Người được thi hành án có thể bị thiệt
Trao đổi với PV Báo Thanh Niên, nhiều chấp hành viên cho biết họ chưa được tập huấn triển khai chi tiết về Luật THADS. Theo kế hoạch thì THADS các tỉnh phía Nam (từ Bình Thuận trở vào) sẽ được Bộ Tư pháp và Cục THADS tổ chức tập huấn Luật THADS trong 3 ngày, từ 6 - 8.7 tới đây; các tỉnh, thành khác cũng chỉ vừa được tập huấn vào những ngày cuối tháng 6 vừa qua.
Trong khi chưa được tập huấn, những ngày qua tại địa bàn TP.HCM việc vận dụng Luật THADS mới chủ yếu do chấp hành viên tự tìm hiểu là chính và phương pháp “an toàn” nhất là kéo dài thời gian thi hành án (THA), chờ đến khi có hướng dẫn cụ thể. Tại một số THADS các quận huyện trên địa bàn TP.HCM, khi người dân đến nộp yêu cầu THA đều được tiếp nhận bình thường. Nhưng thực tế việc tổ chức THA cho những trường hợp nộp đơn từ 1.7 lại đang diễn ra một cách rất chậm chạp. Một chấp hành viên nói thẳng: “Luật THADS có nhiều quy định khá mới mẻ so với pháp lệnh. Trong đó, một số điều khoản của luật cần phải có hướng dẫn chi tiết mới có thể triển khai, ngay cả cơ cấu tổ chức, mô hình hoạt động, con dấu của THA tách ra từ Sở Tư pháp như thế nào vẫn chưa rõ nên chúng tôi đang rất lúng túng. Vận dụng cái cũ thì không thể, áp dụng cái mới thì chưa đầy đủ để triển khai”.
Với thực tế nêu trên, chịu thiệt vẫn là những người có đơn yêu cầu THA, vì thời gian kéo dài, người bị THA có thể tẩu tán tài sản hoặc đến lúc nhận được tài sản thì giá trị không còn bao nhiêu.
Được biết, ngày 1.7 THADS TP.HCM có văn bản gửi trưởng THADS 24 quận, huyện trên địa bàn thông báo một số nguyên tắc thực hiện vào thời điểm giao thời giữa luật mới và luật cũ để việc áp dụng được thống nhất. Theo đó, đối với việc THA đã được thi hành xong theo quy định của Pháp lệnh THA năm 2004 trước thời điểm luật này có hiệu lực mà có khiếu nại thì áp dụng quy định của Pháp lệnh THADS năm 2004 để giải quyết; đến thời điểm luật này có hiệu lực mà việc THA chưa được thi hành hoặc chưa thi hành xong thì áp dụng các quy định của Luật THADS, các thủ tục đã áp dụng theo quy định của Pháp lệnh THADS 2004 có giá trị thi hành. Nhưng áp dụng theo Luật THADS ra sao thì văn bản này cho biết “kế hoạch tập huấn THADS cho chấp hành viên, cán bộ THA sẽ được tổ chức vào cuối tháng 7, đầu tháng 8!”.
Chấp hành viên sợ bị... kiện
“Luật THADS có 13 điều cần phải có hướng dẫn, chủ yếu nằm vào những vấn đề quan trọng nhất, liên quan đến tài sản phải THA như những trường hợp đặc biệt không được tổ chức cưỡng chế THA, mức phí THA, tài sản kê biên có giá trị nhỏ do chấp hành viên xác định giá, xác minh điều kiện THA, chi phí cưỡng chế, định giá tài sản kê biên... Luật THA đã có hiệu lực từ 1.7 không áp dụng không được, anh nào cứ vận dụng quy định cũ người dân kiện chết, nhưng áp dụng theo cái mới chưa rõ, sau này bị kiện cũng chết”, một chấp hành viên THA Q.11 (TP.HCM) than.
Theo Luật THADS, thời hiệu yêu cầu thi hành án được nâng lên 5 năm thay vì 3 năm như pháp lệnh cũ. Như vậy, những việc đã hết thời hiệu yêu cầu THA theo quy định cũ có quyền làm đơn yêu cầu THA theo Luật THADS? Một số chấp hành viên cho rằng áp dụng theo nguyên tắc có lợi cho người dân thì vẫn thụ lý, một số lại trả lời không thể vì thời hiệu 5 năm chỉ được tính cho những việc THA từ ngày 1.7 trở về sau. Bên cạnh đó, việc xác minh điều kiện THA cũng đang có nhiều tranh cãi. Theo Luật THADS, đơn yêu cầu THA phải có nội dung chính “thông tin về tài sản hoặc điều kiện THA của người phải THA”. Vậy nếu đơn không có nội dung này có tiếp nhận? Ngoài ra, muốn chấp hành viên xác minh điều kiện THA của người phải THA thì đương sự phải chứng minh đã xác minh nhưng không có kết quả. “Làm sao người dân có thể tự đi xác minh tài sản được mà yêu cầu chứng minh? Người dân đến ngân hàng yêu cầu xác minh tài khoản, ai cung cấp? Đến trung tâm thông tin nhà đất xin thông tin liệu có được?... Tất cả những vấn đề vướng này đang trông chờ vào những quy định dưới luật”, một chấp hành viên nói.
