Thực tiễn trong thời gian qua, nhất là trong việc thực hiện một số biện pháp nhằm kiềm chế lạm phát cho thấy, xăng dầu chẳng những có tác động hàng ngày, hàng giờ đến sản xuất và đời sống của toàn xã hội mà giá của nó cũng rất “ nhạy cảm” kéo các mặt hàng khác, nhất là “rổ” hàng hóa dịch vụ, tiêu dùng tăng theo. Đây là một nhân tố rất quan trọng đẩy chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng đột biến. Thí dụ, khoảng thời gian này, năm 2008, giá một thùng dầu thô trên thị trường thế giới là 147USD/ thùng. Đưa giá xăng tăng bốn USD/ga lông. Ngay lúc đó ở nước ta giá xăng dầu cũng tăng giá bán lẻ lên 18.000 đến 19.000đồng /lít. Cũng ngay sau đó, giá nhiều mặt hàng tiêu dùng dịch vụ tăng theo. Một chuyến xe ôm trước đó 10.000đồng lên 15.000 đồng, giá cắt tóc nam từ 12nghìn đồng lên 15 nghìn đồng...Điều đáng nói ở đây là khi giá một số mặt hàng tiêu dùng, dich vụ đã “té nước, theo mưa” thiết lập mặt bằng giá mới rồi, thì khi giá bán lẻ xăng dầu có giảm, các mặt hàng trên cũng không giảm theo. Điều này cho thấy, trong việc chỉ đạo điều hành thực hiện các giải pháp kiềm chế lạm phát, chống tái lạm phát, phải cân nhắc kỹ, thận trong khi cho các nhà kinh doanh buôn bán xăng dầu tăng giá bán .
Trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế và tài chính thế giới diễn biến phực tạp như hiện nay, sự bất ổn về giá xăng dầu là khó tránh khỏi. Do chúng ta đang còn phải nhập phần lớn xăng dầu phục vụ cho sản xuất và đời sống , thì tác động sự bất ổn giá xăng dầu của thế giới đối với thị trường nước ta là không nhỏ. Chỉ tính trong sáu tháng đầu năm 2009, giá xăng giá xăng dầu đã tăng gấp đôi. Từ tháng 7-2009, giá xăng A95 là 14.700 đồng/lít, xăng A92 là 14.200 đồng/lít, dầu di-ê-zen là 10.500 đồng/lít...Ai cũng biết, ta phụ thuộc nhiều vào nhập xăng dầu của thị trường thế giới,.thị trường xăng dầu thế giới biến động ta cũng phải biến động theo. Giá khi lên, khi xuống là điều tật nhiên. Cùng là cơ chế thị trường, nhưng mỗi nước có cách sử dụng các biến số tác động lên giá xăng một cách linh hoạt và tính toán thời điểm khác nhau. Tuy nhiên có chuyên gia kinh tế cho biết: Giá xăng dầu hiện tại của Việt Nam nếu so với Mỹ- một nước có thị trường xăng dầu vận hành hoàn hảo thì đang rất đắt. Quy đổi ra tiền Việt Nam, giá một lít xăng ở Mỹ chỉ gần 12 nghìn đồng. Theo tính toán, các doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu lãi ít nhất 800 đồng /lít. Như vậy việc giảm giá xăng dầu trong thời điểm này là hoàn toàn có thể.
Theo nhiều chuyên gia nghiêu cứu kinh tế, thực hiện chủ trương của Chính phủ về điều tiết giá xăng dầu theo cơ chế thị trường, nhưng giá xăng dầu nước ta thường biến động không theo chiều thuận cũng đang bất ổn. Hiện nay nước ta có 10 doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu. Trong đó đơn vị nắm phần chủ yếu, quan trọng là PÊTRÔLIMEX chiếm 60% thị trường, một đơn vị khác chiếm 30%, còn tám doanh nghiệp nhỏ chỉ chiếm 10%. Các chuyên gia kinh tế có am hiểu về lĩnh vực này cho biết: trong nhiều năm qua kinh doanh xăng dầu không thể bị lỗ. Vì vậy có một lúc nào đó, có một nhân vật có trách nhiêm trong ngành kinh doanh mặt hàngcó tính chiến lược này kêu lỗ mỗi ngày 42 tỷ đồng là không có căn cứ!
Từ những tình hình nêu trên, người tiêu dùng xăng dầu chấp nhận việc kinh doanh xăng dầu theo cơ chế thị trường, nhưng người tiêu dùng rất khó hiểu khi giá dầu thị trường thế giới lên, Doanh nghiệp kinh đoanh xăng dầu kêu lỗ và khi giá xuống cũng vẫn kêu lỗ! Người dân không hiểu cách tính toán mà chỉ cần biết quy luật thông thường giá thùng dầu thô trên thị trường giảm thì giá dầu trong nước phải giảm. Mặc dù biết rằng, trong hoạt động kinh tế, giá vật tư, nguyên liệu xuất, nhập khẩu của mỗi nước có những vấn đề thuộc bí mật quốc gia, nhưng riêng đối với mặt hàng xăng dầu này, trong bối cảnh hiện nay, vấn đề cần làm rõ là cơ chế và yếu tố tạo nên giá bán lẻ xăng dầu trong nước . Nhà nước có quyền chọn tăng thuế hay giảm giá, nhưng đây là cơ hội minh bạch giá xăng dầu./.