Họ gặp nhau trong căn nhà “đồng nghiệp hưu trí” nằm cuối con hẻm nhỏ. Ông đến trước, lóng ngóng bấm điện thoại. Bà đến sau, thoáng một chút lạc lõng và ngơ ngác. Rồi họ tay nắm tay, líu ríu chào hỏi, vồn vã mất vài phút mới nhớ đến chuyện phân ngôi chủ khách. Thì cũng là giới thiệu cho phải phép chứ trước đó, chúng tôi đã nghe ông kể vắn tắt về bà.
- À..! Xin giới thiệu với các ông, đây là bà Thủy. Mà các ông có tin được không? Đây là cái bắt tay duy nhất mà tôi từng ao ước hơn ba chục năm trước - Người đàn ông cười sảng khoái, nhấn mạnh từng lời. Rồi ông kể về cái thời lãng mạn của tuổi trẻ, chân ướt chân ráo lên cứ.
Năm đó, mùa xuân 1971. Họ trẻ măng. Chàng 21 tuổi, là thành viên của bản tin phong trào thanh niên, sinh viên Sài Gòn. Cách mạng đang lớn mạnh, cũng đang cần có báo chí; chàng, đại học văn khoa năm thứ ba, được bí mật tuyển chọn. Nàng, mười chín. Đậu tú tài, năm ngoái theo anh Hai lên cứ làm đánh máy, kiêm giao liên nội bộ. Là lính cựu, nàng có nhiệm vụ tiếp nhận chàng, hướng dẫn vài “quy định sơ lược”, chờ ngày đưa chàng sang sông, đến cơ quan tuyên huấn R.
- Trước khi đi, chúng tôi đã sống bên nhau 3 đêm 2 ngày. Chính xác là 2 ngày rưỡu, đúng không bà - Ông cười và hóm hỉnh cải chính: Nói thế cho tình tứ, chứ thực ra là ở hai lán khác nhau và cũng không phải chỉ có một mình.
Chưa một lần ở rừng, chiến khu càng không. Tất cả chỉ biết qua chuyện kể của bè bạn, bây giờ mục kích, mọi thứ đều khiến chàng lạ lẫm, thích thú. Nhưng bất ngờ và ngạc nhiên hơn cả chính là phút gặp Thủy.
- Là người đàn bà này đây. Bây giờ trông rày, nhưng ngày xưa, các ông có tin không. Tôi đã ngỡ ngàng tới mức gần như cấm khẩu. Trời! Ở cái nơi rừng thiêng nước độc, sống chết liền kề sao lại có một cô gái xinh đến thế. Ngày đó thế nào nhỉ - Ông ngừng vài giây nhìn bà tìm đồng minh và tìm cách diễn đạt. Nhưng bà chỉ ngồi im, lắc đầu nhè nhẹ, nheo mắt, chớp chớp cười.
- Hôm đó thế nào nhỉ. Phải rồi, Bà mặc áo bà ba này, dáng thanh thanh, đôi vai gầy mềm mại khoác khẩu AK. Tóc ngang vai, mặt tròn, mắt huyền trong veo tuyệt đẹp (thì bây giờ vẫn còn nét đẹp - tôi thầm xác nhận); nào có thua nữ sinh Sài Gòn. Và thế này nữa. Lúc đó tôi cứ vẩn vơ với ý nghĩ, sao cái áo bà ba đẹp thế mà cho đến tận bây giờ mình mới nhận ra. Các ông biết không, khi ấy tôi còn nguyên máu anh sinh viên văn khoa mơ mộng. Kể từ khi gặp Thủy, mọi thứ đều được thi vị hóa: mùi sắn nướng thơm nồng, cái con đường nhỏ thấp thoáng trong rừng lồ ô, những cánh hoa dại đơn côi, le lói.., tất cả đều trở nên lung linh, huyền ảo.
- Nhưng các ông có tin được không? Cái này mới quan trọng: chính cô Thủy đây đã cho tôi cảm hứng với hẹn ước sẽ đi trọn cuộc kháng chiến. Dù chẳng biết đến bao giờ
Bà ngồi yên, cười. Thỉnh thoảng khẽ bĩu môi, gật gật đầu vừa như bao dung vừa như khuyến khích, mặc cho ông hứng chí với cái câu chuyện có phần bốc đồng. Chúng tôi ngồi nghe. Và chẳng cần ông phải luôn miệng hỏi “có tin không” - chúng tôi tin. Cũng toàn dân R, dân K, dân B ngắn, B dài cả, nên đều đã từng có những cảm xúc của tuổi trẻ buổi đầu theo cách mạng.
