Năm 2008 là năm thứ hai triển khai thực hiện công khai, minh bạch tài sản, thu nhập theo Luật Phòng, chống tham nhũng. Theo quy định, những cán bộ, công chức thuộc diện kê khai tài sản phải hoàn tất bản kê khai trước ngày cuối cùng của năm. Song thống kê của Thanh tra Chính phủ cho thấy đến ngày 20-6 năm nay mới có 24 bộ, cơ quan trung ương và 11 tỉnh, thành báo cáo hoàn thành kê khai tài sản, thu nhập năm 2008. Như vậy, so với tiến độ kê khai tài sản lần đầu tiên năm 2007, năm thứ hai này tiến độ kê khai vẫn rất chậm chạp mặc dù Thủ tướng đã có văn bản nhắc nhở, phê bình nhiều nơi.

Để tìm hiểu cặn kẽ nguyên nhân của sự chậm trễ trên, Thanh tra Chính phủ đã lập nhiều tổ công tác về các địa phương, bộ ngành kiểm tra. Tổng hợp từ các tổ cho thấy có một yếu tố khách quan là năm 2008, số lượng người phải kê khai tài sản tăng lên nhiều so với năm trước đó. Phần tăng thêm là cán bộ, công chức tuy chưa phải là “quan” nhưng làm việc ở những lĩnh vực dễ phát sinh tham nhũng trong danh mục kèm theo Quyết định 85 của Thủ tướng ban hành tháng 7-2008.

Các địa phương còn cho rằng hướng dẫn của trung ương chưa rõ ràng, biểu mẫu thống kê phức tạp, khó hiểu. Thiếu cơ chế phối hợp giữa thanh tra, cơ quan đảng, nội vụ trong việc đôn đốc, tổ chức kê khai tài sản. Trung ương lại chưa có quy định chế tài đối với cá nhân, đơn vị kê khai chậm hoặc không đạt yêu cầu.

Tuy nhiên, nguyên nhân chủ quan cũng khá nhiều. Chẳng hạn Quyết định 85 là văn bản mới nhưng chẳng nơi nào tập huấn cho các cơ quan có cán bộ, công chức phải kê khai tài sản. Tại Bộ Tài chính và các địa phương, cán bộ đại diện quản lý phần vốn nhà nước ở các doanh nghiệp là đối tượng nắm giữ lượng công sản rất lớn nhưng lại không kê khai tài sản, thu nhập. Một số nơi, trong đó có Bộ Tài chính vẫn có tâm lý ngại ngần kiểm tra, đôn đốc cán bộ kê khai tài sản, dẫn tới việc ai khai thế nào thì khai, không kiểm tra lại xem hình thức có đúng quy định không.

Ở nhiều địa phương chưa có liên thông, tổng hợp số liệu kê khai tài sản giữa tổ chức đảng với chính quyền và cũng không thống nhất trong việc lập báo cáo, thống kê về công tác kê khai tài sản trên địa bàn. Đầu mối đôn đốc, kiểm tra, tổng hợp báo cáo cũng không rõ ràng: nơi thì giao thanh tra làm đầu mối, nơi khác lại để văn phòng hay nội vụ đảm nhiệm. Đánh giá về nguyên nhân này, các tổ công tác của Thanh tra Chính phủ cho rằng người đứng đầu ở nhiều nơi chưa quan tâm đúng mức, thiếu kiên quyết trong việc triển khai công tác kê khai tài sản.

Dự kiến tuần tới, Ban chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng sẽ họp. Trong cuộc họp này, tình hình triển khai công tác kê khai tài sản của cán bộ, công chức sẽ được đưa ra thảo luận, uốn nắn, chấn chỉnh.