Trung tướng Tư lệnh Trần Hoa.

 Việc tiếp tục nghiên cứu, vận dụng những kinh nghiệm trên trong sự nghiệp xây dựng nền biên phòng toàn dân, bảo vệ toàn vẹn từng tấc đất biên cương thiêng liêng của Tổ quốc ngày nay là vô cùng cần thiết. Nhân dịp đầu Xuân Nhâm Thìn, phóng viên Báo Biên phòng có buổi trao đổi với Trung tướng Trần Hoa, Tư lệnh BĐBP xung quanh việc kế thừa, phát triển những di sản quý báu của cha ông vào việc hoạch định một Chiến lược bảo vệ biên giới quốc gia trong tình hình mới. Trung tướng Trần Hoa cho biết:

- Xây dựng và bảo vệ biên giới quốc gia (BGQG) là một bộ phận trọng yếu trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Để bộ phận trọng yếu này tương xứng với tầm quan trọng của nó, chúng ta cần có một chiến lược ở tầm quốc gia để làm cơ sở xây dựng, quản lý, bảo vệ BGQG bền vững. Nghị quyết Đại hội X của Đảng ta đã khẳng định: “Khẩn trương chỉ đạo xây dựng và ban hành các chiến lược quốc gia: Chiến lược Quốc phòng, Chiến lược An ninh và các chiến lược chuyên ngành khác”.

Đây là nội dung rất quan trọng làm cơ sở hoạch định hệ thống các chủ trương, chính sách, giải pháp cơ bản trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Với công tác xây dựng, quản lý và bảo vệ BGQG, nếu chúng ta có một chiến lược cụ thể, sẽ có tác dụng rất lớn trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh BGQG, đặc biệt là trong việc phấn đấu đưa nước ta trở thành một quốc gia mạnh về biển, giàu lên từ biển, bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia trên biển, góp phần giữ vững ổn định và phát triển đất nước...

- Thưa Tư lệnh, để bạn đọc của báo Biên phòng hiểu một cách ngắn gọn, song khá đầy đủ về một Chiến lược bảo vệ BGQG trong tương lai, Tư lệnh sẽ “giới thiệu” như thế nào?

- Trong trường kỳ lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, do đặc điểm địa - chính trị cùng nhiều yếu tố đặc trưng khác, nên ông cha ta thường phải tìm “kế sách”, “phương lược” để chống xâm lược, giữ vững nền độc lập. Trong đó, việc huy động lực lượng nhân dân biên giới nhằm bảo vệ vững chắc từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc luôn được coi trọng thực hiện và đã trở thành nghệ thuật. Việc xây dựng chiến lược bảo vệ BGQG chính là sự kế thừa, phát triển các “kế sách”, “phương lược” giữ vững quốc gia cương thổ của cha ông lên một tầm cao mới, phù hợp với tình hình đất nước cũng như khu vực và thế giới trong giai đoạn hiện nay...

- Xây dựng một chiến lược mang tầm quốc gia, lại thuộc một lĩnh vực đặc biệt quan trọng là quốc phòng - an ninh là một việc lớn. Theo Tư lệnh, chúng ta sẽ phải dựa vào những nền tảng lý luận cũng như thực tiễn nào, trong bối cảnh đất nước đang ngày càng hội nhập sâu vào thế giới?

- Để tăng cường sức mạnh, tiềm lực bảo vệ BGQG, cha ông ta đã tập trung mọi nguồn lực phát triển kinh tế, củng cố quốc phòng, an ninh khu vực biên giới, vì đó được xem vừa là mục tiêu, vừa là động lực bảo vệ chủ quyền BGQG.

Chẳng hạn, riêng về mặt kinh tế, ngày xưa, cha ông ta đã cho mở các chợ biên giới (bạc dịch trường), vùng biển xa để thông thương với nước ngoài, khuyến khích nhân dân, chú trọng các “khổn quan” phát triển đồn điền, khai khẩn đất hoang, mở rộng diện tích canh tác; cho vay vốn, giống, cấp dụng cụ, trâu bò, nhằm phát triển kinh tế, xác lập sự quản lý nhà nước ở biên giới, khẳng định chủ quyền lãnh thổ...

