Ngày 24-2-2012, tại UBND TP.HCM, Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội đã có buổi giám sát với lãnh đạo sở, ngành và các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất bản thành phố về tình hình thực hiện Luật Xuất bản trên địa bàn.

Báo cáo với Đoàn giám sát, ông Võ Văn Long – Phó Giám đốc Sở Thông tin và Truyền thông (TTTT) TP.Hồ Chí Minh cho biết: từ năm 2008 - 2011 đã có 26 đơn vị nhà xuất bản, 4 cơ sở in, 19 đơn vị đối tác liên kết và 8 đơn vị phát hành đã bị xử phạt vì các vi phạm về thuần phong mỹ tục, in hình bản đồ Việt Nam không có hai huyện đảo Trường Sa, Hoàng Sa... Xử lý, tịch thu, thu hồi gần 500 cuốn sách "Thành ngữ, điển tích, danh nhân từ điển” và "Trở về Lệ Chi viên” có nội dung xúc phạm danh nhân. Qua các cuộc thanh tra tịch thu trên 52.000 cuốn sách các loại vi phạm quyền tác giả, sách có nội dung mê tín dị đoan... Vụ việc nổi cộm nhất theo bà Nguyễn Thị Loan - Phó Chánh thanh tra Sở TTTT là vụ Công ty in Hoa Mai với gần 10 tấn sách lậu, Sở phải huy động xe tải chở gần 10 ngày mới hết số sách và đã khởi tố vụ án. Việc đảm bảo quyền sở hữu trí tuệ trong xuất bản trên địa bàn được đánh giá là công tác phức tạp và các hành vi vi phạm ngày càng tinh vi, nguyên nhân chủ yếu do quyết định xử phạt chưa đủ sức răn đe.

Bức xúc với tình trạng in lậu, ông Lê Minh Nhựt – Giám đốc Nhà xuất bản Trẻ cho biết: đơn vị đã từng mất trên 50 triệu đồng để thuê luật sư và nộp lệ phí khiếu kiện vì bị vi phạm bản quyền nhưng 2 năm vẫn không xong. "Vụ việc lại được hai bên thỏa thuận giải quyết trên bàn tiệc. In lậu giống như buôn lậu thuốc lá vậy, đi 10 chuyến mà bị bắt 7 chuyến vẫn lãi nên nhiều người vẫn tiếp tục. Ở các nước, họ áp dụng trừng phạt kinh tế đối với việc in lậu, vi phạm 1 lần là có thể sạt nghiệp, xử lý như vậy mới hạn chế được việc in lậu. Còn in lậu, còn xâm phạm tác quyền thì ngành xuất bản không thể nào phát triển được” - ông Lê Minh Nhựt nêu ý kiến.

Ông Võ Văn Long kiến nghị: Hiện nay, doanh nghiệp xuất bản và các doanh nghiệp sản xuất khác chịu mức thuế như nhau đã gây khó khăn cho việc xuất bản vì nhà xuất bản vừa là doanh nghiệp, vừa phải thực hiện nhiệm vụ trên lĩnh vực chính trị, tư tưởng. Không thể đánh đồng việc sản xuất một đôi giày với xuất bản một cuốn sách, do đó Luật cần có những quy định và chính sách phù hợp. Việc xuất bản, phát hành xuất bản phẩm trên mạng internet và các thiết bị kỹ thuật số phải tuân theo quy định của Luật Xuất bản nhưng đến nay thành phố vẫn chưa có quy định hướng dẫn thực hiện vấn đề này nên còn lúng túng, khó khăn trong triển khai Luật. Đề nghị xem xét lại điều kiện cấp giấy phép hoạt động in, xuất bản. Theo quy định, giám đốc hoặc chủ cơ sở in phải có văn bằng do cơ sở đào tạo nghề in cấp hoặc chứng chỉ xác nhận đã được bồi dưỡng kiến thức quản lý về in. Chúng tôi kiến nghị, chỉ cần quy định điều kiện này đối với giám đốc, còn chủ cơ sở in không cần nhưng phải thuê giám đốc điều hành nhằm đáp ứng điều kiện này.

Ông Nguyễn Văn Dòng - Chủ tịch Hiệp hội in Việt Nam, Giám đốc Công ty in Trần Phú thì cho rằng công tác quản lý nhà nước trong định hướng và quy hoạch phát triển ngành còn chưa tốt. Việc đầu tư trùng lặp dẫn đến dư thừa công suất trong ngành in làm cho việc cạnh tranh phá giá ngày càng gay gắt, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của ngành in. Về dự thảo Luật Xuất bản, in và phát hành, việc quy định giấy phép hoạt động của nhà xuất bản có thời hạn 10 năm, trong khi đó các cơ sở in và phát hành thì giấy phép hoạt động chỉ có 5 năm, cần phải có luận cứ thuyết phục. Ở mục C, khoản 2, Điều 34 quy định điều kiện đặt và nhận in các ấn phẩm báo chí khi đưa in phải có bản thảo đã đóng dấu của cơ quan báo chí là không phù hợp với thực tế hiện nay.

Kết luận buổi giám sát, ông Trịnh Ngọc Thạch - Trưởng Đoàn giám sát ghi nhận những ý kiến đóng góp của các sở, ngành, doanh nghiệp về các chính sách pháp luật và sẽ tổng hợp báo cáo trước Quốc hội, đồng thời thẳng thắn nhận xét: qua ý kiến của lãnh đạo Nhà xuất bản Trẻ cho thấy vai trò nhà nước trong xử lý vi phạm là chưa tốt.

BẢO HẠNH