Hội sách TP.HCM lần 6
Cơ hội tốt cho doanh thu
“Thế lực” của phát hành
Nhìn qua mặt bằng 481 gian hàng trong hội sách, sẽ thấy ngay “cơ ngơi” và “thế lực” của nhà phát hành có vai trò quan trọng như thế nào đến đời sống thị trường sách. Có ba cổng để đi vào công viên thì mặt tiền hai cổng quan trọng nhất (phía đường Hai Bà Trưng và Võ Thị Sáu) được “nhuộm đỏ” bằng những gian hàng rộng, thoáng như những cánh tay vươn dài của “đại gia đình” Fahasa. Quy mô tiếp đến, như mọi năm, có thể thấy là công ty Phương Nam Books, Văn Lang với nội thất khá bắt mắt.
Trong khi đó, 18 nhà xuất bản (NXB) tham gia hội sách với một hình ảnh “khiêm tốn” đến lạ lùng – trừ NXB Trẻ. Thậm chí, như NXB Tri Thức, nơi đã cho ra đời những đầu sách quan trọng, giá trị, kỹ lưỡng có tác động đến đời sống học thuật thời gian gần đây thì lại không có tên trong sơ đồ hướng dẫn chỉ vì đăng ký tham gia muộn. Lần tìm mãi, mới biết, “nhà Tri Thức” đăng ký được một gian chín mét vuông nằm ở một “xóm” khá “hẻo lánh” để trưng bày vài đầu sách mới. Để tiết kiệm chi phí tổ chức gian hàng, NXB này phải huy động ba nhân sự văn phòng kinh doanh “ra tay” trang trí và trực ở gian hàng. Chính thức ký lại hợp đồng liên kết phát hành với hệ thống nhà sách Phương Nam (sáng 16.3) là việc quan trọng bậc nhất trong hội sách này mà ông giám đốc NXB Tri Thức phải làm vì trên thực tế, đơn vị ông đã làm được những đầu sách học thuật giá trị nhưng sức lan tỏa phát hành còn… chập chờn!
Tại gian hàng của công ty Bách Việt, năm nay, để tiết kiệm chi phí, ông giám đốc và cô trưởng phòng tiếp thị trực tiếp đứng quầy. “Hội sách thể hiện rõ nhất sức mạnh phát hành. Việc làm chủ phát hành tốt có vẻ như đang quan trọng hơn làm chủ những đầu sách tốt” – giám đốc Bách Việt, ông Lê Thanh Huy vừa thối tiền cho khách, vừa trò chuyện.
Giám đốc Bách Việt cũng cho rằng, việc công ty ông cùng một số đơn vị sách từ Hà Nội khăn gói vào Sài Gòn xuất hiện ở hội sách này có lẽ chủ yếu vì mục tiêu đầu tư cho thương hiệu, không kỳ vọng lấy lại vốn trong mấy ngày hội sách.
Trong khi đó, tại Chibooks, bà giám đốc Lệ Chi cùng hai nhân viên của mình đang chuẩn bị những món quà khuyến mãi như áo thun, bút kèm theo cho bạn đọc đến mua sách. Bà Chi cũng cho biết, công ty mới chỉ ra 25 đầu sách, nhưng đầu tư 100 triệu cho gian hàng và quà khuyến mãi cũng chỉ mong bạn đọc có hình ảnh của mình!
Năm nay, khối tư nhân tại hội chợ xuất hiện những gương mặt mới như Chibooks, Thái Hà… đồng thời cũng chứng kiến sự điềm đạm của những tên tuổi “từng trải” như Thời Đại, Nhã Nam, Alphabooks…
Cuộc đua hạ giá sách!
Không ai muốn sách đã chở ra hội sách lại phải chuyển ngược về kho, cho nên, việc giảm giá tất nhiên xảy ra vào những ngày cuối. Năm nay, ban tổ chức quy định giảm giá sách 10% vào bốn ngày đầu, theo một số doanh nghiệp tư nhân thì đây là một sự “làm khó”. Nhưng do không có “biện pháp kiểm soát” nên, nói thì nói thế, trên thực tế, cuộc “phá rào” chạy đua giảm giá ở hội sách đã diễn ra từ một đêm trước khai mạc.
Thường xuyên có mặt trước gian hàng của mình như một người quan sát hành vi tiêu dùng, ông Nguyễn Minh Nhựt, giám đốc NXB Trẻ kiêm phó ban tổ chức hội sách cho rằng: “Có thể xem đây là một dịp để các đơn vị làm sách vừa làm thương hiệu vừa tìm hiệu quả doanh thu. Không thể phủ nhận rằng, đây là một cơ hội xuất hàng lớn nhất trong năm. Và cũng là liều thuốc thử thị trường, phản ánh rõ một điều: cùng trên một mặt bằng kinh doanh, truyền thông, thì khả năng cạnh tranh, cơ sở giá trị chất lượng sách của từng đơn vị đáp ứng nhu cầu người mua đến đâu”. Tranh thủ “cơ hội xuất hàng” này, nhiều đầu sách mới được ra mắt với ước mong sẽ trở thành những quả đấm phát hành quan trọng.
Dù vậy, trên thực tế, trước sự lớn mạnh của những “đại gia” trong phát hành, những công ty “thấp cổ bé miệng” hơn tham gia hội sách phải dùng đến biện pháp phá rào chạy đua hạ giá sách để “kích cầu”, kiếm lãi. Trong khi sách tại các gian NXB nước ngoài và nhiều mặt hàng “cơ hội” như văn hóa phẩm, quà lưu niệm, không giảm giá thì sách tại các nhà sách Việt Nam lại “tụt áp” nhanh chóng.
Giám đốc một công ty sách tư nhân cho rằng, hơn cả việc chạy đua hạ giá, nhiều đơn vị xem đây là dịp để “giải quyết sách tồn kho”. Không lạ gì hình ảnh nhiều bà chủ nhoài người trên đống sách hổ lốn, tay trái cầm cọc tiền, tay phải nhấn tới tấp trên bàn phím máy tính để chiết giảm phần trăm trên giá bìa cho khách dưới cái nắng hực xuống từ những tấm bạt nylon, trong một không gian xập xình nhạc hành khúc vọng ra từ những loa phát “trấn áp” của các gian hàng lớn. Thi thoảng những bà tiểu thương sách này lại cho người nhòm ngó sang những gian hàng khác để điều chỉnh giá cả cho phù hợp. Không khí chộn rộn eo sèo chợ búa thượng vàng hạ cám trong hội sách đã xuất hiện ngay từ ngày đầu.
Một cựu giám đốc NXB tên tuổi hiện lui về làm công ty sách tư nhân nói rằng, hội sách đang phô bày hình ảnh một “chợ sách giảm giá”. Trong cái không khí đông vui hoan hỉ vì được mua nhiều sách giá rẻ nơi người đọc có khi lại thấp thoáng nỗi ưu tư ngậm ngùi của những người viết, người làm sách nghiêm túc khi nhìn những cuốn sách “tụt giá không phanh”!
bài và ảnh Nguyễn Vinh