Cùng với đó, cha ông ta còn chú trọng đến việc chọn tướng tài thông thạo việc biên phòng, am hiểu phong tục các dân tộc thiểu số, biết phủ dụ, vỗ về và sửa đổi phong tục xấu cho dân, làm cho nhân dân biên giới hiểu là quốc gia Việt Nam có nhiều tộc người khác nhau, nhưng đều là cư dân của nước Việt Nam thống nhất, nên toàn dân đều phải có trách nhiệm bảo vệ biên cương, lãnh thổ...

Tôi đưa ra ví dụ trên là muốn khẳng định rằng, để bảo vệ BGQG, chúng ta phải thấm nhuần tư tưởng minh triết phương Đông “dân là gốc”, hiểu rõ sức mạnh của dân, sức dân như nước, dân là gốc của nước, có nghĩa là chúng ta phải luôn xác định nhân dân nói chung, đồng bào ở vùng biên nói riêng là lực lượng chủ yếu bảo vệ biên cương.

Ngày nay, vận dụng tư tưởng sáng suốt của cha ông, chúng ta luôn phải xác định rằng, nhiệm vụ bảo vệ BGQG không hẳn chỉ là của riêng lực lượng BĐBP hoặc của riêng một địa phương nào, mà thuộc trách nhiệm của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân. Đây chính là nền tảng cả về lý luận và thực tiễn của chiến lược bảo vệ BGQG.

- Thưa Tư lệnh, bàn về chiến lược giữ gìn, bảo vệ cương thổ quốc gia, đức vua Lê Thái Tổ có quan điểm nổi tiếng: “Biên phòng hảo vị trù phương lược/Xã tắc ưng tu kế cửu an”. (Biên phòng cần có phương lược tốt; đất nước phải lo kế lâu dài). Ngày nay, xét riêng về công tác biên phòng, vấn đề quan trọng nhất trong “phương lược” và “kế lâu dài” là gì?

- Đó chính là lòng dân, cụ thể hơn là sức mạnh “biên giới lòng dân”. Ở khái niệm mang tính phổ quát, “lòng dân”, là vấn đề thuộc phạm trù ý thức xã hội, thường đi liền và đặt trong mối quan hệ với khái niệm đất nước, Tổ quốc, Nhà nước...

Nội dung cơ bản của lòng dân là lòng yêu nước thương nòi, tinh thần đoàn kết dân tộc, ý chí quyết tâm chiến đấu bảo vệ nền độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc; là lòng tin của nhân dân vào các chủ trương, chính sách, thể chế chính trị... của giai cấp lãnh đạo đất nước. Lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc cho thấy, các triều đại phong kiến tiến bộ rất coi trọng ban hành các chủ trương chính sách để “an dân”, quy tụ lòng dân, lấy dân làm gốc.

Các chính sách đúng đắn đã quy tụ được lòng dân, phát huy được sức mạnh của toàn dân trong giành và giữ vững nền độc lập, thống nhất, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc. Còn ở nghĩa hẹp hơn - lòng dân gắn với biên giới, biên cương, nói ngắn gọn là “biên giới lòng dân” là tình cảm, ý chí, niềm tin và trách nhiệm của nhân dân đối với việc quản lý, bảo vệ BGQG. Một trong những mục tiêu của Chiến lược bảo vệ BGQG hướng đến là phải làm sao xây dựng được “biên giới lòng dân”.

Cần nhớ rằng để giữ gìn sự bình yên biên giới, không phải nằm ở chuyện tuần tra, kiểm soát mà quan trọng hơn, phải làm sao giữ được sự bình yên nơi biên giới lòng dân... Điều cốt lõi ở đây là phải chăm lo cuộc sống của người dân nơi biên giới. Phải có các chính sách đồng bộ nhằm phát triển kinh tế - xã hội ở các vùng biên giới bền vững. Khi cuộc sống của nhân dân ổn định; mức sống được từng bước nâng cao; chuyện cơm ăn, áo mặc, học hành, đời sống chính trị, văn hóa tinh thần của người dân biên giới được giải quyết cơ bản thì sức dân tham gia sự nghiệp bảo vệ biên giới ngày càng mạnh lên.

- Tư lệnh vừa nói, “biên giới lòng dân” là một trong những “phương lược”, “kế lâu dài” của công tác biên phòng. Soi chiếu vào lịch sử, một trong những giá trị cốt lõi của “phương lược” và “kế lâu dài” này chính là việc chúng ta phải phát huy tốt nguồn lực chính trị - tinh thần để bảo vệ biên cương. Đề nghị Tư lệnh phân tích sâu hơn về quan điểm này?

