Đồng chí Hà Huy Tập sinh ra và lớn lên trong một gia đình nhà nho yêu nước ở xã Cẩm Hưng, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh – một vùng quê giàu truyền thống cách mạng. Sớm thể hiện tư chất thông minh và bản lĩnh của một nhà cách mạng chuyên nghiệp, chịu anh hưởng sâu sắc truyền thống của quê hương và gia đình, đặc biệt là người cha đáng kính, sau những năm tháng học tập tích lũy kiến thức đồng chí đã dấn thân vào con đường cách mạng đầy gian lao, thử thách. Từ một người yêu nước, đồng chí đã nhanh chóng trở thành một chiến sĩ cộng sản. Tham gia Tân Việt Cách mạng Đảng, hội viên Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, đảng viên Đảng Cộng sản Đông Dương, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Cùng với Trần Phú, Lê Hồng Phong, đồng chí Hà Huy Tập là Tổng Bí thư thứ ba của Đảng ta được đào tạo chính qui tại trường Đại học Cộng sản Phương Đông ở Liên bang Xô viết.
Với tư cách là người lãnh đạo cao nhất của Đảng ta trong những năm giữa của thập kỷ 30 của thế kỷ XX, đồng chí có nhiều cống hiến cho Đảng ta và phong trào cách mạng nước ta trong môt thời gian đầy biến động và đầy khó khăn, thử thách.
Đồng chí Hà Huy Tập không chỉ là người có năng lực dự báo sớm tình hình mà còn nắm bắt được thời cơ, tận dụng mọi điều kiện thuận lợi, đưa ra những quyết sách phù hợp với hoàn cảnh mới đang diễn ra lúc bấy giờ. Với những nỗ lực mạnh mẽ của Hà Huy Tập, Lê Hồng Phong và các chiến sĩ cộng sản khác trong Ban Chỉ huy ở ngoài của Đảng, phong trào cách mạng nước ta nhanh chóng vượt qua những khó khăn tưởng chừng như không vượt qua nổi do chính sách “khủng bố trắng” của thực dân Pháp thời kỳ Xô viết Nghệ - Tĩnh. Đại hội Đảng lần thứ nhất (tháng 3 – 1935) và Hội nghị Trung ương tháng 7-1936 đã đánh dấu cho sự phục hồi nhanh chóng các cơ quan lãnh đạo của Đảng từ Trung ương đến địa phương và tăng cường các tổ chức quần chúng của Đảng, đồng thời khẳng định sức mạnh tồn tại và phát triển của Đảng trước hành động đàn áp, khủng bố dã man của kẻ thù để lãnh đạo nhân dân ta bước vào một thời kỳ đấu tranh mới – cao trào đấu tranh đòi dân sinh, dân chủ, hòa bình và chống chiến tranh đế quốc ở Việt Nam những năm 1936-1939. Đó chính là kết quả cụ thể của những chủ trương, biện pháp lớn trong công tác xây dựng Đảng, mà Hà Huy Tập là người có công đầu.
Tổng Bí thư Hà Huy Tập là nhà lý luận chính trị sắc sảo, giữ vị trí hàng đầu trong các hoạt động báo chí, xuất bản công khai hợp pháp và nửa hợp pháp của Đảng trong thời kỳ Mặt trận Dân chủ. Đồng chí là sáng lập viên, Tổng biên tập của nhiều tờ báo - cơ quan ngôn luận của Trung ương Đảng được viết bằng tiếng Pháp hoặc tiếng Việt như Tạp chí (Tiền Phong(Dân chúng)… Với nhiều bút danh khác nhau (Hồng Thế Công, Thanh Hương…) đồng chí là một cây bút đa tài luôn đi tiên phong trong mặt trận đấu tranh chính trị và tư tưởng nhằm tuyên truyền sâu rộng đường lối chủ trương của Đảng đến đông đảo các tầng lớp nhân dân và bảo vệ các nguyên lý của chủ nghĩa cộng sản trước những luận điệu xuyên tạc, phá hoại của các phần tử cơ hội và thù địch (Trốtkít, AB).
Không chỉ là nhà lý luận sắc sảo, Hà Huy Tập còn là một nhà báo, một nhà nghiên cứu lịch sử say mê và nghiêm túc với nhiều tác phẩm phong phú về nội dung, đa dạng về các thể loại. Là người tham gia chắp bút bản năm 1932 và là tác giả của một số tác phẩm nổi tiếng (viết bằng tiếng Pháp năm 1933) và được coi như là người đầu tiên nghiên cứu và viết lịch sử Đảng ta.
Trong cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, đồng chí Hà Huy Tập đã tận tâm, tận lực hết mình, vượt qua mọi khó khăn gian khổ, cống hiến và hoạt động bất chấp mọi nguy hiểm của kẻ thù đang rình rập. Tháng 5-1938, Hà Huy Tập bị mật thám Pháp bắt tại Sài Gòn. Tháng 3-1939, thực dân Pháp trục xuất Hà Huy Tập khỏi Nam Kỳ đưa về Hà Tĩnh quản thúc. Đến tháng 8-1940 bị bắt lại. Sau khi cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ bùng nổ (tháng 11-1940), ngày 25-3-1941, Tòa án binh Pháp gán cho Hà Huy Tập và bị kết án tử hình. Trong những ngày bị giam trong khám lớn Sài Gòn, bị đày đọa trong ngục tù đế quốc, Hà Huy Tập luôn giữ tinh thần lạc quan với một niềm tin son sắt và thắng lợi cuối cùng của cách mạng. Chúng ta có thể thấy rõ điều này trong lá thư cuối cùng Hà Huy Tập gửi về cho gia đình và bạn hữu ngày 2-5-1941. Hà Huy Tập viết: “”.(Thư Hà Huy Tập gửi em rể Nguyễn Cường, tài liệu lưu trữ của Bảo tàng Cách mạng Việt Nam).
Ngày 28-8-1941, tại trường bắn ở Ngã tư Giếng Nước (Hóc Môn, Gia Định) đồng chí Hà Huy Tập đã bị kẻ thù xử bắn cùng với các đồng chí Nguyễn Văn Cừ - Tổng Bí thư của Đảng, Võ Văn Tần - Ủy viên Ban Thường vụ Trung ương, Ban Bí thứ Xứ ủy Nam Kỳ, Nguyễn Thị Minh Khai - Bí thư Thành ủy Sài Gòn - Chợ Lớn cùng Phan Đăng Lưu, Nguyễn Hữu Tiến…
Cuộc đời của Tổng Bí thư Hà Huy Tập đã vĩnh viễn khép lại ở tuổi 35 đang tràn đầy sung mãn, đã cống hiến trọn đời mình cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc với niềm tin và niềm lạc quan lớn mong muốn tất cả những người đang còn sống trên cõi đời này với đồng chí, đồng bào trong cả nước.
68 năm đã trôi qua kể từ ngày Tổng Bí thư Hà Huy Tập đi vào cõi vĩnh hằng, những tên tuổi của những chiến sĩ cộng sản nổi tiếng như Trần Phú, Ngô Gia Tự, Lê Hồng Phong, Nguyễn Văn Cừ, Nguyễn Thị Minh Khai, Hà Huy Tập, Phan Đăng Lưu, Hoàng Văn Thụ đã và sẽ mãi mãi sống trong tâm thức của mỗi người dân Việt Nam, đồng hành cùng Đảng và dân tộc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước Việt Nam hôm nay./.