Đến Hội sách TP.HCM 2010 (từ 15-21/3 tại công viên Lê Văn Tám, Q.1), có thể nhận thấy những thương hiệu sách Việt bắt đầu hình thành và tạo nên một niềm hân hoan đáng kể cho giới làm sách cũng như độc giả.
150 gian hàng, 35 hoạt động giao lưu quảng bá sách. Trong đó, mỗi đơn vị làm sách "có thương hiệu" đều chọn cách để đẩy mạnh và khắc sâu thương hiệu sách của mình trong tâm trí độc giả.
Mảng sách văn học Việt năm nay tưng bừng tại Hội sách với dấu ấn của nhiều đơn vị. Công ty Phương Nam chú trọng mảng sách văn học Việt với 4/5 cuộc giao lưu của đơn vị này đều nhằm giới thiệu sách văn học trong nước của các tác giả: Lý Lan, Bích Ngân, Nguyễn Danh Lam... Có thể có hoặc không chủ ý, nhưng dường như Phương Nam đang vào đường đua sách văn học với hai đơn vị có tiếng khác trong lĩnh vực này là Nhã Nam và Bách Việt. Có khá nhiều tác phẩm văn học được tung ra tại hội sách năm nay: Nhắm mắt thấy Paris (Dương Thụy), Đảo mộng mơ (Nguyễn Nhật Ánh), Đừng say điệu nhảy (Ngọc Thảo), Bờ xám (Vũ Đình Giang), The Joker (Phan Hồn Nhiên), Bí thư tỉnh ủy (Vân Thảo)... 25/35 cuộc giao lưu trong hội sách đều là các cuộc giao lưu về sách văn học.
Hội sách TP.HCM 2010 thu hút đông đảo độc giả - Ảnh: Diệp Đức Minh
Sách thiếu nhi năm 2010 cũng khởi sắc với sự góp mặt của một đơn vị mới mà cũ là Công ty sách Đông A. Hướng hẳn vào mảng sách thiếu nhi, Đông A đang trở thành sự lựa chọn thú vị cho các độc giả nhí với sự đa dạng về đề tài và hình thức thể hiện ở hai mảng sách cung cấp kiến thức cho trẻ và sách văn học thiếu nhi. Công ty Phan Thị mang đến loạt sách mới cung cấp kiến thức khoa học về cuộc sống thiên nhiên cho trẻ thông qua hình ảnh các con thú, cây cỏ...
Tiếp tục khẳng định thế mạnh trong việc xuất bản sách nghiên cứu văn hóa, NXB Trẻ đưa đến hội sách 74 tựa sách các loại. Trong đó, bộ sách của nhà văn - nhà nghiên cứu Toan Ánh, gồm bốn quyển Hương nước hồn quê, Trò chơi trẻ em, Trong họ ngoài làng, Tinh thần trọng nghĩa rất đáng chú ý. First News vẫn trung thành với thương hiệu sách "hạt giống tâm hồn" và giới thiệu loạt sách mới nằm trong dòng này cùng cuộc giao lưu với tỷ phú người Thái Lan tay không gây dựng cơ đồ.
Những dòng chảy thương hiệu sách Việt đang dần khẳng định rõ với độc giả: muốn đọc văn học gặp Nhã Nam, Phương Nam, Bách Việt; đọc sách kinh tế, rèn luyện bản thân gặp Anphabooks, First News, Thái Hà; đọc văn hóa gặp Trẻ, Văn hóa Thông tin, Tri thức, Thời đại; đọc thiếu nhi tìm NXB Kim Đồng, Đông A, Phan Thị, Thương Huyền...
Ngoại trừ những NXB có tên tuổi và tiềm lực kinh tế mạnh, những đơn vị làm sách tư nhân mới, nhỏ đều khá... hụt hơi trong cuộc đua gian nan để khẳng định thương hiệu và vị trí của mình trong lòng độc giả. Dù có ý thức tạo dựng thế mạnh bằng lối đi riêng, nhưng các đơn vị làm sách vẫn còn "giẫm lên chân nhau". Chibooks sinh sau đẻ muộn nhưng đã gây chú ý với các tác phẩm văn học đương đại Trung Quốc, nay cũng giới thiệu hàng loạt tựa sách dịch từ văn học đương đại Mỹ. Bách Việt thì "lấn sân" sang văn học nước ngoài với một số đầu sách văn học đương đại Trung Quốc...
Ngoài Nhã Nam trung thành tuyệt đối với sách văn học, các đơn vị còn lại gần như đều "lấn sân" ít nhiều sang các dòng khác nhằm đáp ứng thị hiếu và nhu cầu của thị trường. Và khi thiếu một định hướng chiến lược và kiên trì, theo đuổi một định hướng, việc khẳng định một thương hiệu mạnh với độc giả là điều không dễ dàng.
35 cuộc hội thảo, trò chuyện về sách thu hút không đông số lượng công chúng tham dự vì sự rời rạc và "mạnh ai nấy làm" của từng đơn vị. Việc phát hành thư mời đến công chúng cũng gần như "trong vòng bí mật" - của ai người ấy làm, khiến cho độc giả không biết đường nào mà tham dự. Việc tổ chức giao lưu không đồng bộ và thiếu chu đáo đã giảm bớt phần nào hiệu quả quảng bá sách, quảng bá thương hiệu sách với độc giả.
Sự xuất hiện của 31 NXB nước ngoài tại Hội sách là một tín hiệu vui với độc giả nhưng lại không được các đơn vị làm sách của Việt Nam tận dụng, bởi lẽ hầu hết sách của ta đều bằng tiếng Việt và việc mua bán, trao đổi sách để quảng bá thương hiệu sách Việt với các NXB kể trên dường như là không khả thi và cũng không mấy đơn vị làm sách quan tâm đến.
Vinh Nguyễn