Tuy nhiên, để cho thương hiệu nghề rèn Phúc Sen bứt lên khỏi sự manh mún, nhỏ lẻ như hiện nay, rất cần có "bà đỡ" để tạo đà phát triển.

Có tiếng nhưng chưa có miếng

Xã Phúc Sen có 10 xóm, thì 6 xóm nhà nào cũng đỏ lửa. Ông Lương Văn Lượng - Chủ tịch UBND xã Phúc Sen - cho biết, ở đây đất nông nghiệp ít, chủ yếu là nương rẫy, chỉ cấy được một vụ. Sản lượng nông nghiệp hàng năm thu được không đủ ăn. Nên từ lâu, đồng bào dân tộc Nùng nơi đây đã du nhập nghề làm rèn để tạo thêm việc làm. Phần lớn thời gian người dân đều dành cho việc làm nghề.

Sản phẩm rèn ở đây làm ra lâu nay chủ yếu được tiêu thụ đi các huyện trong tỉnh, bên cạnh đó hiện nay cũng đã phát triển rộng ra được các tỉnh lân cận như Lạng Sơn, Bắc Cạn. Anh Long Anh Thắng - một thợ rèn Phúc Sen - cho biết: "Gần đây có một số lái buôn từ miền Nam ra đặt hàng. Dao, búa của Phúc Sen rất được bà con vùng kinh tế mới trong đó ưa chuộng".

Các loại dao, búa Phúc Sen không chỉ dùng sắc và quan trọng là bền, anh Thắng - người đã có hơn 30 năm trong nghề cho hay: "Vật liệu phải lấy từ những thanh nhíp ôtô, chứ không phải là các loại sắt vụn tạp mua về. Thép cắt ra phải tôi kỹ, nhưng tinh xảo nhất là lấy nước tôi. Dao, kéo, búa lâu ngày bị cùn, mài lại dùng vẫn tốt nhờ vào nước tôi". Anh Thắng cũng cho biết phải là người theo nghề nhiều năm mới có thể có kinh nghiệm lấy nước tôi.

Trước đây, đã có một thời các loại dao, kéo từ Trung Quốc, Thái Lan ồ ạt tràn vào. So với sản phẩm thủ công của Phúc Sen, thì dao, kéo của Thái Lan, Trung Quốc mẫu mã đẹp, màu trắng sáng, giá rẻ hơn được người tiêu dùng trong nước lựa chọn. Một thời gian dài, làng rèn Phúc Sen phải hoạt động cầm chừng, do sản phẩm không tiêu thụ được. Nhiều gia đình phải bỏ nghề đi làm việc khác.

Bà Phạm Thị Đến - một tiểu thương buôn dao ở thị xã Cao Bằng cho biết: "Các loại dao Thái Lan, Trung Quốc thì lịch sự, chứ dùng không sắc, chỉ một thời gian là cùn không mài được phải bỏ đi. Người tiêu dùng ở đây lại quay sang dùng dao Phúc Sen. Gần đây, dao Phúc Sen còn được xuất sang các chợ biên giới Trung Quốc".

Tiếng là vậy, song bao nhiêu năm nay, nghề rèn ở Phúc Sen mới chỉ hoạt động theo hộ gia đình, làm thủ công là chính. Lượng sản phẩm làm ra còn ít, thu nhập của người lao động chưa cao.

Cần "bà đỡ"

Anh Nông Cao Nguyên - một thợ rèn Phúc Sen - cho hay, nghề rèn rất vất vả. Do công việc nặng, nên một tháng trung bình những người thợ ở đây chỉ làm được chừng 20 ngày. Thu nhập của thợ chính khoảng 60.000đ/ngày, thợ phụ 40.000đ/ngày.

Cách đây không lâu, gia đình anh Long Anh Thắng đã có ý định thành lập hợp tác xã cổ phần, các thành viên tập trung góp vốn để đầu tư búa đập, máy hàn, máy cắt, máy tiện... Thế rồi do không đủ vốn, cộng với không có kinh nghiệm tổ chức nên mọi việc chỉ được thực hiện nửa vời rồi dừng lại. Các thành viên lại quay về sản xuất theo hộ gia đình.

Theo ông Lương Văn Lượng, làng nghề ở đây tuy có thị trường khá ổn định, song chủ yếu vẫn hướng đến sản phẩm nông cụ là chính. Lượng hàng chủ yếu tiêu thụ mạnh vào thời điểm mùa vụ.

Muốn mở rộng và phát triển làng nghề, những người thợ Phúc Sen gặp phải không ít khó khăn. Bên cạnh việc thiếu vốn để đầu tư máy móc thay thế sức người, là việc tiếp cận mở rộng thị trường. Nhiều người thợ ở đây đã có lý khi nhận xét, sản phẩm của Phúc Sen lâu nay bỏ phí một thị trường rộng lớn là người tiêu dùng thành thị.

"Các loại dao kéo... của chúng tôi tuy dùng sắc và bền, song mẫu mã, đặc biệt là màu dao chưa hấp dẫn. Nếu có công nghệ tráng thép ra màu sáng trắng, thì chắc chắn sản phẩm làm ra sẽ thu hút được khách hàng, cạnh tranh được với hàng ngoại nhập - anh Thắng nói. Tuy nhiên, những khó khăn kể trên, những người thợ Phúc Sen không thể tự giải quyết được. Cần phải có sự quan tâm, giúp đỡ từ chính các cơ quan chức năng tỉnh Cao Bằng.