hổ cái mỗi lứa sinh khoảng 2 đến 4 hổ con. Ông nêu kinh nghiệm: Loài hổ không theo chế độ đa thê như sư tử, chỉ sống một vợ, một chồng chung tình, cho đến ngày "đầu bạc răng long". Việc nuôi hổ sinh sản là một chuyện không khó nhưng tốn rất nhiều công sức và quá trình chăm sóc.
Sau nhiều năm nghiên cứu, năm 2010, Vườn thú Đại Nam chuẩn bị đón chào thêm lứa hổ con sắp ra đời. Ông Phi vui mừng cho biết: Chuyện nuôi dưỡng và cho hổ sinh sản trong điều kiện nuôi nhốt bán hoang dã đã thành công, đến nay chúng tôi muốn gửi tới những người yêu thiên nhiên, môi trường một tín hiệu đáng mừng: "Từ nay loài hổ, loài động vật quý hiếm thuộc sách Đỏ thế giới sẽ không bị tuyệt chủng tại Việt Nam".
Nuôi hổ sinh sản...
Chúng tôi đã đến cơ sở của ông Ngô Duy Tân - Giám đốc Công ty TNHH Bia Thái Bình Dương - tại xã Bình An, huyện Dĩ An, tỉnh Bình Dương. Tại đây, tôi đã được ông Tân giới thiệu cơ sở chăn nuôi có một không hai ở Việt Nam. Theo lời ông Tân, năm 2000, có mấy người lạ mặt mang 5 con hổ mới sinh vài ngày tuổi bị liệt 2 chân nài nỉ ông mua. Nhìn 5 con hổ con để trong chiếc giỏ xách như những chú mèo con, ông thấy xót quá nên quyết định mua 5 con hổ này.
Với chút ít kinh nghiệm học được từ những năm ở quân ngũ, ông Tân đã dành nhiều công sức chăm sóc bằng tiết chim cút, đàn hổ mới sống sót. Nhờ vậy mà 5 con hổ hồi phục dần và sống mạnh khỏe. Tháng 7.2003, ông Tân mua và chữa bệnh cho 2 con hổ nữa và cho phối giống. Đến nay, đàn hổ của ông đã sinh sôi tổng cộng được 31 con. Điều ông Tân tự hào là bằng kinh nghiệm dân gian, ông có thể trị được một số bệnh cho hổ và đặc biệt là phối giống để hổ sinh sản khỏe mạnh.
Theo ông Tân, tất cả những con hổ sinh ra đều được Chi cục Kiểm lâm tỉnh Bình Dương kiểm tra và cấp "giấy khai sinh". Bà Kim - vợ ông Tân - cho biết, mỗi ngày các con hổ ăn từ 7-10kg thịt (bò, heo, gà), hổ con thì nuôi bằng sữa tươi và chim cút. Trên diện tích khoảng 10.000m2, chuồng trại xây kiên cố, có khoảng trống cho hổ chạy nhảy săn bắt mồi và ngắm trăng... Có thể nói, đây là cơ sở nuôi hổ thành công quy mô nhất của Việt Nam... Vì vậy mà ông Tân tự hào tuyên bố loài hổ không thể tuyệt chủng ở Việt Nam.
Việc nuôi hổ sinh sản là việc làm mới mẻ và rất ít người nuôi hổ sinh sản thành công như ở Bình Dương. Đến nay các con hổ mẹ đã sinh được 5 đợt, mỗi đợt sinh 3- 6 con. Tổng số hổ là 31 con. Ông Tân cho hay, với đà sinh sản như hiện nay, chục năm nữa số hộ nuôi sẽ đạt 364 con. Hổ được nuôi trong điều kiện bán thiên nhiên, kết hợp với việc chăm sóc có chủ ý cho nên khá thân thiện với con người. Hổ con rất dễ thương và hiền lành, du khách có thể ôm hổ chụp hình như những con mèo.
Hiện nay, ở Bình Dương có 3 trại nuôi hổ đều cho sinh sản gồm Khu du lịch Đại Nam; Công ty Bia Thái Bình Dương và KDL Thanh Cảnh với đàn hổ tính trong năm 2009 đã là 58 con.
Thành công từ mô hình nuôi hổ ở Bình Dương, có thể nói là một bước ngoặt lớn, vì đã có hàng chục mô hình thuần dưỡng, nuôi nhốt hổ nhưng tất cả đều thất bại. Hiện đàn hổ của cả nước theo thống kê tại các khu bảo tồn tự nhiên đang giảm đi từng ngày, từng năm thì chuyện các tư nhân nuôi hổ sinh sản thành bầy đàn ở Bình Dương đã góp phần cứu đàn hổ khỏi bị tuyệt chủng.
Trung Thành