Đó là Mai-cơn Phơ-lông, một sĩ quan quân đội nghỉ hưu và hiện giờ đang là nhân viên dân sự cấp cao làm việc tại căn cứ không quân Lách-len ở Xan An-tô-ni-ô, bang Tếch-dát. Không rõ chính xác khi nào hoạt động của mạng lưới này bắt đầu, nhưng các giới chức Mỹ cho biết, có vẻ như các hoạt động này được đẩy mạnh vào mùa hè năm 2009. Phơ-lông cùng một số đồng nghiệp đã thiết lập được một mạng lưới những người cung cấp tin tức về tung tích các chiến binh Hồi giáo ở Áp-ga-ni-xtan và Pa-ki-xtan. Những tin tức này được chuyển tới các đơn vị tình báo và quân sự của Mỹ ở hai nước này để thực hiện các cuộc tấn công tiêu diệt.
Vào giữa năm 2008, ông Phơ-lông được giao trách nhiệm phụ trách một gói thầu sử dụng các công ty tư nhân để thu thập thông tin về văn hóa, chính trị và bộ tộc ở Áp-ga-ni-xtan. Điều đáng nói là Phơ-lông đã thuê các nhân viên hợp đồng thuộc các công ty an ninh tư nhân làm điệp viên ngầm cung cấp thông tin. Đây thực chất là các cựu nhân viên tình báo và đặc vụ kỳ cựu của Mỹ. Việc quân đội thuê các nhân viên hợp đồng hoạt động như các điệp viên ngầm được coi là vi phạm luật quân sự. Thêm vào đó, một số quan chức Mỹ đã bày tỏ lo ngại về tính chính thống của tổ chức tình báo này khi dường như chưa có một cơ quan nào trực tiếp giám sát và quản lý công việc của mạng lưới. Ngoài ra, giới quan sát cũng nghi ngờ nguồn tài chính mà tổ chức tình báo này có được. Sau khi các giới chức quân sự nghi ngờ Phơ-lông đã sử dụng tiền của Bộ Quốc phòng sai nguyên tắc cho hoạt động của mạng lưới gián điệp “ngoài luồng”, họ đã cho ngừng ngay gói thầu này.
Các giới chức Mỹ cho biết, mạng lưới tình báo ngầm của Phơ-lông đã bị ngừng hoạt động sau khi vụ việc được tiết lộ. Cựu sĩ quan quân đội này đang là mục tiêu của một cuộc điều tra hình sự do Bộ Quốc phòng tiến hành nhằm làm rõ một số vi phạm, bao gồm việc gian lận hợp đồng. Văn phòng làm việc của Phơ-lông ở căn cứ không quân Lách-len đã bị khóa và ông không được phép tiếp cận các tài liệu và thư điện tử.
Cuộc điều tra đang được tiến hành nhưng những manh mối về sai phạm của Phơ-lông bắt đầu được tiết lộ. R. Pen-tơn, người chuyên viết các vấn đề về những khu vực chiến sự cho biết, ông và E-a-xơn Gioóc-đan, cựu giám đốc điều hành một kênh tin tức trên truyền hình đã được quân đội Mỹ thuê điều hành một trang web giúp chính phủ Mỹ có những hiểu biết rõ hơn về tình hình ở Áp-ga-ni-xtan và Pa-ki-xtan. Ông Pen-tơn cho biết, hàng triệu đô la được chi để trang web này hoạt động đã bị Phơ-lông làm đổi hướng, chuyển sang cho công việc thu thập tin tức tình báo để tiêu diệt các chiến binh.
Trước những nghi ngờ của dư luận, Phơ-lông vẫn bảo vệ việc mình làm và cho biết chương trình tình báo của mình đã được sự cho phép của các tư lệnh quân đội và đã góp phần cứu nhiều mạng người. Ông cho biết chương trình thu thập tin tức tình báo của ông đã ngăn chặn được vụ ám sát hai nhà lãnh đạo Áp-ga-ni-xtan. Cũng đã có những nhân chứng trực tiếp là các nhân viên hợp đồng được Phơ-lông thuê cho biết, những tin tức do mạng lưới tình báo của Phơ-lông cung cấp đã được sử dụng trong một số vụ tiêu diệt lực lượng khủng bố và giúp ngăn chặn được một số cuộc tấn công vào các quyền lợi của Mỹ ở khu vực.
Việc xuất hiện một mạng lưới tình báo tư nhân như của Phơ-lông đã gây tâm lý lo ngại bị “vượt mặt” trong các giới chức tình báo chóp bu của Oa-sinh-tơn. Rõ ràng, dù đúng hay sai, mạng lưới tình báo này được cho là đã góp phần lấp nhiều lỗ hổng của CIA ở khu vực. Bởi lẽ cộng đồng tình báo chính thống ở Oa-sinh-tơn đang bị chỉ trích nặng nề do những thất bại trong cuộc chiến chống khủng bố, nhất là ở Áp-ga-ni-xtan và Pa-ki-xtan. Trên thực tế, lực lượng CIA ở miền Nam Áp-ga-ni-xtan đã hoàn toàn bị xóa xổ. CIA phải chịu trách nhiệm chính trong các vụ sử dụng máy bay không người lái oanh kích vào các mục tiêu nghi ngờ có khủng bố ẩn náu ở khu vực. Trong nhiều vụ, không hề có tên khủng bố nào thiệt mạng mà chỉ thấy thường dân vô tội là nạn nhân do CIA cung cấp tin tức nhầm. Các chuyên gia phân tích tình báo của CIA ở Áp-ga-ni-xtan bị chỉ trích là có hiểu biết lờ mờ về các tộc trưởng có thế lực và không biết cách thuyết phục họ do không đi thực tế như các nhà báo để tiếp cận các nguồn thông tin tại chỗ.
Tổng thống Mỹ Ô-ba-ma từng phát biểu, thất bại của CIA ở miền Nam Áp-ga-ni-xtan và sự kiện 25-12-2009 (vụ một chiến binh Hồi giáo đánh bom tự sát làm 7 đặc vụ của CIA thiệt mạng ngay trong một căn cứ quân sự của Mỹ ở Nam Áp-ga-ni-xtan), cho thấy tình báo Mỹ “thất bại có hệ thống”. Thậm chí đã có cảnh báo rằng cuộc chiến chống Al - Qaeda và đồng bọn của Mỹ có nguy cơ thất bại nếu không chỉnh đốn hệ thống cơ quan tình báo Mỹ, nhất là CIA. Các giới chức Mỹ cũng từng tuyên bố chắc chắn trong thời gian tới sẽ có một cuộc “đại chấn chỉnh” để phân công lại trách nhiệm trong việc thu thập và chia sẻ thông tin tình báo giữa CIA với các cơ quan tình báo khác của Mỹ.
Mỹ Hạnh