Phân nhóm ngân hàng để giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng, áp dụng biện pháp thị trường trước biện pháp hành chính, là những nước cờ đúng trong kế hoạch giảm lãi suất.

chủ động giảm lãi suất cho vay Ảnh: Hoàng Long

Xoa dịu áp lực dư luận

Hồi đầu năm nay, áp lực của các thành phần kinh tế lẫn giới phân tích, Chính phủ yêu cầu giảm mặt bằng lãi suất. Nhiều kiến nghị được đưa ra, trong đó có việc giảm trần lãi suất huy động hoặc đặt trần lãi suất cho vay. Dĩ nhiên đây là biện pháp hành chính vốn bị chê bai nhiều. Thậm chí các ngân hàng bị cho là đang hưởng lợi quá lớn từ việc ép trần lãi suất huy động, trong khi lại được thả nổi lãi suất cho vay. Do đó, quyết định giảm trần lãi suất huy động được co kéo đến tận thời điểm này,thậm chí đại diện Ngân hàng Nhà nước còn hé mở khả năng duy trì công cụ hành chính này đến quý 2-2012. Việc hạ trần lãi suất huy động trước, từ đó hạ lãi suất cho vay không phải là biện pháp tốt vì chắc chắn sẽ gây phản ứng mạnh từ phía người gửi tiền. Khả năng lớn là mức huy động vốn sẽ giảm vì từ khi trần được hạ xuống 14%, tiền vào ngân hàng đã có xu hướng ít đi. Giảm lãi suất tiền gửi để có được nguồn vốn rẻ, phục vụ mục đích giảm lãi suất cho vay một thời gian được xem là hợp lý, nhưng lại trái với tâm lý người gửi tiền. Thậm chí, điều này có thể dẫn tới suy luận rằng, thanh khoản của hệ thống vẫn đang khó khăn. Liên tiếp mấy tuần gần đây, các ngân hàng rục rịch chủ động giảm lãi suất cho vay. Chưa rõ kết quả ra sao nhưng chí ít một xu hướng đang hình thành. Như vậy, thay vì giảm lãi suất huy động trước, thì nay, các ngân hàng lại giảm lãi suất cho vay trước. Động thái này là bước đi hay vì nó cùng lúc chứng tỏ được hai điều: Thứ nhất, thanh khoản ở nhiều ngân hàng là khá dồi dào chứ không đến mức căng thẳng như vài tháng trước. Thứ hai, ngân hàng đã giảm lãi suất cho vay thì nếu áp dụng biện pháp giảm lãi suất huy động, các đối tượng gửi tiền không còn cớ để bất bình nữa. Cả người gửi lẫn ngân hàng phải chung tay vì mục tiêu chung. Thay đổi kỳ vọng của người gửi tiền trước sẽ xoa dịu được áp lực dư luận trong những bước đi tiếp theo.

Tại sao các ngân hàng lớn, thanh khoản ổn liên tục thông báo các quyết định giảm lãi suất cho vay gần đây? Không loại trừ một áp lực nào đó từ Ngân hàng Nhà nước đối với các ngân hàng nằm trong nhóm G12. Tuy nhiên, nếu không có một biện pháp bảo hiểm, để các ngân hàng này thấy được sự an toàn về thanh khoản của họ thì chắc chắn khó có thể triển khai xu hướng giảm lãi suất chủ động này trên bình diện rộng. Phải nói rằng thanh khoản hệ thống bất ổn tập trung ở nhóm ngân hàng yếu kém, chất lượng tài sản kém là chính. Các ngân hàng lớn ngay cả trong giai đoạn khó khăn cuối năm ngoái vẫn có đủ thanh khoản. Tuy nhiên, vì sự ràng buộc trách nhiệm giữa các ngân hàng rất lỏng lẻo nên ngân hàng lớn cũng phải tìm biện pháp tự vệ, tránh bị các ngân hàng khác hút mất khách hàng. Việc phân loại các ngân hàng và giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng khác nhau là bước đi tiếp theo đảm bảo an toàn cho các ngân hàng tốt, từ đó có lý do hợp lý để thuyết phục giảm lãi suất cho vay.

Có thể thấy mấy ngày gần đây, các ngân hàng nhóm 1 rất tự hào công bố chỉ tiêu tín dụng được giao, trong khi các ngân hàng nhóm 3 và 4 rất kín tiếng. Đây là điều đương nhiên vì tâm lý chung là "tốt khoe ra, xấu xa đậy lại”. Tuy nhiên, khi các ngân hàng trong hai nhóm đầu công bố hết, không khó để xác định các ngân hàng thuộc hai nhóm còn lại. Với việc giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng rất thấp cho nhóm 3 và cấm tăng trưởng tín dụng cho nhóm cuối, Ngân hàng Nhà nước đã có biện pháp làm an lòng những ngân hàng tốt. Không được tăng trưởng tín dụng (thực tế vẫn được cho vay) hoặc tăng trưởng thấp, áp lực huy động vốn sẽ giảm đi và ngân hàng tìm cách thu hồi nợ tốt hơn, cải thiện chất lượng tài sản có để nửa cuối năm được thăng hạng. Áp lực chạy đua huy động đầu vào sẽ hạ nhiệt nhanh chóng.