Chủ doanh nghiệp một cơ sở tư nhân chuyên kinh doanh mặt hàng giày có bốn cửa hàng bán lẻ ở TP Hồ Chí Minh cho biết: giá vốn (mua vào) một đôi giày da nam là 250.000 đồng, nếu thuê quầy bán lẻ ở quận 5, quận 10 thì giá bán ra từ 350.000 đến 400.000 đồng/đôi là đủ chi phí và có lãi. Còn bán ở các trung tâm thương mại tại quận I phải là 750.000 đồng/đôi bởi “chi phí” ở đây quá cao, riêng tiền thuê quầy đã lên 25 triệu đồng/tháng (quầy 15m2).
Tương tự với hàng thời trang, cũng một mặt hàng sơ mi nếu kinh doanh ở các địa điểm kinh doanh cao cấp ở đường Nguyễn Huệ, Đồng Khởi, Lê Lợi nhà sản xuất phải tạo ra kiểu dáng khác nhau, “mốt” và “lạ” hơn với giá bán ra cao gấp hai, ba lần các cửa hàng ở đường Cộng Hòa (Tân Bình), Vườn Lài (Tân Phú). Theo chủ sản xuất chi phí sản xuất chênh nhau 20-30% nhưng chênh lệch lợi nhuận phải 200-300%, mới đủ trả tiền mặt bằng. Đấy là mới tính đến hàng hóa, còn về bữa ăn của công nhân cũng phải cõng phí? Ở một số doanh nghiệp quan tâm đến công nhân, bếp ăn thường giao cho công đoàn quản lý hoặc cử người trong ban giám đốc trực tiếp theo dõi nấu ăn thì chất lượng bữa ăn bảo đảm sức khỏe công nhân ổn định. Còn nơi nào khoán trắng cho tư nhân hoặc nhà thầu nấu ăn thì bữa ăn bị “ngót lại” do phí chiếm 20-30%. Cụ thể một nhà thầu nhận thầu nấu ăn 2.000 phần ăn/ngày từ một doanh nghiệp có chức năng cung cấp suất ăn công nghiệp. Một tháng nhà thầu nhận 380 triệu đồng doanh thu. Mỗi tháng nhà thầu phải nộp 5% doanh thu (ăn)/tháng cho công ty vì đó là thuế nộp Nhà nước cộng 5 đến 7 triệu đồng trà nước cho ban phụ trách, cộng tiền lương trả cho 27 người phục vụ (gồm cả đầu bếp) hết gần 38 triệu đồng. Như vậy mỗi suất ăn 7.000 đồng phải cõng 1.660 đồng cho hai khoản đóng thuế và trả lương người phục vụ. Một suất ăn cho công nhân thực chỉ còn hơn 5.300 đồng. Mặt khác ở những công ty đông công nhân, các loại thực phẩm đều do các công ty chức năng cung cấp (thịt, cá, rau, gạo…) do chạy theo lợi nhuận, các công ty này thường mua thịt đông lạnh nhập khẩu, rau úa… với số lượng lớn nhằm thu lợi nhuận cao. Bữa ăn công nhân thường được báo cáo có ba món: canh, món mặn, rau xào. Thực tế món mặn thường là thịt đông lạnh kho mặn gồm vài ba miếng mà mỡ là chính, rau xào là rau muống già và úa, rất khó ăn nên công nhân thường mang theo nước mắm hoặc nước chấm để ăn cho xong bữa. Chi phí quá cao không chỉ làm tăng giá hàng hóa còn khiến cho bữa ăn của người lao động không đủ dinh dưỡng. Các cơ quan chức năng làm gì để quản lý các loại phí không tên này? Băng Châu