Tuy nhiên, những đánh giá dựa vào các chỉ số quan trọng về giới thì xếp hạng của Việt Nam chỉ bằng với thứ hạng của các nước thu nhập thấp trong khu vực. Hằng ngày vẫn có không ít phụ nữ và trẻ em gái vẫn phải chịu thiệt thòi về kinh tế, pháp lý hơn nam giới.
Bà Ingrid Fitzgerald, Cố vấn về giới của LHQ tại Việt Nam cho biết: “Tình trạng bất bình đẳng giới thậm chí còn xảy ra từ trước khi trẻ em chào đời. Ngày càng nhiều gia đình lựa chọn giới tính khi sinh khiến sự chênh lệch giới tính ở Việt Nam ở mức báo động. Tỷ lệ giới tính nam nữ khi sinh trên toàn quốc là 112 nam/100 nữ (vào năm 2008) và tỷ lệ này ở một số vùng còn cao hơn nhiều, như ở vùng Đông Bắc lên tới 120 nam/100 nữ.
Nếu tỷ lệ chênh lệch giới tính khi sinh vẫn tiếp diễn thì đến năm 2025, dân số Việt Nam sẽ thừa nam”. Điều này cho thấy ngay từ khi còn trong bụng mẹ, các bé gái đã chịu sự phân biệt đối xử trong việc lựa chọn để ra đời. Không những thế, một nghiên cứu trên quy mô nhỏ năm 2008 cũng cho thấy các bậc cha mẹ ít đầu tư vào việc chăm sóc sức khỏe cho con gái. Điển hình là tại BV Nhi TƯ, có tới 61% bé trai dưới 5 tuổi nhập viện trong khi đó tỷ lệ bé gái chỉ có 39%.
Việc tiếp cận với giáo dục ở Việt Nam những năm qua đã có cải thiện tích cực nhưng vẫn xu hướng thiên về nam giới. Ông John Hendra- Điều phối viên thường trú của LHQ tại VN đưa ra ví dụ, mặc dù tỷ lệ nam nữ được đi học trên toàn quốc bằng nhau, trong đó nữ sinh chiếm 47% ở cấp tiểu học và trung học.
Nhưng đến bậc THPT thì nữ đi học nhiều hơn nam nhưng lại không đồng đều ở các vùng miền. Ở những gia đình nghèo hoặc dân tộc thiểu số, tình trạng chênh lệch vẫn tồn tại. Chỉ có 20% em gái ở các hộ gia đình nghèo nhất Việt Nam được đến trường. Tình trạng trên cũng phổ biến ở các vùng dân tộc miền núi phía Bắc.
“Tỷ lệ phụ nữ Việt Nam tham gia vào hoạt động sản xuất kinh doanh rất cao, chiếm hơn 45% trong lực lượng lao động. Tuy nhiên, phụ nữ chủ yếu làm các công việc không ổn định, chiếm đến gần 80%”, ông John Hendra cho biết. Phụ nữ cũng làm nhiều giờ nhưng chỉ nhận được 87% mức lương bình quân của nam giới.
Bên cạnh đó, cũng theo ông, họ cống hiến nhiều nhưng lại không có tiếng nói trong việc ra quyết định trong gia đình hoặc không được kiểm soát và sở hữu những tài sản như đất đai, công ty hoặc các tài sản lớn...
Chẳng hạn, hai phần ba giấy chứng nhận sở hữu đất đai vẫn đứng tên nam giới, trong khi luật pháp quy định phải có tên phụ nữ. Việc không được đứng tên trong khối tài sản chung không đảm bảo an toàn cho phụ nữ trong trường hợp ly hôn, bảo vệ quyền của phụ nữ khi được thừa kế và khi cao tuổi.
Bà Suzette Mitchell, Trưởng đại diện Quỹ Phát triển phụ nữ của LHQ tại Việt Nam cho rằng: Phụ nữ Việt Nam chưa có tiếng nói bình đẳng với nam giới trong việc ra quyết định trong gia đình. Nam giới là người quyết định việc mua sắm các tài sản lớn trong khi phụ nữ có trách nhiệm mua bán lặt vặt và chi tiêu hằng ngày.
Ngoài ra, cũng theo các chuyên gia, bạo lực với phụ nữ vẫn là nhức nhối tại Việt Nam. Theo một điều tra do Tổng cục Thống kê phối hợp với quỹ Unicef thực hiện năm 2006 cho thấy, 64% phụ nữ nói khi lập gia đình họ chấp nhận và coi bạo lực là chuyện bình thường. Hơn 20% phụ nữ đã kết hôn từng là nạn nhân của bạo lực gia đình như đánh đập, tình dục không lành mạnh...
Tâm Thanh