Đất lấn chiếm có "được" đóng thuế ?
Dự án Luật Thuế Nhà đất được lấy ý kiến nhân dân 63 tỉnh, thành phố, đã tổ chức 3 hội thảo ở 3 miền Bắc, Trung, Nam. Đa số ý kiến chưa tán thành với việc đưa nhà vào đối tượng chịu thuế.
Sau khi tổng hợp các ý kiến, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) cho rằng trước mắt chưa nên đưa nhà vào diện chịu thuế vì hiện nay, nền kinh tế chưa thực sự ổn định, đời sống người dân trong nước còn nhiều khó khăn, việc áp dụng thuế nhà sẽ tác động đến đời sống, tăng thêm nghĩa vụ tài chính, vì thế chưa tạo ra sự đồng thuận trong nhân dân. Số thu từ thuế nhà cho Ngân sách Nhà nước ước tính không đáng kể, trong khi đó chi phí cho công tác thu lại không nhỏ… UBTVQH quyết định loại bỏ các quy định về thuế đối với nhà trong dự thảo luật và chỉ giữ lại các quy định thuế đối với đất.
Vì bỏ thuế nhà trong dự thảo luật nên UBTVQH đề nghị sửa tên gọi của dự thảo luật thành “Luật thuế sử dụng đất phi nông nghiệp”. Đối tượng chịu thuế bao gồm đất ở; đất sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp.
Một số ý kiến đại biểu Quốc hội cho rằng, mức thuế suất quy định trong dự thảo luật là thấp, chưa phù hợp với mục tiêu hạn chế đầu cơ, chưa có tác dụng hạn chế việc sử dụng sai mục đích, bỏ hoang hóa. Về vấn đề này, sau khi cân nhắc, thường trực Ủy ban Tài chính- Ngân sách của Quốc hội đề nghị tiếp thu và quy định 3 mức thuế suất đối với đất ở như sau:
Đối với diện tích đất ở trong hạn mức thuế suất là 0,03%. Đối với phần diện tích đất ở vượt hạn mức nhưng không quá 3 lần thì mức thuế suất là 0,06%. Riêng đối với phần diện tích đất ở vượt trên 3 lần hạn mức thì thuế suất là 0,1% (tăng 0,01% so với dự thảo luật).
Vấn đề thu hút được nhiều ý kiến đại biểu là: Có nên áp dụng thuế đối với đất lấn chiếm hay không? Theo đề nghị của Thường trực Ủy ban Tài chính- Ngân sách thì nên áp dụng mức thuế suất đối với diện đất lấn chiếm là 0,15%; việc thu thuế không phải là hình thức công nhận tính hợp pháp của diện tích lấn chiếm. Ngoài ra, do lấn chiếm là hành vi bất hợp pháp nên cùng với việc áp dụng mức thuế suất cao nhất, đề nghị các cơ quan chức năng cần tăng cường các biện pháp xử lý nhằm sớm ngăn chặn hành vi này.
Tuy nhiên, nhiều ý kiến không đồng tình với quan điểm này. Ông Trần Thế Vượng, Trưởng ban Dân nguyện của Quốc hội cho rằng, theo Luật Đất đai thì hành vi lấn chiếm đất bị nghiêm cấm và phải xử lý thu hồi, phạt. Nếu bây giờ, cho thu thuế thì kiểu gì người dân cũng sẽ có suy nghĩ là chính quyền đã đồng tình với việc làm sai này. Như vậy, là sẽ có “độ chênh” giữa “Luật Đất đai” và dự thảo “Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp” đang nói ở đây. Ông Vượng cũng phân tích sự khác nhau giữa hành vi lấn chiếm trái phép và sự chưa đồng nhất giữa diện tích trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và diện tích sử dụng thực tế của một số trường hợp. “Không trùng nhất có thể do nhiều nguyên nhân, ví dụ như cán bộ địa chính đo đạc sai… Cần phải phân biệt rõ”. Bà Trương Thị Mai, Chủ nhiệm Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội cũng đề nghị cần phải làm rõ khái niệm “đất lấn chiếm”.
Ông Trần Đình Đàn, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội cho rằng, khi phát hiện ra đất lấn chiếm thì phải thu hồi và phạt nặng chứ không nên thu thuế. “Hiện nay, đất lấn chiếm chủ yếu là ở một vài đô thị lớn, quản lý lỏng lẻo, các địa phương này nên có các văn bản riêng để quản lý. Còn Luật là chung cho cả nước, nên cứ phải thu thuế theo diện tích ghi trong “sổ đỏ.” Ông nói.
