Có NĐT cho rằng "ở cái thị trường nặng tính bầy đàn như Việt Nam, chỉ cần một cái tít một bài báo là có thể giết chết cả thị trường". Nhưng đó có phải là nguyên nhân chính?
Sau phiên thứ sáu cuối tuần, một NĐT thốt lên: "Thị trường cuối tuần diễn biến cực xấu, một phiên điển hình bulltrap. Thật không ai có thể ngờ thế trận kết cục thảm hại đến thế! Nhiều NĐT phút cuối ngỡ ngàng mất hết phương hướng, lâm vào thế kẹt cố thoát ra thị trường (!!!). Tôi cũng không ngoại lệ trước hiệu ứng bầy đàn. Luôn cho mình là kẻ lạc quan dạn dày thử thách sau bao năm chinh chiến sóng gió, cũng phải lắc đầu cam chịu. Cắt lỗ 90% CP trong danh mục đầu tư chuyển sang nắm tiền mặt chờ cơ hội cuối năm. Tranh cãi với thị trường ư? một việc làm vô ích. Bảo toàn vốn là bảo toàn sức khỏe bản thân, gia đình...".
Trong 2 ngày nghỉ, nhiều NĐT cũng chưa hết bàng hoàng, họ lại vào các diễn đàn mạng để trao đổi, tranh luận nhằm tìm kiếm nguyên nhân đã tác động mạnh đến việc ra các quyết định vội vàng mà đáng lẽ họ phải hết sức bình tĩnh trong thời khắc nhạy cảm này.
Loạn tin đồn
Một bộ phận NĐT cá nhân cho rằng TTCK Việt Nam trong hơn 2 tuần qua có những cú shock, đẩy thị trường đi xuống là do tin đồn, sự thao túng của các đại gia... Ở đây, người ta nghĩ tới hình tượng tin đồn đối với TTCK Việt Nam giống như "mầm cây được gieo vào đất tốt" nên độ sinh sôi, nảy nở và tác động của nó là không thể lường.
Ảnh hưởng tin đồn đến thị trường rõ nhất trên hai phương diện. Đồn thổi giá CP lên cao. Những thông tin về mức lợi nhuận "khủng", chia cổ tức cao, phát hành CP thưởng cho mã CK A,B... (thật và không có thật) được lọt ra trước khi chính DN niêm yết đó công bố thông tin rất lâu. Đặc biệt là thông tin về âm mưu "làm giá" loại CP nào đó đã khiến cho một mã CP trong thời gian qua của một số DN niêm yết...lên giá rất cao, thậm chí tăng 100% đã khiến nhiều NĐT rất tin vào những tin đồn như vậy. Họ có thể sẵn sàng bỏ hết tiền vào một loại CP nào đó khi có tin đồn mà không cần phân tích kỹ thuật về CP đó.
Nhưng loại tin đồn trên chưa tai hại bằng những tin đồn chính sách mà chúng ta chứng kiến trong thời gian qua như: Không có gói kích cầu thứ hai, không tiếp tục hỗ trợ lãi suất, các cơ quan quản lý sẽ thanh tra, kiểm tra việc cho vay CK... Gần đây nhất là tít một bài báo "Siết chặt dòng vốn vào CK" đăng trên một tờ tin mạng vào lúc 9h35 sáng ngày 6.11. Sau khi bài báo này xuất hiện, không hiểu do tác động của bài báo hay sự trùng hợp ngẫu nhiên, TTCK đang từ không khí hưng phấn rất cao đã chuyển sang hoảng loạn bán ra. Tràn ngập trên các diễn đàn mạng cho đến ngày hôm nay là sự oán trách, giận dữ của nhiều NĐT với trang web đã đăng tin bài báo.
Thực tế nội dung bài báo trên chỉ là việc dẫn lời những chuyên gia, đại biểu Quốc hội về vấn đề repo CK trong Luật các TCTD (sửa đổi) dự định trình Quốc hội thông qua trong kỳ họp này, chứ không phải quyết định của NHNN về vấn đề siết chặt cho vay CK. Vậy mà khiến các NĐT, kể cả những người đã dày dạn kinh nghiệm, cũng hoảng hốt bán ra.
Thiếu đòn bẩy tài chính?
Từ tháng 9 đến nay, đã có những cảnh báo từ NHNN về việc các NHTM phải có kế hoạch chủ động về nguồn vồn cuối năm trong bối cảnh NHNN tuy không thắt chặt tiền tệ nhưng không nới lỏng thêm để bảo vệ mục tiêu chống lạm phát. Thông thường vào thời điểm cuối năm, nhu cầu vốn của các NHTM rất cao (đáp ứng yêu cầu vay của DN sản xuất-kinh doanh hàng phục vụ Tết, nhu cầu tiền mặt của người dân và Kho bạc Nhà nước, đảm bảo thanh khoản, dự trữ bắt buộc...).
Những năm trước, do LS huy động cao, cộng thêm sự hỗ trợ của NHNN (tăng lượng tiền cho vay các NHTM qua thị trường mở trong thời điểm cuối năm), nhưng năm nay, NHNN đã thông báo không tăng lượng tiền qua thị trường mở hơn mức bình thường, trong trường cần thiết thì mới bỏ VND ra qua việc mua ngoại tệ của các NHTM, đây là một tình huống rất khó vì trong bối cảnh thâm hụt thương mại như hiện nay chắc không có mấy NHTM có nhiều ngoại tệ để bán cho NHNN.
Bên cạnh đó, qua số liệu thống kê, do tốc độ huy động vốn luôn thấp hơn tốc độ tăng tín dụng 7-8% đã khiến một số NH lâm vào cảnh thiếu vốn, và chính các NHTM này đã làm khởi phát các cuộc đua lãi suất huy động, lãi suất trên thị trường liên NH cũng bị ảnh hưởng tăng.
Lãi suất huy động tăng nhưng lượng tiền gửi không tăng tương ứng, kèm theo những lưu ý của NHNN với các NHTM về đảm bảo an toàn thanh khoản đã khiến cho các NĐT lo ngại nguồn tiền cho vay CK sẽ bị giảm bớt, đòn bẩy tài chính sẽ không còn được sử dụng rộng rãi như trước nữa. TTCK Việt Nam hiện nay đang ở trong tình trạng như vậy. Đây là một thực tế mà các NĐT nên tính đến.
Tuy nhiên, điều chưa thể xác định được ở đây là thực sự có bao nhiêu phần trăm giá trị giao dịch trên thị trường hiện nay là vay từ ngân hàng? Nguồn vốn dân cư rất lớn, chỉ tính riêng số dư gửi tiết kiệm trong hệ thống NH cũng vào khoảng hơn 500 ngàn tỉ đồng. Không loại trừ khả năng vốn vay để kinh doanh CK không lớn, nhưng đã bị thổi phồng lên để khiến thị trường lo ngại và càng khiến các NĐT có vốn tự có tránh xa thị trường.