Tại TP. Hồ Chí Minh, phần lớn các đại biểu dự hội thảo “Thực trạng và giải pháp Phát triển văn hóa đọc ở Việt Nam” đều lên tiếng cảnh báo thói quen đọc sách của người Việt Nam đang giảm sút. Hội thảo do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Dự án giáo dục Sachhay.com tổ chức ngày 16/9 với sự tham dự của gần 100 nhà nghiên cứu, nhà thơ, nhà triết học, nhà văn.

Báo cáo tổng kết năm 2009 của Cục Xuất bản cho thấy: toàn ngành đã xuất bản 24.589 cuốn với 273.538 triệu bản. So với năm 2008, số sách phát hành tăng 7%, doanh thu tăng 3%. Tuy nhiên, theo bà Quách Thu Nguyệt (nguyên Giám đốc Nhà Xuất bản Trẻ), thị trường không có những cơn sốt sách nóng với số lượng in vài chục ngàn như trước đây. Điều đó làm chúng ta chưa thật sự lạc quan về văn hóa đọc ở Việt Nam, nhất là thói quen đọc sách.

Nhà nghiên cứu triết học Bùi Văn Nam Sơn cũng đưa ra nhận định: văn hóa đọc nước ngoài cũng gặp phải những khó khăn như ở Việt Nam . Điều này là tất nhiên khi hiện nay có quá nhiều chương trình giải trí, phim ảnh, games, công việc tác động đến văn hóa đọc của mọi người. Các đại biểu cho rằng: Thư viện trường học có ảnh hưởng rất lớn đến thói quen đọc sách. Nhưng hiện nay, các hoạt động của thư viện vẫn rất nghèo nàn. Nguồn kinh phí cho việc mua sách mới không đủ. Hiện đại hóa cơ sở vật chất, môi trường (không gian đẹp thân thiện) cho thư viện vẫn chưa được quan tâm đúng mức. Điều này khó thu hút người đọc, đặc biệt trẻ em…

Để thúc đẩy “Văn hóa đọc” ở việt Nam trong giai đoạn hiện nay, nhà văn Nguyên Ngọc cho rằng: gia đình chính là nền tảng phát triển văn hóa đọc. Gia đình là nơi truyền “gen” đọc sách cho mỗi thế hệ và tạo thói quen đọc sách trong gia đình. Do đó, phải xây dựng các tủ sách trong gia đình. Các tủ sách phải được đặt nơi quan trọng nhất trong nhà, nơi thuận lợi để mọi người lấy sách đọc. Nhà thơ Inrasara (người Chăm) cũng thừa nhận: Tủ sách gia đình phải là thư viện của cộng đồng là nơi những người láng giềng có thể mượn và đọc sách miễn phí.

Hầu hết các nhà khoa học đều đồng ý trách nhiệm nuôi dưỡng thói quen đọc sách là của ngành giáo dục. Trong đó, môn văn có vai trò quan trọng. Do đó nội dung của môn văn các cấp cần được thay đổi liên tục (3 năm/lần), vừa có tính cổ điển vừa có tính hiện đại.

Hiện nay, các chương trình giảng dạy chỉ có những tác phẩm kinh điển mà không mang hơi thở của văn học đương đại. Bên cạnh đó, việc đào tạo một đội ngũ giảng viên môn văn chất lượng cũng rất quan trọng. Cần thiết phải nâng cấp và tổ chức lại hoạt động của thư viện trường học, thành phố, tỉnh, quận, huyện. Các nguồn sách hay quý phải được nhà nước đầu tư, cũng như nhận được sự tài trợ của các mạnh thường quân để biếu tặng các thư viện…Cần tăng cường sự quản lý của nhà nước đối với việc xuất bản, chất lượng thông tin trên báo chí…

Hội thảo đã đưa ra đề xuất, nên chọn một ngày trong năm để phát động là Ngày toàn dân đọc sách nhằm thúc đẩy văn hóa đọc trong dân chúng, có thể cùng Ngày Thế giới đọc sách (24/3)…/.