Ông Nguyễn Trần Nam, Thứ trưởng Bộ Xây dựng cho rằng những người sai phạm rất mong được đóng thuế đối với diện tích đất lấn chiếm. Họ sẽ tích trữ các biên lai thu thuế, để coi đó là bằng chứng khi ra tòa. Vì thế, không nên thu thuế đối với đất lấn chiếm. Đối với một số trường hợp, nếu sau này có đủ các điều kiện để cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với diện tích trước đây là đất lấn chiếm thì sẽ truy thu thuế tính từ thời điểm bị lấn chiếm.
Chủ trì buổi họp, trên quan điểm của mình, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Kiên cho rằng có một thực tế là nhiều khu tập thể, khu phố ở Hà Nội đang bị lấn chiếm nghiêm trọng, nhiều nhà diện tích ở thực tế lớn hơn diện tích trong sổ đỏ nhiều, vì nhiều lý do chính quyền chưa thể tháo dỡ. Vì thế, vấn đề thu thuế đất đối với các diện tích bị lấn chiếm được đưa ra để bảo đảm công bằng. Vấn đề này sẽ được gửi báo cáo giải trình cho các thành viên thường vụ quốc hội xem lại, trước khi gửi Dự thảo luật cho đại biểu Quốc hội.
Dự thảo Luật Thuế Môi trường: Còn bỏ sót đối tượng
Dự thảo Luật Thuế Môi trường mới được đưa ra Ủy ban Thường vụ Quốc hội bàn bạc lần đầu. Theo tờ trình của Chính phủ, mục tiêu của việc xây dựng Luật thuế môi trường nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế bền vững, khuyến khích phát triển kinh tế đi liền với giảm ô nhiễm môi trường; nâng cao ý thức bảo vệ môi trường của toàn xã hội, từ đó góp phần thay đổi hành vi trong sản xuất và tiêu dùng nhằm giảm ô nhiễm; động viên hợp lý đóng góp của xã hội, tạo thêm nguồn thu để giải quyết vấn đề môi trường…
Dự thảo luật chỉ ra 5 nhóm đối tượng chịu thuế. Đó là: xăng dầu, than, dung dịch HCFC (môi chất làm lạnh chứa hydro-clo-flo-carbon), túi nhựa xốp (túi ni lông), thuốc bảo vệ thực vật thuộc nhóm hạn chế sử dụng (Mức thuế dự tính với mỗi loại như trong Bảng nhóm đối tượng chịu thuế).
Đồng tình với chủ trương đặt ra thuế môi trường, nhưng ông Nguyễn Văn Thuận, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội còn băn khoăn vì chưa có sự phân biệt rõ ràng giữa thuế đang xây dựng và khoản phí bảo vệ môi trường đang thu hiện nay.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Hà Văn Hiền cũng cho rằng nên rà soát để tránh sự chồng chéo với những luật trước đây. Ông kiến nghị, nếu đã thu thuế môi trường thì thôi không thu phí nữa, chỉ cần thu một lần phí cho việc bảo vệ môi trường.
Ông Đào Trọng Thi, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa - Giáo dục, Thanh Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội thì lập luận phí bảo vệ môi trường đánh vào quy trình, quá trình sản xuất, nhà sản xuất phải chịu; còn thuế môi trường thì đánh vào sản phẩm, người tiêu dùng chịu. Cần phải đánh thuế nặng những nhà máy sản xuất theo công nghệ cũ, gây ô nhiễm, không đánh thuế những nhà máy sản xuất theo công nghệ sạch. Địa phương nào có cơ sở gây ô nhiễm, là nơi phải chịu sản phẩm bị sử dụng gây ô nhiễm thì địa phương đó thu thuế. Có ý kiến lại cho rằng dù có đánh thuế nhà sản xuất, hay người tiêu dùng thì cuối cùng vẫn sẽ được tính vào giá thành sản phẩm và người tiêu dùng phải chịu. Trong các đối tượng chịu thuế có những sản phẩm là đầu vào của nền kinh tế, nếu có giá thành cao sẽ ảnh hưởng đến cả nền kinh tế.
Một số ý kiến đề nghị cần phải xem xét lại đối tượng chịu thuế, bổ sung thêm đối tượng làng nghề, khu công nghiệp, các sản phẩm điện tử vào diện chịu thuế… Bởi đây là những đối tượng đang xả thải, gây ô nhiễm “kinh hoàng” trong hiện tại và cả trong tương lai.
Bảng nhóm đối tượng chịu thuế
Hồ Quang Phương