…Rồi, sáng ngày thứ ba, họ lên đường. Cánh rừng bừng lên trong nắng xuân. Những chồi non đỏ tía đọng sương, lóng lánh như saphia; Hoa điểm xuyết trên ba tầng cây, hoa từng chùm rủ trên dây leo, hoa từng đóa to trong vòm lá chót vót, hoa dại mọc lấm tấm sát mặt đất quanh lối mòn… Tất cả như cùng hòa quyện vào không gian sắc hương lung linh, ngan ngát; lúc quấn quýt, lúc phảng phất, dặt dìu... Họ, mỗi người một chiếc xe đạp, nàng trước, chàng sau, leng keng theo lối mòn dẫn ra bờ sông. Bóng nắng xuyên qua kẽ lá, loang loáng in trên mũ tai bèo, trên đôi vai thanh tú những bông hoa chấp chới… Con đường gồ ghề không làm chàng bận tâm bởi còn một ý nghĩ khác cứ dai dẳng bám lấy chàng. Sao mình không một lần được nắm tay Thủy. Hôm kia, hôm qua rồi bây giờ và ngay đằng trước kia thôi; chiếc quai súng chéo ngang lưng và vòng eo thon thả, bồng bềnh sao thân thương đến lạ lùng. Nhưng cái gì đã khiến anh lưỡng lự đến mức nhút nhát. Sự thánh thiện phảng phất nét nghiêm khắc chăng. Sự tươi vui, thân tình khiến cho động thái bạo dạn dễ trở thành thô thiển chăng. Mặc kệ. Nhất định phút nghỉ giải lao, mình sẽ nắm tay nàng. Chàng quả quyết nghĩ.
Người ta bảo, con gái đẹp có cả mắt ở sau gáy thật chẳng ngoa. Chừng non nửa cây số, linh cảm cái lưng của mình gai gai, không được tự do, Thủy bỗng dừng lại, nói: “Đến đây, đường độc đạo, anh chạy trước đi”. “Trời! bộ tôi là tù binh sao”. Chàng hóm hỉnh “kháng cự” khiến nàng không nhịn được cười. Tiếng cười trong như pha lê…
Nơi chia tay là bến nước trong veo, nép dưới tàn cây sum suê trên sông Vàm Cỏ. Cái bến nước với những hòn đá đen bóng như đàn trâu đằm, nằm xếp lớp từ bờ đất ra tận chỗ đậu thuyền. Cái bến nước mát rượi, lung linh đốm nắng, in xuống đáy sông những cánh hoa vàng sóng sánh... Cái bến nước mà người con trai nổi hứng văn chương reo to “bến xuân, bến xuân” ấy, mãi đến phút chót chàng vẫn chưa nắm được tay nàng.
- Thôi… Giờ thì còn gì mà kể. Lão cả rồi - Bà cười khỏa lấp.
Dường như sự nhắc nhở đã đưa hai người trở về với thực tại. Chuyện lập tức lắng xuống, dành cho vấn đáp riêng tư. Vâng… Bây giờ vẫn vậy - Thằng cháu nội lên ba rồi. Hồi đầu năm nay, bố nó ra Bình Thuận quy tập được ông nội về nghĩa trang thành phố - Dào ôi! Có gì mà không sống được, ăn là bao...
- À, cũng đầu năm nay họ tính chuyện phục hồi đảng cho tôi - Bà hạ giọng. Trầm. Buồn.
- Thì cũng là cái chuyện ấy đấy - Ông quay sang chúng tôi nói to, có ý nhắc.
Phải rồi. Chuyện ấy chúng tôi đã nghe khi nãy. Giải phóng, bà về làm trưởng phòng tổ chức một công ty lớn ở thành phố. Là đơn vị điển hình “vượt trùng dương” thời đổi mới, công ty nổi như cồn. Nhưng đó là cái phần mỹ miều của mặt boong, còn phía dưới hầm tàu là lời giả, lỗ thật mà tay giám đốc, với nhiều ưu đãi của thời kỳ thí điểm đã mặc sức vơ vét cho túi riêng. Bà viết đơn tố cáo. Đã có những lời can ngăn, lời hăm dọa và cả lời phủ dụ. Mặc, bà vẫn không lùi bước với cái lý đơn giản, đánh giặc còn không sợ, sợ gì mấy thằng tham nhũng, đục khoét. Đơn gửi đến cấp thấp không được, bà gửi lên cấp cao. Song, mọi dũng khí, cùng sự kiên trì của bà chẳng khác nào chim chích mổ bồ nông, giám đốc được đề bạt; bà bị khai trừ đảng vì vi phạm mười chín điều không được làm. May mà còn vớt vát được cái hưu non bởi có chút đóng góp trong kháng chiến… Nhưng rồi trời có mắt. Năm ngoái tay giám đốc bị ra tòa. Mười năm tù, không kể tội cũ “bất hồi tố’”
- Thôi… cái gì qua rồi, cho qua luôn - Bà nói, giọng đượm buồn, nhưng rắn rỏi. Không rõ bà bảo cho qua cha giám đốc, hay cho qua việc phục hồi Đảng.
Chuyện trở lại rôm rả khi họ hẹn nhau quyết trở lại bến nước - Mới tập họp được ba ông cũng dân R đang máu hành quân về nguồn - Đã kiếm được xe bảy chỗ - Ba tiếng đồng hồ là đến nơi (cho bõ cái dạo phải mất hai ngày, trốn chui trốn lủi qua bốn chặng giao liên) - Ý, quên, nhớ đem theo thằng cháu nội, chụp hình cho vui…
Rồi họ lại cười. Và con tim đã vui trở lại. Trong ánh mắt của người đàn bà như có một bến nước trong veo, sóng sánh nắng vàng...