(ĐSCT) Đảng ta, từ sau thắng lợi của cuộc Cách mạng tháng 8-1945, là một Đảng thay mặt nhân dân nắm chính quyền để quản lý xã hội, để chăm lo đời sống vật chất và văn hóa cho nhân dân và để chống thù trong giặc ngoài.

Đảng còn có nhiệm vụ chung là phải lãnh đạo nhân dân “tăng cường đoàn kết, phấn đấu xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ, giàu mạnh và góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng thế giới”, như điều mong muốn của Bác Hồ nêu trong di chúc.

Thực hiện được nhiệm vụ nặng nề như trên, Đảng phải làm công tác tư tưởng, coi đó là việc quan trọng hàng đầu.
Công tác tư tưởng của Đảng phải hướng vào ba mặt:

Một là, xây dựng sự đồng tâm nhất trí trong cả hệ thống chính trị bao gồm có Đảng, cơ quan Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị - xã hội vì mục tiêu: bảo vệ vững chắc độc lập dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Hai là, từng bước xây dựng hình thái ý thức xã hội phù hợp với chế độ xã hội mới trong thời kỳ quá độ tiến lên chủ nghĩa xã hội, trong đó lý luận chủ nghĩa Mác Lê-nin và tư tưởng Hồ Chí Minh giữ vai trò chủ đạo.

Ba là, xây dựng con người Việt Nam có ý thức về quyền làm chủ, về tư cách làm người, hiểu được quyền lợi và nghĩa vụ công dân, hiểu được lẽ sống đúng, hiểu đúng về cuộc sống tự do và sống đẹp.

- Lẽ sống đúng là có làm mới có ăn, là làm bằng lao động trí óc, chân tay, bằng kinh doanh kiếm lời chân chính, theo đúng luật pháp. Lẽ sống là sống biết kết hợp hài hòa giữa lợi nhà với ích nước. Lẽ sống của người cộng sản là vì nước, vì dân, vì sự nghiệp giải phóng con người.

- Hiểu về sống tự do là không làm mất tự do của người khác, biết giữ gìn an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội.

- Hiểu về sống đẹp là biết tôn trọng lẽ phải, biết thương người như thể thương thân và biết xây dựng cho gia đình có cuộc sống hạnh phúc.

Để thực hiện nhiệm vụ nêu trên, các cấp ủy Đảng ở Trung ương và địa phương phải có cơ quan làm tham mưu, chỉ đạo, hướng dẫn, hình thành một ngành Tuyên giáo với tên gọi khác nhau theo mỗi lúc.

Truyền thống ngành Tuyên giáo chủ yếu là truyền thống làm tham mưu về công tác tư tưởng cho các cấp ủy Đảng. Để làm tham mưu tốt phải biết nắm tình hình tư tưởng, biết xây dựng lòng tin vào sự lãnh đạo của Đảng, biết thuyết phục.

Muốn nắm được tình hình tư tưởng phải phát huy dân chủ tư tưởng trong Đảng, trong xã hội và phải biết nghe, biết phân tích. Phải biết nghe cả lời nói xuôi và lời nói ngược, cả lời nói trong các cuộc họp chung, cả những gởi gắm tâm sự riêng, phải biết cảm nhận điều có khi nghe nói vậy mà không phải vậy. Làm tham mưu còn phải kịp thời nắm bắt những luận điệu của các thế lực thù địch trong thực hiện âm mưu “diễn biến hòa bình”.

Có nắm đúng tình hình tư tưởng mới báo động, báo yên đúng cho cấp ủy Đảng trong lãnh đạo công tác tư tưởng.

Làm công tác tư tưởng phải biết xây dựng lòng tin của đảng viên đối với Đảng, và lòng tin của nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng. Về lòng tin, có lòng tin trực giác, lòng tin tín nhiệm, lòng tin tín ngưỡng và lòng tin khoa học.

Lòng tin trực giác là tin khi đã nhận thấy rõ ràng các chủ trương của Đảng đã được thực hiện có kết quả tốt.

Lòng tin tín nhiệm là lòng tin vào người lãnh đạo mà mình đã hiểu đã kính phục từng nói là làm, đã làm là nêu gương ví như lòng tin đối với Bác Hồ.

Lòng tin tín ngưỡng là lòng tin được kiên định đến mức ngưỡng mộ, “dù ai nói ngả nói nghiêng, lòng ta vẫn vững như kiềng ba chân”.

Lòng tin khoa học là lòng tin do suy nghĩ hiểu ra lẽ phải được chứng minh bằng lý luận khoa học. Lòng tin khoa học còn là tin vào Đảng không chỉ lúc biết Đảng lãnh đạo đúng mà còn giữ vững lòng tin khi nhận thấy Đảng làm sai nhưng đã tự phê bình đúng đắn sâu sắc và quyết tâm sửa chữa.

Tất cả các dạng lòng tin như nêu trên của đảng viên đối với Đảng, của nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng, đều cần được coi trọng xây dựng, nhưng xây dựng lòng tin khoa học phải được coi trọng hàng đầu.

