TTO - Hôm qua (24-11) Anh bắt đầu các phiên điều trần để tìm hiểu vai trò của nước này trong cuộc chiến Iraq. Các nhân chứng bao gồm cả cả cựu thủ tướng Tony Blair, các lãnh đạo quân sự và cựu phụ trách tình báo nước này.
Ủy ban điều tra sẽ xem xét toàn bộ quá trình từ năm 2001 đến nay. Đây là cuộc điều tra có quy mô lớn nhất của Anh về cuộc chiến Iraq.
Trong phiên điều trần hôm qua, các quan chức nước này cho biết chính phủ Mỹ đã bàn đến việc thay đổi chế độ ở Iraq từ năm 2001.
Một số tài liệu bị rò rỉ trên tờ Sunday Telegraph cho thấy những kế hoạch chiến tranh đã có từ hàng tháng trời trước khi người dân Anh được biết đến chúng. Ngoài ra, vì chiến dịch diễn ra "vội vã", binh lính Anh đã không được chuẩn bị tốt.
Chủ tịch ủy ban điều tra John Chilcot khẳng định mục đích của điều tra là "tìm ra những bài học" để "giúp các chính phủ tương lai khi phải đối diện với những hoàn cảnh tương tự". Chilcot và các thành viên khác do văn phòng thủ tướng Anh bổ nhiệm. Điều này khiến người ta lo ngại tính độc lập của cuộc điều tra. Tuy nhiên, ông Chilcot khẳng định nhóm của ông "hoàn toàn không lệ thuộc vào đảng phái chính trị nào".
Một số người chỉ trích hoài nghi liệu cuộc điều tra có phanh phui được sự thật đằng sau quyết định dẫn tới chiến tranh hay không.
Ông Carne Ross, một cựu quan chức ngoại giao Anh và là chuyên gia về Iraq tại Hội đồng bảo an Liên Hợp Quốc, cho rằng các nhân chứng giữ chức vụ quá cao, vì vậy "họ có lợi ích trong việc xác nhận lời giải thích của chính phủ. Vì sao họ phải tự để lộ trách nhiệm của họ trong cuộc chiến kia chứ?".
Ông Chilcot tuyên bố công việc của ủy ban của ông không phải là định tội ai, nhưng "chúng tôi sẽ không né tránh chỉ trích các thể chế, quá trình hay cá nhân".