Bãi nghêu Long Hòa đã cạn kiệt, người dân đổ bộ xuống bãi nghêu Cần Thạnh. Tình hình nghiêm trọng đến mức ngày 7-11, UBND huyện đã ra quyết định cấm tất cả hành vi khai thác nghêu giống trên toàn bộ địa bàn huyện Cần Giờ, đề nghị UBND TP cho lực lượng tiếp ứng bảo vệ nghêu.
Bất chấp cơ quan chức năng
Từ đầu tháng 9, ở bãi biển Cần Giờ, nghêu thiên nhiên tấp vào đẻ rộ và dày nhiều hơn mọi năm. Tiếng lành đồn xa, nhiều ngư dân các địa phương khác (Bến Tre, Sóc Trăng, Trà Vinh, Kiên Giang, An Giang) đua nhau kéo về bãi biển Cần Giờ, lúc cao điểm có từ 3.000 đến 5.000 người.
Khoảng một tuần qua, những người cào nghêu giống tập trung khai thác tại bãi Cần Thạnh kéo dài gần 2,5 km. Để bám trụ khai thác lâu dài, họ mang theo võng, mùng mền, nấu ăn sinh hoạt tại chỗ... Từ tờ mờ sáng họ đã luôn trong tư thế sẵn sàng chờ triều hạ là ào ra bãi bất chấp sự ngăn cản của lực lượng chức năng còn quá mỏng.
Chỉ vào bao 50 kg trứng nghêu lẫn với cát, anh Trà Út (người Kh’mer, ở huyện Thạnh Trị, Sóc Trăng) khoe: “Coi vậy chớ có giá gần ba triệu đồng. Gia đình tui tám người, trừ cơm nước mỗi ngày cũng bộn, cỡ 300-400 ngàn đồng”.
Chị Nguyễn Thị Ngân, người dân Cần Thạnh còn than phiền dân tỉnh khác có kinh nghiệm nhận diện trứng nghêu hơn dân Cần Giờ nên thu hoạch được nhiều hơn. Em trai của chị Ngân cũng bỏ nghề chạy xe ôm đi cào nghêu, mỗi ngày cũng kiếm được 400 ngàn đồng.
“70% số người đi cào nghêu là dân của huyện. Đa số là lao động phổ thông, chạy xe ôm, thợ hồ, nông dân, ngư dân... bỏ việc để cào nghêu vì thu nhập cao hơn”- ông Đoàn Văn Sơn, Phó Chủ tịch UBND huyện Cần Giờ, ngao ngán.
Phương án bảo vệ đang bế tắc
Trứng nghêu cào được, thương lái sẽ xuống tận bãi thu mua, sau đó theo đường hàng không, tàu chuyển ra bán cho các tỉnh miền Bắc, chủ yếu là Thanh Hóa, Nam Định. Do thu nhập cao nên chỉ cần lực lượng chức năng lơi tay là họ ào xuống biển bất chấp sự rượt đuổi. Bắt chỗ này thì người chỗ khác lại ào xuống. Các thương lái trước đây xuống tận bãi thu mua vấp phải lực lượng ứng trực trên bờ, nay chuyển “chiến thuật” là dùng thuyền neo ngoài biển mua “tươi” trứng nghêu vừa cào xong (!). Mới đây, lực lượng chức năng đã đuổi bắt hai thuyền của ông P.T.Điền và V.V.Việt, tịch thu gần 400 kg trứng nghêu lẫn với cát đựng trong bao tải.
Kỹ sư Lê Thành Quân, Trạm trưởng Trạm bảo vệ nguồn lợi thủy sản Cần Giờ, âu lo: “Với mật độ người khai thác như vậy thì họ giẫm hư hết cả trứng ngêu, 10 trứng may ra còn ba trứng sống thôi”.
Ông Quân cho biết nguồn nghêu giống là do nghêu thiên nhiên đẻ tự nhiên chứ chưa nhân giống được. Hơn năm nay, nghêu thiên nhiên đẻ rộ ở Cần Giờ cho thấy những dấu hiệu tốt về tiềm năng để huyện có thể tự chủ được giống nghêu. Nếu bảo vệ tốt thì sau khoảng 18 tháng là trứng nghêu có thể thành nghêu thịt thương phẩm, có giá hơn 20.000đồng/kg. Trong khi người dân cứ khai thác vô tội vạ như vậy thì sẽ cạn kiệt nguồn giống, chắc chắn phải mua lại từ nơi khác với giá 5-7 tỷ đồng/tấn.
“Tình hình trị an ở sân nghêu ngày càng phức tạp, TP không cử gấp lực lượng tiếp ứng thì huyện không làm gì được” - ông Đoàn Văn Sơn thừa nhận. Hiện nay, mỗi ngày huyện đều huy động hơn 200 người ra sân nghêu với đủ biện pháp thuyết phục, vận động, cưỡng chế nhưng không có kết quả.
Việc mất trị an ở sân nghêu Cần Giờ ngoài việc do người dân đổ về quá đông, theo chúng tôi còn do công tác tổ chức khai thác chưa tốt. Hiện mới chỉ có các tổ nhân dân tự quản nhưng tổ này hoạt động không hiệu quả. Trao đổi về vấn đề này, ông Đoàn Văn Sơn cho biết sắp tới sẽ thành lập HTX để quản lý, khai thác có tổ chức hơn. “Trước mắt sẽ trục xuất người địa phương khác tới, đồng thời đóng cửa sân nghêu trong 30 ngày để huyện sắp xếp, tổ chức lại cách quản lý các bãi nghêu tự nhiên” - ông Sơn cho biết.