- Tư tưởng là điều suy nghĩ trong đầu óc người ta. Bằng mệånh lệnh hành chính cấm đoán, dựa vào luật pháp để xử phạt, bằng sức mạnh bạo lực cưỡng chế, có thể ngăn chặn được hành vi không đúng nhưng không thể làm thay đổi được tư tưởng sai. Giải quyết các vấn đề về tư tưởng phải bằng phương pháp thuyết phục.

Cần thực hiện bốn phục: lý phục, tâm phục, khẩu phục, đức phục.

- Lý phục là vận dụng lý luận đúng để phân tích bác bỏ lý luận sai, với lý lẽ sắc bén có chứng cứ xác thực.

- Tâm phục là làm cho sức thuyết phục về tư tưởng thấm sâu vào lòng người thành lương tâm. Đã biết là điều xấu thì dù không ai biết cũng không làm, sợ bị khổ tâm, sợ bị lương tâm cắn rứt. Để đạt được tâm phục, người làm công tác tư tưởng phải biết về tâm lý: tâm lý về dân tộc, giai cấp, tôn giáo khác nhau, về địa vị xã hội, về giới, về tuổi tác, về giàu nghèo khác nhau... Lại còn phải biết đặc điểm về tánh người. Có người làm sai mà góp ý riêng, thẳng thắn chân tình với kiểu nói “mày mày tao tao” thì cười rồi sửa, nhưng nếu đưa ra chi bộ phê bình, gọi nhau đồng chí thì không thích. Có người làm sai, góp ý phê bình thì phản ứng, nhưng vẫn âm thầm sửa lỗi. Có người có tánh tự cao tự phụ, làm sai nhưng nghe ai nói tới mình thì to tiếng cãi lại rất quyết liệt gây căng thẳng nội bộ rất khó dàn hòa. Đối với trường hợp này, nên theo kinh nghiệm sống ở đời là “dạy người có nhiều cách, không thèm dạy cũng là một cách dạy”.

- Khẩu phục là “lời nói không mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”. Nói đúng là không chê oan và khen oan, bình tĩnh phân tích trao đổi, không “đao to búa lớn”, không quy kết chụp mũ. Nói tốt là qua phê bình, người làm sai hiểu ra lẽ đúng rồi vui vẻ tiếp thu, nói thật mà không mất lòng. Đặc biệt không nên dựa vào uy quyền của người lãnh đạo, người chỉ huy bên trên mà nói tùy tiện, nặng lời, thậm chí mắng mỏ, làm cho người bị cho là “kẻ dưới” cảm thấy bị xúc phạm về nhân cách, chẳng những không tiếp thu mà còn căm giận. Nên nhớ rằng: “Dao đâm có lúc lành thương tích. Lời nói đâm nhau hận suốt đời”.

- Đức phục là làm cho nhân dân tin phục Đảng vì thấy rõ Đảng là đạo đức là văn minh, có lãnh tụ là Bác Hồ nêu gương sáng về đạo đức, thấy rõ những người lãnh đạo phần lớn là người có đạo đức, thấy những gương người tốt làm việc tốt, được xã hội tôn vinh. Đạo đức người làm công tác tư tưởng của Đảng là phải trung thực khiêm tốn, “biết thì thưa thốt, không biết thì dựa cột mà nghe” không nói ẩu nói bừa, thiếu tôn trọng người nghe.

Trong đấu tranh tư tưởng, cần phân biệt đấu tranh trong nội bộ Đảng, nội bộ nhân dân, nội bộ giữa nhân dân với Đảng với Nhà nước khác với đấu tranh chống các thế lực thù địch.

Đấu tranh tư tưởng với kẻ địch là nắm đúng các luận điệu bịa đặt, xuyên tạc lắt léo của chúng để vạch trần cho quần chúng biết để không nghe theo chúng, làm cho chúng bị cô lập, không phải nhằm thuyết phục được chúng. Thông tin trên mạng ngày nay có rất nhiều điều xuyên tạc bịa đặt từ chuyện lớn đến chuyện nhỏ, từ việc chung đến đời tư. Từ đó, không phải đọc trên mạng biết có lời xuyên tạc, bịa đặt nào, ta cũng phải vạch trần cãi chính, mà chỉ cần tập trung vạch trần những luận điệu có đông đảo người biết mà dễ bị mắc lừa tin theo. Cần thông báo cho trong Đảng, trong nhân dân biết trên mạng, kênh nào là kênh thông tin chính thống của Đảng, của Nhà nước ta. Đối với các kênh thông tin khác thì yêu cầu người đọc phải suy nghĩ, đừng vội tin theo và loan ra. Cần làm cho nhân dân có ý thức tham gia vạch trần các luận điệu xuyên tạc bịa đặt của kẻ xấu, của các thế lực thù địch, coi đó là thực hiện quyền làm chủ, là thực hiện nghĩa vụ công dân, là đấu tranh vì quyền lợi của chính mình.

Xin trình bày những vấn đề về công tác tư tưởng trên đây, với mong muốn được sự đóng góp ý kiến, được thảo luận cho rõ thêm.