- Tôi cho rằng, một nguyên nhân quan trọng khiến cha ông ta có thể chiến thắng mọi kẻ thù xâm lược là đã áp dụng tốt chiến lược “bách tính giai vi binh” (trăm họ đều là lính). Sức mạnh bảo vệ lãnh thổ của một quốc gia không chỉ là của riêng quân đội, mà còn là sức mạnh của cả dân tộc được huy động từ mỗi địa phương, mỗi làng xã cho đến từng người dân ở khắp mọi nẻo miền đất nước.

Nhìn vào lịch sử, cùng với việc chuẩn bị sức mạnh về vật chất, việc chuẩn bị về sức mạnh chính trị - tinh thần cho nhân dân các dân tộc được tổ tiên ta hết sức coi trọng và xem như là nhân tố then chốt của kế sách chủ động giữ vững cương thổ quốc gia. Dù đã trải qua bao nhiêu triều đại, bao nhiêu thế hệ kế tiếp nhau đều coi trọng chăm lo, củng cố vùng miền biên ải nói riêng, trong cả nước nói chung, làm cho nhân dân thấu hiểu nghĩa vụ mang trong mình dòng máu Việt, thấm cái đạo lý cha ông đã đúc kết và truyền lại như cái gốc của xã hội “Dĩ dân vi bản”, hiểu cái sức mạnh “Đẩy thuyền là dân”.

Ngày nay, hơn ai hết, những người lính biên phòng cần hiểu rõ một trong những nhiệm vụ quan trọng của người trấn giữ biên cương là phải nhân lên hào khí của dân tộc Việt Nam anh hùng và thắp lên ngọn lửa tình yêu quê hương đất nước trong mỗi người dân...

- Trở lại với việc xây dựng Chiến lược bảo vệ BGQG, được biết, một trong những nội dung quan trọng mà Đảng ủy, Bộ Tư lệnh BĐBP đã xác định cần phải tham mưu cho Đảng, Nhà nước, Bộ Quốc phòng tập trung xây dựng tiềm lực bảo vệ BGQG. Đề nghị Tư lệnh cho biết, ở đây, hai từ “tiềm lực” cần được hiểu như thế nào?

- Đảng ta đã xác định mục tiêu, nhiệm vụ của sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc hiện nay là bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ; bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ XHCN; bảo vệ sự nghiệp đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và lợi ích quốc gia, dân tộc; bảo vệ an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội và nền văn hóa; giữ vững ổn định chính trị và môi trường hòa bình, phát triển đất nước theo định hướng XHCN.

Để thực hiện được các mục tiêu, nhiệm vụ nói trên, đòi hỏi phải phát huy được sức mạnh tổng hợp toàn dân tộc, của cả hệ thống chính trị; phải kết hợp chặt chẽ kinh tế với quốc phòng, an ninh; quốc phòng, an ninh với kinh tế trong từng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; chú trọng vùng sâu, vùng xa, biên giới, biển và hải đảo...

Đó chính là tiềm lực bảo vệ đất nước nói chung, BGQG nói riêng. Nói một cách cụ thể hơn, tiềm lực bảo vệ BGQG còn là tiềm năng, thế mạnh về mọi mặt ở khu vực biên giới để có thể bảo đảm huy động và phát huy sức mạnh tại chỗ tạo ra tiềm lực kinh tế - quân sự và tiềm lực xã hội - quân sự đáp ứng trực tiếp nhu cầu quản lý, bảo vệ BGQG, có thể tạo ra những điều kiện thuận lợi và tăng cường các nguồn lực cho nhiệm vụ xây dựng thế trận biên phòng toàn dân gắn với thế trận quốc phòng toàn dân và thế trận an ninh nhân dân ở khu vực biên giới, biển đảo, bảo đảm: Lên hoàn, vững chắc có chiều sâu.

Tất nhiên, nói đến tiềm lực bảo vệ BGQG thì không thể không nói đến việc sức mạnh về mọi mặt của lực lượng nòng cốt trong xây dựng, quản lý và bảo vệ biên giới quốc gia là BĐBP. Chúng ta cần xây dựng lực lượng BĐBP ngày càng vững mạnh về mọi mặt, nâng cao năng lực công tác biên phòng và khả năng sẵn sàng chiến đấu, đối phó kịp thời, hiệu quả với mọi tình huống xảy ra, kiên quyết không để bị động, bất ngờ...

- Xin trân trọng cảm ơn Tư lệnh!