Gợi mở để phát huy dân chủ
Tại Đại hội đại biểu Đảng bộ Kho KV2 (Cục Quân khí, Tổng cục Kỹ thuật), trong phần thảo luận xây dựng nghị quyết lãnh đạo đơn vị nhiệm kì 2010-2015, Đại tá Vũ Đăng Duyến, Phó bí thư Đảng ủy, Chủ nhiệm Kho KV2 đã tạo được không khí cởi mở, dân chủ khi bắt đầu duy trì thảo luận bằng cách nêu lên những nhiệm vụ chính của đơn vị trong thời gian tới, những tồn tại mà Đảng ủy muốn các đại biểu thảo luận, làm rõ nguyên nhân, chỉ ra biện pháp khắc phục. Đồng chí nhấn mạnh:
- Nhiệm vụ của đơn vị rất nhiều nhưng chúng ta vừa tổ chức hợp nhất hai kho KV2 và K331 thành Kho KV2 mới, hai phân kho ở cách xa nhau; yêu cầu về bảo quản thiết bị, khí tài ngày càng cao; tình hình tư tưởng cán bộ, nhân viên còn nhiều vấn đề phải giải quyết. Tôi đề nghị các đại biểu ưu tiên cho nội dung này, đóng góp thêm nhiều biện pháp để tiếp tục xây dựng, củng cố và ổn định đơn vị, giữ vững thành tích mà hai đơn vị KV2 và K331 trước đây đã dày công vun đắp.
Bằng cách “đặt hàng” này, đại hội đã nhận được sự đóng góp của rất nhiều ý kiến, nhất là những ý kiến góp ý cho việc triển khai nhiệm vụ sau khi sáp nhập. Các đại biểu như Trung tá Trần Trọng Phan, Đại úy Vương Quốc Kính đã đề xuất nhiều biện pháp nâng cao chất lượng công tác kỹ thuật như: Xây dựng hệ thống lò hủy kiên cố để tiết kiệm công sức bộ đội và nâng cao công tác an toàn lao động; đào tạo tại chỗ để nâng cao năng lực cho cán bộ và nhân viên; đánh giá chính xác chất lượng khí tài để phân luồng bảo quản. Thượng tá Nguyễn Văn Thủy, Phó chủ nhiệm Kho KV2 cho biết: “Chưa bao giờ, tôi thấy chất lượng ý kiến về công tác kỹ thuật tốt và sâu sắc như tại đại hội lần này. Đây cũng là một bài học trong phát huy trí tuệ tập thể, cần bàn sâu, bàn rõ theo từng vấn đề trọng tâm”.
Gợi ý những nội dung cần tập trung thảo luận là một vấn đề phản ánh nguyên tắc tập trung dân chủ tại đại hội. Vấn đề nằm ở chỗ: Đoàn chủ tịch cần chuẩn bị kỹ nội dung gợi ý, gợi ý sát, đúng những điều mà đơn vị đang cần. Cũng giống như tại Đại hội Đảng bộ Kho KV2, cách duy trì của Đại tá Hoàng Tư Đô, Phó bí thư Đảng ủy Đoàn xe tăng H01 và Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Văn Mỗi, Phó bí thư Đảng ủy Trường trung cấp Kỹ thuật Xe Máy... đã thực sự tạo ra không khí thảo luận sôi nổi mà nghiêm túc, phát huy được trí tuệ các đại biểu.
Bên cạnh những thành công về cách gợi mở trọng tâm để đại hội dân chủ thảo luận, các đại hội đều được cơ quan chuyên môn đánh giá cao trong công tác chuẩn bị đại hội, trách nhiệm chính trị của các đại biểu được phát huy thể hiện qua việc xây dựng nghị quyết sát đúng với nhiều ý kiến tham gia; chất lượng bầu cử tốt, gần như không có phiếu không hợp lệ, hầu hết các cấp ủy viên đều có tỉ lệ phiếu bầu cao... Trong bầu cử trực tiếp chức danh bí thư, phó bí thư, nhiều đại hội chỉ có một đề cử cho mỗi chức danh, nên việc chuẩn bị phiếu bầu có hai ô (đồng ý và không đồng ý) cũng là một biện pháp bảo đảm tốt quyền quyết định của các đại biểu.
