|
Cẩn thận với các loại côn trùng Ảnh: T.L
Chất tiết của côn trùng gây họa
Mới đây Khoa Cấp cứu- BV Nhi Đồng II- TP. Hồ Chí Minh tiếp nhận cháu gái 3 tuổi ở quận 4 trong tình trạng chân tay lạnh, môi tái, 2 mắt sưng húp, mạch và huyết áp tụt, thở khó... Người nhà cho biết, cháu bé bị kiến đốt, sau đó ngứa, nổi mẩn đỏ khắp người. Chẩn đoán của các bác sĩ: bệnh nhân có biểu hiện của sốc phản vệ, phải cấp cứu ngay, nếu không bệnh nhân sẽ tử vong. Cũng có những biểu hiện trên, cháu HĐ 8 tuổi ở xã Thạnh Hòa- Phụng Hiệp- Hậu Giang được đưa đến Khoa Cấp cứu- BV Nhi Đồng Cần Thơ. Mẹ cháu bé kể rằng, trong lúc ăn mía, cháu bị kiến cắn vào môi. 30 phút sau, môi cháu phù nề, sưng mọng, toàn thân nổi mẩn đỏ... Mặc dù được trạm y tế xã sơ cứu, uống thuốc chống dị ứng.... nhưng tình trạng sốc vẫn ngày một nặng lên. Trạm y tế xã chuyển bệnh nhi này lên BV tuyến trên. Tại đây, cháu bé được hồi sức tích cực bằng thở ôxy, chống sốc, truyền dịch... 15 phút sau, cháu tỉnh, môi hồng, mạch và huyết áp dần hồi phục. Đây là 2 trong nhiều trường hợp nhập viện trong tình trạng nguy cấp do sốc phản vệ sau khi bị côn trùng đốt. Một số ca, phải tìm kỹ mới thấy có vết kiến đốt ở kẽ ngón chân, tay. Sốc phản vệ là phản ứng quá mẫn (chỉ trong vài phút hoặc vài giờ), có thể đe dọa tính mạng người bệnh. Nguyên nhân thường do thuốc, côn trùng (ong, sâu, kiến.... ) cắn.... kết hợp với kháng thể dị ứng của người bệnh sẽ tiết ra các chất làm giãn mạch gây sốc. Sau khi tiếp xúc với những côn trùng trên, bệnh nhân thường có triệu chứng nổi mề đay, đỏ da, ngứa (viêm da tiếp xúc), đau bụng, nôn, khó thở.... rồi trụy tim mạch. Với trường hợp nhẹ, bệnh nhân bị viêm da tiếp xúc tuy không nguy hiểm nhiều, nhưng lại gây khó chịu lo lắng và có thể thành dịch. Những côn trùng hay gây viêm da tiếp xúc là ruồi, sâu ban miêu, kiến khoang, bướm...
Mùa của côn trùng hoạt động
Bệnh viêm da tiếp xúc do côn trùng có thể gây thành dịch thường bùng phát vào các tháng 9-10 và 11 hàng năm. Đây là các tháng hay có mưa, thời tiết nóng ẩm....côn trùng không có nơi trú ẩn, nên thường trú ngụ trong nhà dân, dưới đống gạch, trong vỏ cây, cỏ mục, đống rác... rồi gây bệnh. Những loài côn trùng này thường hoạt động vào ban đêm, theo ánh đèn bay vào buồng ngủ, buồng tắm, phòng làm việc. Sau khi bị những côn trùng này tấn công, hoặc dính những chất tiết Pederin của chúng, nạn nhân thường có biểu hiện lâm sàng giống nhau, với những tổn thương thành dải đỏ, phù. Nhiều trường hợp có mụn nước, mụn mủ ở những vùng da hở. Ban đầu nạn nhân thấy hơi ngứa, da căng, đỏ một vùng. 6-12 tiếng sau, vùng da này sưng nề, rồi thành phỏng nước, mủ.... Nạn nhân có thể ngấy sốt, khó chịu, nổi hạch, đau vùng cổ, nách, bẹn... Có những người tổn thương gần mắt, khiến 2 mắt sưng mọng, bẹn nổi hạch, khó đi lại... Thống kê tình hình bệnh viêm da tiếp xúc do côn trùng tại Viện Da liễu Quốc gia trong 3 năm qua cho thấy, bệnh thường bùng phát mạnh vào các tháng 8-9-10-11. Đa số bệnh nhân là người làm việc dưới ánh đèn, công tác văn phòng, học sinh. Hơn 60% bệnh nhân phát bệnh đầu tiên vào buổi sáng. Đặc điểm lâm sàng thường gặp là 80% có tổn thương ở mặt, 100% biểu hiện bằng vết đỏ, nền hơi cộm theo chiều vệt tay dài 1,5cm, rộng 3-10 mm, trên đó có mụn nước ở giữa, có vùng hơi lõm hình tròn hoặc bầu dục, 100% có cảm giác rát bỏng tại chỗ. Trong một mùa, có nhiều người bị viêm da tiếp xúc 2-3 lần. Điều đáng lo ngại là hầu hết những trường hợp này bị chẩn đoán nhầm sang bệnh Herpes, Zona, “giời leo” , nên khi vào viện thường phải điều trị kéo dài 15-20 ngày.
Cách phòng và điều trị
Hiện nay những người viêm da tiếp xúc do côn trùng thường được y học chỉ định dùng các dung dịch làm dịu da như Jarish, oxyt kẽm, mỡ kháng sinh. Nếu mủ nhiều và đau, có thể được chỉ định dùng kháng sinh, kháng Histamin tổng hợp, thuốc giảm đau, hoặc corticoid bôi. Để phòng bệnh này, mọi người cần chú ý, khi làm việc dưới ánh đèn, tránh quệt tay khi có cảm giác côn trùng rơi vào cổ, mặt. Buối tối khi tắm, rửa, cần chú ý giũ mạnh khăn mặt trước, rồi mới dùng. Vào những ngày mưa to ngập nước, mọi người nên mua sẵn bình thuốc xịt diệt côn trùng. Nếu thấy vùng da rát bỏng, đỏ, nổi mẩn... nên rửa ngay bằng nước muối loãng hay xà phòng... nhằm ngăn không cho nổi phỏng nước, phỏng mủ.
BS Thùy Dương
|