Khó hơn và tốn kém hơn
Chị Đặng Như Hải, Giám đốc một công ty xuất nhập khẩu thiết bị điện ở Hà Nội cho biết, từ đầu tháng 10 đến nay, việc vay vốn kinh doanh của DN gặp rất nhiều khó khăn. Cả ba NH mà chị là khách hàng quen thuộc nay đều viện đủ lý do để từ chối.
Mới đây, thấy một lô đồ điện gia dụng giá rẻ, cần vay vốn để mua nhưng cầm hồ sơ qua mấy NH chị đều nhận được câu trả lời là: Hàng không thuộc diện ưu tiên, không thuộc danh mục ưu tiên cho vay vì vốn còn tập trung cho sản xuất... Bằng mọi cách, cuối cùng chị cũng vay được vốn nhưng phải tốn kém hơn. Đương nhiên khoản tốn kém này được ghi vào những khoản hợp lý như: tư vấn hồ sơ vay vốn, các loại phí của ngân hàng... Ngoài ra, DN còn phải mất thêm tiền để có cán bộ tín dụng trực tiếp thẩm định.
Chuyệ̣n cũng đang xảy ra đối với Công ty Dịch vụ thông tin Hoàng Mai, Hà Nội. Do cần ô tô con để giao dịch nên DN này đã quyết định vay tiền NH mua xe. Tuy nhiên, khi đến vay, các NH đều lắc đầu vì khoản vay được tính vào khoản cho vay tiêu dùng đang bị hạn chế. Nhờ cậy mãi, cuối cùng được vay vốn nhưng lãi suất lên đến 15%/năm và chưa kể những tốn kém khác.
Trong khi đó, giám đốc khách hàng một công ty chứng khoán cho biết, đã gần một tháng nay, các NH mà công ty liên kết để hỗ trợ tài chính cho nhà đầu tư vốn khá rộng rãi cho vay trong những tháng trước đây, thì nay đã đóng khoản tín dụng này. Nhà đầu tư trên sàn của công ty ông bây giờ xoay vốn khó khăn hơn, và tất nhiên điều đó cũng khiến thị trường kém sôi động hơn.
Bà Nguyễn Thị Mùi, NH Công thương Việt Nam cho biết, từ mấy tháng trước, NH Nhà nước đã yêu cầu các NH rà soát các khoản cho vay tiêu dùng, bất động sản và chứng khoán khi khối này có xu hướng tăng mạnh và yêu cầu tiếp tục tập trung vốn cho sản xuất kinh doanh. Điều này đã buộc NH phải hạn chế cho vay một số lĩnh vực để khống chế tăng trưởng tín dụng nhằm đảm bảo an toàn trước những đợt kiểm tra cuối năm.
Lãi suất tăng nhưng huy động vốn giảm
Cuối tuần trước, NHNN đã công bố tăng trưởng tín dụng đến cuối tháng 10/2009 đã lên tới 33,29%, trong khi đó, huy động vốn chỉ tăng 25,72% so với 31/12/2009. Hậu quả tất yếu của việc huy động vốn thấp hơn cho vay là các NH thiếu vốn cho vay. Hệ lụy là các NH tìm đủ cách để xoay vốn, thị trường tiền tệ đã chứng kiến cuộc đua tăng lãi suất liên tục trong suốt gần 3 tháng qua.
Hiện nay, lãi suất trên thị trường đã tăng sát mức 10% ở tất cả các kỳ hạn ngắn trung và dài hạn. Thậm chí, rất nhiều NH đã buộc phải tung thêm các hình thức khác như chứng chỉ tiền gửi hay trái phiếu với lãi suất hơn 10% để thu hút vốn. Tuy nhiên, có một thực tế, dù lãi suất tăng liên tục và so với lạm phát thì người gửi tiền đang được hưởng lãi suất dương, nhưng huy động vốn lại bị giảm mạnh.
Ông Hoàng Huy Hà - Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng Đầu tư phát triển thừa nhận: Huy động vốn sẽ là thử thách trong những tháng cuối năm khi mà các NH đều tăng lãi suất để huy động vốn. Thiếu vốn, áp lực vốn để giải ngân đối với các NH hiện nay là khá lớn. Tuy chưa có lo ngại về thanh khoản như năm trước, nhưng khó khăn về vốn là một thực tế sẽ gây ra nhiều tác động không thuận lợi cho các NH.
Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Giàu mới đây cho biết, tốc độ tăng trưởng huy động vốn quý 2/2009 là 10,65% nhưng đến quý 3/2009, chỉ số này chỉ còn tăng 4,45%. Tính trung bình trong 6 tuần của tháng 9 và hai tuần đầu tháng 10, huy động vốn chỉ tăng 1,6%. Dự kiến, từ nay đến cuối năm chỉ tăng 2,7% và nếu trừ trích dự trữ bắt buộc cùng với dự trữ thanh toán thì nguồn vốn cung cấp cho tín dụng chỉ còn 2,1%. Ông Giàu thừa nhận, NHNN đã lường trước sẽ có những kêu ca khó khăn về vốn, nhưng các NH phải tuân thủ hoạt động theo thị trường và đảm bảo các quy định an toàn.
Trong chỉ đạo mới đây, NHNN nhắc nhở “Các NHTM phải lường trước khả năng huy động vốn khó khăn để có phương pháp quản lý tài sản, kiểm soát rủi ro tốt hơn”. Đây có thể xem là một cảnh báo đối với các NH trong việc mở rộng cho vay. Bởi vì hiện nay, khả năng sinh lời từ tín dụng rất thấp do chênh lệch lãi suất đầu vào và đầu ra hiện rất nhỏ khiến cho các NH buộc phải tập trung làm đẹp các tiêu chí an toàn bằng cách thu nợ và giảm cho vay.
Có lẽ vì thế, nên một chuyên gia từ NHNN khẳng định, những tháng cuối năm tín dụng sẽ không tăng mạnh. Đơn giản vì các NH không huy động được vốn thì không lấy đâu nguồn để cho vay.
N.S