Về mức phí THA, Trưởng THA Q.1, TP.HCM Nguyễn Văn Vân cho biết vẫn áp dụng theo Thông tư số 68/2008/TTLT-BTC-BTP ngày 21.7.2008. Theo thông tư này, mức thu phí THA được tính bằng 2,5% trên số tiền hoặc giá trị tài sản thực nhận nhưng tối đa không quá 100 triệu đồng/đơn yêu cầu THA. “Nếu sắp tới thông tư quy định mức phí cao hơn, THA cũng không thu thêm”, ông Vân nói và cho biết thêm: “Theo luật thì người được THA phải nộp phí THA, còn quy định trước đây chỉ người có đơn yêu cầu mới phải nộp phí THA”.
| Phí THA sẽ tăng từ 2,5 lên 3%
Trao đổi với PV Thanh Niên chiều 3.7, tiến sĩ Nguyễn Thanh Thủy, Cục phó Cục THADS, Bộ Tư pháp cho biết hiện đang có 11 văn bản liên quan chờ ban hành, trong đó có 3 nghị định do Bộ Tư pháp soạn thảo gồm: Nghị định về tổ chức bộ máy, cán bộ; Nghị định hướng dẫn về thủ tục; và Nghị định về thí điểm thừa phát lại tại TP.HCM. Dự thảo các nghị định này đã được trình Chính phủ vào cuối tháng 5 và đang chờ làm thủ tục ban hành. Ngoài ra, Bộ Tư pháp đã phối hợp với các bộ, ngành soạn thảo 8 thông tư hướng dẫn, hầu hết đã xong khâu lấy ý kiến các ngành và đang chờ làm các thủ tục ban hành ký kết. Tuy vậy, ông Thủy nói việc ban hành các thông tư này nhanh hay chậm còn tùy... vào các bộ ngành liên quan chứ không phải do Bộ Tư pháp và “có thể 1 đến 2 tháng nữa, các văn bản nói trên mới kịp ban hành”.
Theo ông Thủy, trong giai đoạn “giao thời”, Bộ Tư pháp đã có văn bản hướng dẫn đảm bảo cho hoạt động THA diễn ra bình thường. Theo đó, tinh thần chung là các văn bản hiện hành nếu không trái với luật thì được phép thực thi cho đến khi văn bản mới thay thế. Song song đó, Cục THADS cũng đang tổ chức rà soát các văn bản dưới luật về THA hiện hành, trong tuần tới sẽ có báo cáo kết quả rà soát, trên cơ sở này sẽ ra quyết định để thông báo những văn bản nào hết hiệu lực hoặc phải bổ sung, sửa đổi.
Về phí THA, theo dự thảo nghị định trình Chính phủ do Bộ Tư pháp soạn thảo, mức phí THA sẽ tăng từ 2,5 lên 3% trên số tiền THA.
Thái Sơn
|
| Một số điểm mới đáng lưu ý
Theo luật mới, đương sự có quyền thỏa thuận về việc THA, nếu thỏa thuận đó không vi phạm điều cấm của pháp luật và không trái đạo đức xã hội. Thời gian hoãn, tạm đình chỉ không tính vào thời hiệu yêu cầu THA (5 năm kể từ ngày bản án, quyết định của tòa có hiệu lực), trừ trường hợp người được THA đồng ý cho người phải THA hoãn THA. Trường hợp người yêu cầu THA chứng minh có trở ngại khách quan hoặc sự kiện bất khả kháng mà không thể yêu cầu THA đúng hạn thì cũng không được tính vào thời hiệu.
Người phải THA không có tài sản để thi hành các khoản thu nộp ngân sách nhà nước thì có thể được xét miễn nghĩa vụ THA khi hết thời hạn 5 năm kể từ ngày ra quyết định THA đối với các khoản án phí không có giá ngạch, 10 năm kể từ ngày ra quyết định THA đối với các khoản thu nộp ngân sách nhà nước có giá trị dưới 5 triệu đồng...
Luật THADS giảm thời hạn tự nguyện THA từ 30 ngày xuống còn 15 ngày kể từ ngày người phải THA nhận được quyết định THA. Sau thời gian đó, đương sự không tự nguyện, chấp hành viên sẽ ra quyết định cưỡng chế. Tuy nhiên, luật quy định không được tổ chức cưỡng chế THA trong thời gian từ 22 giờ đến 6 giờ sáng hôm sau, các ngày nghỉ, ngày lễ theo quy định của pháp luật và các trường hợp đặc biệt khác do Chính phủ quy định.
Tài sản bị kê biên nếu các bên không thỏa thuận được giá bán đấu giá khởi điểm thì có thể chọn tổ chức thẩm định giá để định giá tài sản. Luật THADS cho chấp hành viên có quyền giảm giá bán tài sản nếu các bên không yêu cầu định giá lại khi giá khởi điểm ban đầu không bán được. Mỗi lần giảm giá 10% cho đến khi bán được tài sản, nhưng không được thấp hơn chi phí định giá, cưỡng chế.
Một điểm mới khác mà Luật THADS cũng quy định là việc buộc phải nhận người lao động trở lại làm việc. Đây là một trong những khó khăn trong việc thi hành các bản án lao động. Trường hợp không thể bố trí người lao động trở lại làm công việc theo nội dung bản án, quyết định thì người sử dụng lao động phải bố trí công việc khác với mức tiền lương tương đương theo quy định của pháp luật lao động. Trường hợp người lao động không chấp nhận công việc được bố trí và yêu cầu người sử dụng lao động thanh toán các chế độ thì người sử dụng lao động phải thanh toán để chấm dứt nghĩa vụ THA.
Lê Nga (lược ghi)
|
Lê Nga