Đang tải.....
Bảo quản thi hài Bác lâu dài, tuyệt đối an toàn
Cập nhật lúc :6:09 AM, 02/09/2009
Từ chỗ chỉ giữ vai trò phụ trong bảo quản thi hài Bác, giờ đây các nhà khoa học Viện 69 (Bộ  Tư lệnh Bảo vệ Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh) đã dần làm chủ  công nghệ để có thể bảo quản thi hài Bác lâu dài và tuyệt đối an toàn.

“Tất cả các khâu từ làm thuốc thường xuyên vào thứ hai và thứ sáu hằng tuần, pha chế thuốc, vận hành các thiết bị để giữ nhiệt độ, độ ẩm…đến các nghiên cứu bảo vệ thi hài lâu dài giờ đã được các nhà khoa học, bác sĩ, cán bộ của Việt Nam chủ động thực hiện”, Đại tá, bác sĩ Lê Công Bằng, Phó viện trưởng Viện 69 khẳng định.

Vì nhiệm vụ thiêng liêng

Ký ức về ngày đầu tiên được giao nhiệm vụ tiếp cận công nghệ bảo quản thi hài Bác lâu dài như sống mãi trong lòng người đại tá, bác sĩ Lê Điều, nguyên Phó viện trưởng Viện 69, nguyên Chủ nhiệm Khoa Ngoại Bệnh viện Việt - Xô. Ông là một trong 3 người của tổ y tế đặc biệt tham gia giữ gìn thi hài Bác từ những ngày đầu tiên.

Vị bác sỹ nay đã 82 tuổi nhớ lại: “Ngày 21/8/1967 khi được giao nhiệm vụ sang Liên Xô để học tập công nghệ bảo quản thi hài khi Bác qua đời, anh em không ai bảo ai nhưng trong lòng hết sức lo lắng. Với chúng tôi, ướp xác là một lĩnh vực khoa học quá mới, kết hợp nhiều yếu tố khoa học khác nhau từ giải phẫu học, hóa học, vi sinh vật, hình thái, đến chiếu sáng, nhiệt độ… Tất cả đều yêu cầu vô cùng ngặt nghèo và phải được phối hợp nhuần nhuyễn”.

Tổ công tác đặc biệt chụp ảnh bên thi hài Bác tại Lăng năm 1969. Ảnh tư liệu

“Biết là khó, nhưng nhận rõ trách nhiệm lớn lao được Bộ Chính trị giao phó, cả ba anh em đã “vắt óc” ra mà ghi, mà nhớ. Tận dụng tối đa thời gian để đọc và nghiền ngẫm tài liệu. Khi bước vào thực hành, ai vào việc đó, cố gắng tiếp thu nhanh nhất bí quyết giải phẫu. Cố gắng luyện tập, thực hành để sao cho mắt nguời đã viên tịch giống như người ngủ, mặt toát lên thần thái thường ngày. Một trong những yếu tố thành công của việc bảo quản thi hài là phải tiến hành đúng thời điểm trái tim vừa ngừng đập, nếu không sẽ khó giữ được thần thái đặc trưng của nét mặt”, ông Điều kể.

Thế rồi cái ngày không mong chờ cũng đến, sáng 2/9/1969, Bác trút hơi thở cuối cùng. Lúc này, các chuyên gia Liên Xô đã có mặt tại công trình 75A, Viện 108 (đây chính là công trình đặc biệt để thực hiện giải phẫu và bảo quản thi hài Bác).

Ít phút sau, thi hài của Bác được đưa từ Ba Đình về, hai giáo sư viện sĩ I-u-ri Mi-khai-lô-vich và Ni-cô-lai I-nich Mi-khai-lôp đã trực tiếp làm y tế cho Bác với sự phụ giúp của bác sĩ Nguyễn Gia Quyền và Lê Điều.

40 năm vừa học vừa làm và không để xảy ra sai sót

Tất cả các bước đều được các chuyên gia, bác sĩ  xử lý thuần thục, giữ được nét mặt của Bác giống như đang ngủ. 

Ở đây, khâu làm thuốc rất quan trọng, nếu dùng lưu lượng thuốc nhiều quá, mặt có thể phù lên; nếu ít thuốc quá mặt sẽ tóp lại. Chỉ cần một chi tiết sai ban đầu thì không bao giờ có thể sửa lại được. Song, thi hài của Bác được đánh giá là thi hài tốt nhất vì mọi công tác được chuẩn bị trước đó rất chu đáo và xử lý kịp thời.