Tránh “công thức”
Bên cạnh những thành công, thực tế đại hội ở các đảng bộ mà chúng tôi có dịp được tham dự cũng bộc lộ một số hạn chế, nhất là bệnh “công thức” vẫn còn.
Ở các đại hội hiện nay đều có một hoạt động mang tính cổ động: Đoàn đại biểu của các tổ chức quần chúng (thanh niên, phụ nữ, công đoàn) đến chúc mừng đại hội. Hoạt động này nhằm khẳng định tính gắn bó khăng khít giữa tổ chức Đảng với các tổ chức quần chúng, nhưng ở nhiều đảng bộ, việc sắp xếp chưa khoa học khiến hoạt động này ảnh hưởng không nhỏ đến đại hội. Chẳng hạn, đại hội Đảng bộ đơn vị K đang thảo luận sôi nổi thì ban tổ chức bố trí cho các tổ chức quần chúng vào tặng hoa và biểu diễn văn nghệ khiến không khí thảo luận bị “loãng” hẳn. Kết thúc màn chúc mừng của tổ chức quần chúng, chất lượng thảo luận giảm “nhiệt” rất nhiều. Hoặc đại hội Đảng bộ đơn vị J lại bố trí để các cô giáo và các cháu thiếu nhi (mới 4, 5 tuổi) trong trường mầm non của đơn vị đến chào mừng. Các cháu còn quá nhỏ nên không quen lên trước sân khấu đông người, việc chúc mừng cũng do các cô giáo đạo diễn khiến đại hội đang nghiêm túc bỗng như bị “quấy rối” bởi một hoạt động lệch pha... Theo chúng tôi, hoạt động chúc mừng là cần nhưng cần đúng thành phần (là đại diện của các tổ chức quần chúng), khi đến chúc mừng chỉ cần phát biểu ngắn gọn và tặng hoa đại hội (nếu có) là phù hợp. Thời điểm để chúc mừng nên bố trí ngay sau khi Đoàn chủ tịch đọc lời khai mạc nhằm tạo không khí cho đại hội.
Điểm tồn tại thứ hai là nhiều đơn vị “chốt” danh sách phát biểu từ phiên họp trù bị, đồng thời dành thời gian thảo luận quá ít, khiến nhiều đại biểu không tích cực theo dõi đại hội, không hăng hái tham gia góp ý vào văn kiện đại hội. Theo quan sát của chúng tôi, ở đại hội cấp cơ sở, với lượng thời gian hai ngày thì đại hội nên dành ít nhất 6 giờ thảo luận (tương đương 40% thời gian tiến hành đại hội). Thời gian này không tính phần kết luận đại hội và phát biểu chào mừng của cấp trên. Cá biệt, có những phần phát biểu của đại biểu cấp trên còn dài, chưa sát tình hình đơn vị nên thiếu tính định hướng, tính thiết thực đối với đại hội.
Những ý kiến phát biểu theo công thức “có khen, có chê” cũng là một trong những yếu tố làm giảm chất lượng đại hội. Thực tế ở một số đại hội vừa qua cho thấy, nhiều đại biểu khi thảo luận chủ yếu “nhấn mạnh, làm rõ” phần dự thảo văn kiện của cấp ủy. Còn phần “hạn chế, khuyết điểm” chủ yếu là phê bình lỗi chính tả, cách đặt câu, sắp chữ của các bản dự thảo. Nhiều đại hội không có bất kì ý kiến nào về giáo dục, rèn luyện đảng viên – một vấn đề vốn rất then chốt trong công tác xây dựng Đảng. Cá biệt, cũng còn đại hội chưa đề cập đến những chủ trương, giải pháp lãnh đạo, thực hiện Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” – một cuộc vận động được Đảng ta đặc biệt quan tâm, đẩy mạnh trong nhiệm kì này.
Bài và ảnh: Hồng Hải – CTV