Ông Điều kể lại: “Có những chi tiết dù là nhỏ nhưng cũng được các chuyên gia Liên Xô khi kiểm tra công tác chuẩn bị tại Việt Nam đã rất ngạc nhiên. Đó là kỹ thuật làm phòng lạnh trong điều kiện thiếu thôn máy móc và thời tiết nóng ẩm ở Việt Nam. Đặc biệt, trong khâu làm thuốc, các bác sĩ sẽ phải sử dụng những mũi kim chuyên dụng, dài để có thể luồn thuốc vào các mạch. Phía Liên Xô cung cấp cho Việt Nam ba chiếc kim đặc biệt, song kim này có mối hàn nên không được thuận tiện lắm. Về Việt Nam, các mẫu kim đó đã được chế tác thành những chiếc kim tương tự, nhưng không có mối hàn và độ dài ngắn có thể tùy thuộc vào mong muốn của người thực hiện. Với những cây kim này, việc xử lý bảo quản thi hài Bác thuận lợi hơn rất nhiều”.

Đại tá, bác sĩ Lê Điều giới thiệu về tổ công tác đặc biệt và các chuyên gia Nga. Ảnh: Đức Long 

Công tác bảo quản thi hài Bác không chỉ dừng lại ở các thao tác ban đầu, mà phải được chăm sóc thường xuyên bằng dung dịch. “Giống như máu nuôi cơ thể, dung dịch này cũng được chạy khắp thi hài Bác, toàn bộ dung dịch sử dụng đều được vận chuyển từ Liên Xô sang, nhưng có những thời gian công tác này gặp nhiều trở ngại. Chính vì thế, nhiệm vụ đặt ra là các nhà khoa học Viện 69 phải cố gắng làm chủ công nghệ pha chế để chủ động việc chăm sóc Bác”, đại tá Bằng tâm sự.

Để hình thành cơ sở, hàng loạt các công trình nghiên cứu đã được Viện 69 thực hiện. Đến năm 1991, thấy rằng đã đến lúc sẵn sàng cho việc pha chế dung dịch, Viện đã đề xuất với các chuyên gia cùng phối hợp để thực hiện tại Việt Nam. Đại tá Bằng cho biết: “Qua nhiều lần thương thuyết và chứng minh khả năng, cuối cùng tâm huyết và sự trưởng thành của các cán bộ khoa học Việt Nam đã khiến các chuyên gia Nga tin cậy.

Qua nhiều lần thực nghiệm, đến năm 2004, lô dung dịch đầu tiên được pha chế thành công tại Việt Nam. Đến nay, có thể khẳng định từ pha chế dung dịch đến việc làm thuốc hằng tuần đối với thi hài Bác đều do các bác sĩ, nhà khoa học Việt Nam độc lập thực hiện.

Để giữ gìn thi hài được an toàn với nấm mốc và các vi sinh vật gây hại, các nghiên cứu về cấu trúc tế bào cũng được Viện 69 thực hiện. “Không bao giờ, không thể cho phép xảy ra một sơ suất nào” là cụm từ mà các cán bộ, chiến sĩ Viện 69 luôn luôn nhắc trong khi làm nhiệm vụ.

Suốt 40 năm qua, các thông số về nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng… được giám sát chặt chẽ và đều đặn không một phút xảy ra sai sót.

Đã làm chủ công nghệ, Bác sẽ  “sống” mãi

Đại tá Nguyễn Văn Thanh cho biết: “Anh em được phân công bám máy, ngoài yếu tố về kỹ thuật, kỷ luật lao động luôn được đặt lên hàng đầu.

Tất cả các ca trực, các thông số đều được ghi chép cẩn thận, tỉ mỉ. Tất cả phải được phối hợp ăn ý cùng với công tác y tế để việc chăm sóc Bác đều đặn, lâu dài và để đảm bảo thi hài Bác luôn trong điều kiện an toàn nhất”.

Cán bộ  nghiên cứu của Viện 69 theo dõi hoạt động của máy quang phổ xác định hàm lượng vết kim loại trong dung dịch pha chế. Ảnh: Đức Long

Đã có thể chủ động trong việc bảo quản thi hài Bác, song trong công tác bảo quản cũng đặt ra những bài toán mới. Vì một cơ thể không có sức đề kháng, không có khả năng tái tạo, phục hồi tổn thương, cũng không thể cấy ghép tế bào khác thay thế, nên rất dễ bị tác động bởi môi trường xung quanh.

Vì thế, cần có những nghiên cứu đặt vấn đề tiên lượng trước những biến đổi về mặt cấu trúc cơ thể. Công việc dù khó, song chúng tôi sẽ luôn hoàn thành nhiệm vụ”, đại tá Bằng khẳng định. Như vậy, không chỉ tư tưởng, đạo đức của Người trường tồn, mà thi hài Bác cũng sẽ được Viện 69 giữ “sống” mãi với thời gian.

Viện 69 thuộc Bộ Tư lệnh Bảo vệ Lăng Chủ tịch Hồ  Chí Minh. Viện ra đời đúng vào ngày kết thúc lễ tang Bác (9.9.1969). Viện có trọng trách tiến hành toàn bộ công tác y tế và nghiên cứu khoa học công nghệ để giữ gìn lâu dài và bảo vệ an toàn tuyệt đối thi hài Bác. 

Bích Ngọc
Ý kiến của bạn In bài này
Dành cho quảng cáo